Thiếu nước ở người cao tuổi: vấn đề thầm lặng nhưng nguy hiểm
Thiếu nước ở người cao tuổi là tình trạng cơ thể không được cung cấp đủ chất lỏng để duy trì tuần hoàn, điều hòa thân nhiệt và hoạt động bình thường của não, cơ bắp, tiêu hóa, khiến nhiều chức năng bị suy giảm dù người bệnh ít hoặc không cảm thấy khát. Khi tuổi tăng, cảm giác khát suy giảm, tín hiệu báo cơ thể cần nước xuất hiện muộn và yếu hơn trước. Vì thế, câu “không khát thì không cần uống” đặc biệt nguy hiểm với sức khỏe người lớn tuổi, bởi cơ thể có thể đã thiếu nước ở mức nhẹ hoặc vừa mà không tạo triệu chứng rõ ràng. Quan điểm chờ đến lúc khát mới uống là một thói quen cần được thay đổi, nếu không nguy cơ mệt mỏi, chóng mặt, táo bón và rối loạn huyết áp sẽ tăng lên theo thời gian.
Vì sao cảm giác khát giảm theo tuổi và nước quan trọng đến vậy?
Người cao tuổi dễ thiếu nước là do cả yếu tố sinh lý lẫn thói quen. Về sinh lý, khi tuổi tăng, khả năng cảm nhận khát thay đổi, tín hiệu cần bổ sung nước xuất hiện chậm hơn. Về thói quen, nhiều người chủ động hạn chế uống nước vì sợ phải thức dậy đi vệ sinh nhiều lần ban đêm; nếu duy trì lâu dài, tổng lượng nước cả ngày sẽ không đáp ứng đủ nhu cầu. Đây là lựa chọn có vẻ “tiện”, nhưng đánh đổi bằng sức khỏe người lớn tuổi. Theo bác sĩ Mariam Zakhary, nước giúp vận chuyển oxy và dưỡng chất đến các cơ quan và tế bào, hỗ trợ tạo năng lượng. Bác sĩ Elizabeth Rubin cho biết nước còn giúp điều hòa nhiệt độ, duy trì thể tích máu và tuần hoàn. Khi thiếu nước, khả năng điều hòa thân nhiệt, tuần hoàn và hoạt động của não, cơ bắp đều bị ảnh hưởng, đặc biệt trong thời tiết nóng hoặc khi vận động nhiều.
4 dấu hiệu thiếu nước: cơ thể đang nhắc mà bạn hay bỏ qua
Thiếu nước mức độ nhẹ thường không kèm triệu chứng rầm rộ, nên người cao tuổi dễ bỏ qua. Tuy vậy, có 4 dấu hiệu thiếu nước đáng được xem như “chuông báo động” cho sức khỏe người lớn tuổi. Thứ nhất, nước tiểu sẫm màu hơn bình thường và lượng nước tiểu giảm; nếu đi kèm khô miệng, khô môi, táo bón hoặc mệt mỏi, cần xem lại thói quen uống nước. Thứ hai, miệng và môi khô, phân rắn hoặc khó đi ngoài cho thấy chế độ uống nước và ăn uống chưa phù hợp. Thứ ba, cảm giác mệt mỏi, uể oải, buồn ngủ hoặc chóng mặt có thể xuất hiện khi cơ thể không được cung cấp đủ nước. Thứ tư, chóng mặt, hoa mắt khi đứng dậy dễ làm tăng nguy cơ té ngã ở người cao tuổi, trong đó thiếu nước có thể là một yếu tố góp phần. Đừng tự kết luận mọi triệu chứng là do thiếu nước, nhưng hãy xem chúng như lời nhắc phải chú ý lượng nước hằng ngày.
Uống nước đúng cách: thay đổi thói quen sợ tiểu đêm
Thói quen hạn chế nước vì sợ tiểu đêm là một trong những hành vi gây hại sức khỏe người lớn tuổi nhiều hơn họ tưởng. Việc giảm mạnh nước cả ngày để được ngủ liền mạch đồng nghĩa với việc cơ thể phải hoạt động trong tình trạng thiếu nước kéo dài, ảnh hưởng tim mạch, não bộ và hệ tiêu hóa. Cách hợp lý không phải nhịn nước, mà là phân bổ lại thời điểm uống: ưu tiên bổ sung nước vào ban ngày, giảm vừa phải lượng uống sát giờ đi ngủ, nhưng tuyệt đối không cắt giảm quá mức cả ngày. Một nguyên tắc uống nước đúng cách cho người cao tuổi là uống lượng vừa phải, chia thành nhiều lần trong ngày, thay vì để khát nhiều rồi uống một lúc quá nhiều. Nước lọc nên là lựa chọn chính; canh, súp, rau củ và trái cây nhiều nước cũng hỗ trợ bổ sung chất lỏng cho cơ thể. Ngược lại, không nên coi trà đặc hay đồ uống nhiều đường là thay thế hoàn toàn cho nước lọc.
Bao nhiêu nước là đủ và khi nào cần hỏi bác sĩ?
Người cao tuổi thường được khuyên “uống nhiều nước”, nhưng không phải ai cũng nên cố uống thật nhiều nước một cách máy móc. Nhu cầu nước không giống nhau ở tất cả mọi người; nó thay đổi tùy tuổi, giới tính, mức độ vận động, tình trạng sức khỏe và thời tiết. Theo khuyến cáo của Viện Hàn lâm Khoa học, Kỹ thuật và Y học Mỹ, người trưởng thành trung bình cần khoảng 3,7 lít nước mỗi ngày đối với nam và 2,7 lít đối với nữ, tính cả nước từ thức ăn và đồ uống. Tuy nhiên, đây không phải con số ai cũng phải đạt cho bằng được. Đặc biệt, người mắc suy tim, bệnh thận mạn hoặc các bệnh cần kiểm soát lượng nước phải tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Với các trường hợp này, uống thêm nước tùy ý không phải lúc nào cũng tốt; lượng phù hợp phải dựa trên bệnh lý, thuốc đang dùng và chỉ định chuyên môn. Nếu đang điều trị bệnh mạn tính hoặc dùng thuốc ảnh hưởng đến nước và điện giải, người bệnh nên hỏi bác sĩ trước khi thay đổi mạnh lượng nước uống.
