Vì sao người cao tuổi dễ đổ bệnh khi thời tiết giao mùa?
Người cao tuổi giao mùa là tình huống cơ thể người từ 65 tuổi trở lên phải thích nghi với những biến đổi nhiệt độ và độ ẩm đột ngột, trong khi khả năng điều hòa thân nhiệt, hệ tim mạch và hô hấp đều suy giảm, khiến nguy cơ mệt mỏi, chóng mặt, ho, khó thở và các rối loạn sức khỏe khác tăng rõ rệt nếu không được chăm sóc và phòng ngừa đúng cách. Điều nhiều gia đình hay nhầm là: trời mưa, trời mát thì coi như đã “qua đợt nguy hiểm”. Thực tế, sau những ngày nắng nóng kéo dài, cơ thể người cao tuổi đã tiêu hao thể lực và mất nước, nên càng dễ bị tác động khi thời tiết đột ngột đổi hướng. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), người từ 65 tuổi trở lên có nguy cơ cao hơn trước các vấn đề sức khỏe liên quan đến nhiệt. Khi cộng thêm bệnh tim mạch, huyết áp, hô hấp và các bệnh mạn tính, mỗi lần thay đổi thời tiết sức khỏe của họ giống như phải “thi lại” từ đầu.
Giao mùa nắng mưa: gánh nặng lên tim mạch, huyết áp và hô hấp
Nhiều người nghĩ trời mát sau mưa là giai đoạn phục hồi, nhưng với người cao tuổi, đó lại là lúc cơ thể phải gồng lên điều chỉnh trước thay đổi nhiệt độ và độ ẩm. Khi trước đó đã mất nước vì nóng, hệ tuần hoàn phải làm việc nhiều hơn, tim và mạch máu dễ “quá tải”. Các chuyên gia địa phương cũng lưu ý người cao tuổi là nhóm dễ bị tác động bởi thời tiết nắng nóng do khả năng thích nghi với nhiệt độ giảm theo tuổi, đồng thời bệnh tim mạch, huyết áp, hô hấp và nhiều bệnh mạn tính lại xuất hiện nhiều ở nhóm này. Trời mưa đột ngột sau nắng nóng kéo dài còn khiến người cao tuổi dễ chóng mặt, choáng váng do cơ thể không kịp thích nghi. Điểm quan trọng là không nên tự chẩn đoán rằng “do trời mưa” khi một triệu chứng tim mạch mới xuất hiện, vì có thể bạn đang bỏ qua một cơn nhồi máu cơ tim hay đột quỵ đang đến gần.
4 dấu hiệu sức khỏe dễ bị chủ quan khi giao mùa
Sau một đợt nóng kéo dài rồi chuyển mưa, gia đình thường thở phào mà quên mất phải quan sát người cao tuổi, nhất là những người sống một mình hoặc đang mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, bệnh thận, COPD, hen và các bệnh mạn tính khác. Điều đáng lo là nhiều dấu hiệu xuất hiện rất “nhẹ” nên dễ bị bỏ qua. Thứ nhất, mệt mỏi, chóng mặt, hoa mắt bất thường: đây có thể là hậu quả của mất nước, tụt huyết áp hoặc vấn đề tim mạch, chứ không đơn thuần là mỏi do thời tiết mát hơn. Thứ hai, ho, khò khè, khó thở tăng lên ở người có bệnh hô hấp mạn tính, nhưng lại bị gán cho chuyện “dính mưa, trúng gió”. Thứ ba, các biểu hiện như mệt bất thường, hồi hộp, tim đập nhanh, choáng váng cần được xem là tín hiệu cảnh báo tim mạch. Cuối cùng, đau khớp tăng khi trời đổi gió, nếu để kéo dài kèm lạm dụng thuốc giảm đau có thể làm nặng thêm bệnh nền.
Chiến lược phòng ngừa bệnh mùa giao cho người cao tuổi
Phòng ngừa bệnh mùa giao không phải là vài mẹo dân gian, mà là một chiến lược chăm sóc đều đặn mỗi ngày. Đầu tiên, uống đủ nước là yêu cầu bắt buộc. CDC Quảng Ninh khuyến cáo người cao tuổi cần đặc biệt chú ý việc giữ đủ nước trong những ngày nóng. Tuy nhiên, những ai được bác sĩ dặn hạn chế nước hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu phải tuân theo hướng dẫn điều trị, không tự tăng giảm lượng nước theo cảm tính. Thứ hai, giữ ấm và khô sau mưa: người cao tuổi bị ướt mưa nên thay quần áo khô, tránh để cơ thể lạnh kéo dài và tiếp tục dùng thuốc theo đơn nếu đang điều trị bệnh hô hấp. Thứ ba, tập luyện vừa phải với các động tác nhẹ nhàng giúp khớp ít bị cứng và đau hơn khi thời tiết chuyển mùa, đồng thời tránh ngồi bất động quá lâu, giữ cơ thể ở nhiệt độ dễ chịu. Bên cạnh đó, dinh dưỡng cân bằng nâng sức đề kháng là lớp “áo giáp” lâu dài giúp họ chịu đựng thay đổi thời tiết sức khỏe tốt hơn.
Khi nào cần đi khám: đừng trì hoãn vì nghĩ “qua cơn mưa là khỏi”
Nhiều gia đình có thói quen chờ vài ngày “cho trời ổn định” rồi mới tính chuyện đi khám, nhưng với người cao tuổi, mỗi lần trì hoãn là một lần đánh cược. Nếu chóng mặt đi kèm ngất, đau ngực, khó thở, yếu liệt tay chân, méo miệng hoặc nói khó, cần đưa người bệnh đi cấp cứu ngay lập tức. Tương tự, khó thở tăng nhanh, tím môi, đau ngực, lơ mơ hoặc hụt hơi đến mức khó nói thành câu không thể chữa bằng xoa dầu hay nghỉ ngơi, mà phải được khám và xử trí y tế kịp thời. Không nên tự ý điều chỉnh thuốc huyết áp, thuốc tim mạch hay thuốc lợi tiểu chỉ vì thời tiết thay đổi. Và cũng không nên tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài chỉ vì đau khớp mỗi khi thời tiết thay đổi, vì điều này có thể che lấp triệu chứng nguy hiểm hoặc gây hại thêm cho gan, thận. Kết luận rõ ràng: giao mùa là thời điểm người cao tuổi cần được theo dõi sát hơn, không phải thả lỏng vì trời dịu mát.
