Chiến thuật ‘thay thế chuyên cơ’ – bước ngoặt trong bảo vệ Air Force One
Chiến thuật “thay thế chuyên cơ” đối với Tổng thống Donald Trump là việc Mật vụ Mỹ bí mật hoán đổi giữa các máy bay quân sự, dùng Air Force One làm nghi binh để đánh lạc hướng những mối đe dọa nhằm vào nhà lãnh đạo, chấp nhận đưa đoàn tháp tùng vào mức rủi ro cao hơn, qua đó bộc lộ cách ưu tiên an ninh tổng thống trước mọi yếu tố còn lại trong một môi trường an ninh ngày càng phức tạp. Đây không chỉ là một chi tiết kỹ thuật trong khâu bảo vệ, mà là một lựa chọn mang tính chính trị và đạo đức: bảo vệ báo vật quan trọng nhất của hệ thống – tổng thống – bằng mọi giá, kể cả khi những người đi cùng không được thông báo đầy đủ về nguy cơ họ đang đối mặt. Trong bối cảnh Air Force One bảo vệ trở thành chủ đề tranh cãi, chiến thuật này cho thấy Mật vụ Mỹ sẵn sàng dùng chính biểu tượng quyền lực làm mồi nhử để cứu ông Trump.
Từ Ankara đến máy bay C-32A: Air Force One biến thành nghi binh
Điểm nút của câu chuyện nằm ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, khi Tổng thống Trump được khuyến cáo rời VC-25A để chuyển sang máy bay quân sự C-32A vì lo ngại nguy cơ ám sát từ Iran. Ban đầu, ông lên Air Force One tại Ankara ngày 8/7, rồi được bí mật đưa bằng xe chở thực phẩm sang chiếc C-32A nhỏ hơn để bay sang Anh, trong khi nhiều người vẫn tin rằng tổng thống đang ở trên VC-25A. Theo một bài báo, “quyết định đổi máy bay được đưa ra sau khi Cục Mật vụ Mỹ khuyến nghị Tổng thống sử dụng chiếc chuyên cơ cũ, bởi máy bay mới chưa được trang bị đầy đủ một số hệ thống phòng vệ tiên tiến, đặc biệt là khả năng phòng thủ trước tên lửa.” Chiếc Boeing 747 mới do Qatar tặng đã được cải tạo với chi phí lớn và được ông Trump dùng để bay từ Mỹ sang Ankara dự hội nghị NATO, nhưng khi rời hội nghị, ông lại quay về trên chiếc cũ, để Air Force One mới trở thành… mồi nhử.
| Máy bay | Vai trò trong chiến thuật | Mức độ bảo vệ theo Mật vụ |
|---|---|---|
| Air Force One mới (Boeing 747) | Biểu tượng, đồng thời nghi binh trước mối đe dọa tên lửa | Chưa đủ hệ thống phòng vệ tên lửa như thế hệ trước |
| VC-25A cũ | Chuyên cơ được khuyến nghị sử dụng khi rời Ankara | Trang bị đầy đủ hơn, được ưu tiên cho an ninh tổng thống |
| C-32A | Máy bay quân sự Trump dùng bí mật để rời Thổ Nhĩ Kỳ | Giảm xác suất bị nhận diện là mục tiêu chính |
Mật vụ Mỹ chiến thuật: bảo vệ Trump nhưng chuyển rủi ro sang đoàn tháp tùng?
Nếu Air Force One bảo vệ tổng thống bằng cách trở thành nghi binh, câu hỏi khó chịu là: ai gánh phần nguy hiểm còn lại? Trong vụ Ankara, VC-25A vẫn cất cánh, chở Ngoại trưởng, Bộ trưởng Tài chính, trợ lý cấp cao cùng nhóm phóng viên tháp tùng. Tình báo Mỹ được cho là đã có thông tin đáng tin cậy về âm mưu phóng tên lửa đất đối không nhằm vào Không lực Một và phát hiện một người mang tên lửa vác vai gần khu vực hội nghị NATO. Về bản chất, Mật vụ Mỹ chiến thuật ở đây là giảm rủi ro tối đa cho ông Trump bằng cách đưa khoảng 100 người khác vào vùng nguy hiểm. Điều đáng bàn là nhiều người trên VC-25A được cho là không hề biết tổng thống đã rời máy bay, cũng không được thông báo về mối đe dọa họ có thể đối mặt. Cách bảo vệ này khiến giới phê bình cho rằng họ đã biến đoàn tháp tùng thành “lá chắn sống” – một hình ảnh trái ngược với lập luận truyền thống rằng Nhà Trắng phải bảo vệ số người nhiều nhất có thể.
Rò rỉ bí mật Air Force One và các vụ việc đáng ngại quanh sân golf Trump
Những tranh cãi về đe dọa an ninh tổng thống không chỉ diễn ra trên bầu trời. Trên mặt đất, các vụ việc quanh sân golf Trump liên tục nhắc nhở rằng mối đe dọa có thể xuất hiện ở bất kỳ đâu. Ngày 2/8, một người đàn ông tên Jeanine John Taele, 38 tuổi, bị bắt tại sân golf của ông Trump ở khu vực Los Angeles sau khi bị phát hiện theo dõi và ghi lại công tác chuẩn bị an ninh trước sự kiện gây quỹ của tổng thống. Người này bị phát hiện đang chụp ảnh, quay video và mang theo một băng đạn chứa 16 viên trong túi áo, còn trên xe có một khẩu súng ngắn đã lên đạn. Trong bối cảnh đó, thông tin về khả năng phòng vệ của Air Force One trở thành cực kỳ nhạy cảm. Cựu Bộ trưởng Không quân Frank Kendall bị tước quyền tiếp cận tài liệu mật vì bị cáo buộc đã tiết lộ cho báo chí những thông tin nhạy cảm về năng lực phòng vệ của chuyên cơ tổng thống. Ông nói mình “hoàn toàn bối rối”, khẳng định luôn thận trọng và tin rằng chưa từng tiết lộ bí mật nào, nhưng Lầu Năm Góc lại coi việc nói quá nhiều về chiếc Boeing 747 do Qatar tặng là vấn đề đủ lớn để trừng phạt.
Khi mối đe dọa gia tăng: chiến thuật hiện tại đủ hay cần một chuẩn mực mới?
Trong những năm gần đây, an ninh liên quan đến ông Trump liên tục được siết chặt sau một số vụ việc nghiêm trọng. Tuy nhiên, cách siết chặt ấy rõ ràng không chỉ là tăng thêm nhân lực và thiết bị, mà còn là việc Mật vụ Mỹ chấp nhận sử dụng những chiến thuật gây tranh cãi, như biến Air Force One thành nghi binh hay giấu thông tin đe dọa với chính những người được giao nhiệm vụ tháp tùng tổng thống. Về mặt lý thuyết, bảo vệ nhà lãnh đạo tối cao có thể biện minh cho việc ưu tiên tuyệt đối an ninh của một người. Nhưng khi chiến thuật bảo vệ ấy đặt những người khác vào vùng nguy hiểm mà không được lựa chọn hay thông tin, đó không còn là câu chuyện thuần túy chuyên môn. Nó chạm đến ranh giới đạo đức của một nền dân chủ: bảo vệ ai, bằng cái gì, và với cái giá nào. Đe dọa an ninh tổng thống rõ ràng đang tăng, song nếu không có chuẩn mực mới về minh bạch và trách nhiệm, chiến thuật “thay thế chuyên cơ” sẽ tiếp tục là một biểu tượng mơ hồ – vừa là tấm khiên, vừa là chiếc gương phản chiếu những điểm yếu của hệ thống.
