Giáo dục AI trường học là gì và vì sao phải đi trước một bước?
Giáo dục AI trong trường học là quá trình tích hợp kiến thức, kỹ năng và công cụ trí tuệ nhân tạo vào chương trình phổ thông, từ quản lý dữ liệu, tổ chức dạy học đến các hoạt động STEM, nhằm chuẩn bị cho học sinh năng lực số và tư duy mới phù hợp kỷ nguyên chuyển đổi số giáo dục. Khi một số tỉnh chủ động thí điểm, câu hỏi lớn không còn là “có cần dạy AI không” mà là “ai sẽ được hưởng lợi trước”. Quảng Ninh khẳng định vai trò địa phương tiên phong khi thí điểm giáo dục AI tại 118 cơ sở giáo dục, đồng thời báo cáo kết quả một năm thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Đây không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà là bước tái định nghĩa năng lực cốt lõi của học sinh phổ thông trong tương lai.
Quảng Ninh: Thí điểm AI và chính sách an sinh để không học sinh nào bị bỏ lại
Quảng Ninh cho thấy một cách tiếp cận đáng chú ý: giáo dục AI trường học không tách rời an sinh giáo dục. Tỉnh này là một trong những địa phương triển khai sớm giáo dục AI, thí điểm tại 118 cơ sở giáo dục. Song song, Nghị quyết số 71 được cụ thể hóa bằng 10 chính sách giáo dục đặc thù, hỗ trợ trên 539.000 lượt người học và nhà giáo với nguồn lực đáng kể mỗi năm học. Câu nói đáng nhớ ở đây là: “100% cơ sở giáo dục sử dụng phần mềm quản lý trực tuyến và thực hiện tuyển sinh đầu cấp trực tuyến”. Điều này cho thấy chuyển đổi số giáo dục không dừng ở lớp học, mà đi thẳng vào các thủ tục vốn gây áp lực cho phụ huynh. Tuy nhiên, việc hoàn thành mới 13/27 nhiệm vụ đột phá (48,14%) cũng nhắc chúng ta rằng đây là cuộc chạy marathon, không phải nước rút.
Phú Thọ: Dữ liệu gần một triệu học sinh và bài kiểm tra hạ tầng số
Nếu Quảng Ninh nổi bật với giáo dục AI, thì Phú Thọ là minh chứng cho chiều sâu của chuyển đổi số giáo dục. Tỉnh này đã xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, chuẩn hóa cho 1.932 trường học, 69.813 giáo viên và 970.448 học sinh. Tỷ lệ mã kết nối học bạ số lên cổng quốc gia đạt 97,6%, và 100% cơ sở giáo dục dùng phần mềm quản trị nhà trường; toàn bộ trường phổ thông ứng dụng sổ điểm điện tử và học bạ số. Khoảng 60% nhà trường đã ứng dụng AI trong giao bài tập về nhà, với công cụ Gemini Pro và 30.000 tài khoản email tích hợp AI được cung cấp cho giáo viên. Đổi mới dạy học không chỉ nằm trên giấy: phong trào khoa học, kỹ thuật, giáo dục STEM giúp học sinh giành Á quân AI & Robotics Challenge và nhiều giải khởi nghiệp. Tuy vậy, chính Phú Thọ cũng thừa nhận đây mới là “nền móng”, chưa phải đích đến.
Phòng học STEM: Bệ phóng hay ranh giới mới giữa các vùng?
Phòng học STEM đang trở thành biểu tượng của đổi mới dạy học. Ở Phú Thọ, toàn tỉnh có 27 phòng học STEM riêng biệt và 215 phòng học tích hợp. Trong tháng 7/2026, ngành giáo dục địa phương tiếp nhận thêm 3 phòng học STEM tiêu chuẩn quốc tế cùng 250 máy tính do doanh nghiệp hỗ trợ, với giá trị đầu tư đáng kể. Đây là bước tiến rõ ràng cho giáo dục STEM và giáo dục AI trường học, giúp học sinh tiếp cận thiết bị hiện đại, mô phỏng, robot, lập trình. Nhưng mặt trái là nguy cơ tạo ra ranh giới mới: nơi nào có phòng học STEM, có máy tính, có kết nối, nơi đó học sinh được chạm vào tương lai; nơi thiếu hạ tầng, mọi khẩu hiệu về chuyển đổi số giáo dục dễ biến thành áp lực. Nếu không coi phòng học STEM là hạ tầng tối thiểu, mà vẫn xem như “tiện ích cộng thêm”, khoảng cách vùng miền sẽ ngày càng khó san lấp.
Khoảng cách hạ tầng và bài toán công bằng trong giáo dục AI
Điểm đáng lo là những “vùng trắng” công nghệ. Ngay tại Phú Thọ, quá trình chuyển đổi số vẫn vấp phải thiếu trang thiết bị ở khu vực miền núi và các cơ sở mầm non; cơ chế tài chính cho học liệu số chưa đồng bộ, trở thành những “điểm nghẽn” cần tháo gỡ để thu hẹp khoảng cách tiếp cận công nghệ giữa các vùng. Khi 100% trường đã có học bạ số, nhưng hạ tầng mạng, thiết bị, điều kiện học tập còn chênh lệch, giáo dục AI vô tình có thể làm sâu thêm sự bất bình đẳng. Nghị quyết số 71 đặt mục tiêu đột phá, nhưng chính các địa phương thừa nhận nhiều nhiệm vụ còn dang dở và phải tiếp tục triển khai trong các năm tới. Câu kết hợp lý cho giai đoạn này là: “Không có công bằng số, giáo dục AI sẽ chỉ là đặc quyền của những học sinh ở vùng thuận lợi, chứ không phải quyền học tập của mọi đứa trẻ.”
