Một bát phở, nhiều hơn một bữa ăn
Phở Việt là món ăn kết hợp bánh phở, thịt và nước dùng ninh cùng gia vị, đồng thời lưu giữ ký ức, nếp sống và khả năng thích ứng của văn hóa Việt qua nhiều thế hệ. Vì thế, khi bát phở xuất hiện giữa Moscow hay trong một lễ hội ở Nhật Bản, điều được chia sẻ không chỉ là hương vị mà còn là một câu chuyện về quê nhà. Phở từ lâu đã vượt khỏi ranh giới của một món ăn thông thường; với người Việt, mùi quế hồi và nước dùng nóng có thể gọi về góc phố, bữa sáng và những ngày cũ. Chính chiều sâu ấy giúp văn hóa phở Việt có sức gợi với cả người chưa từng đến Việt Nam. Nhưng sức lan tỏa không đến từ hoài niệm đơn thuần: phở còn phù hợp với nhịp sống hiện đại, đủ gần gũi để trở thành lựa chọn thường ngày của thực khách ở một thành phố xa xôi.
Ở Moscow, lời rủ nhau đi ăn phở đã trở thành một phần đời sống đô thị. Khi trời chuyển lạnh, dân văn phòng ghé ăn trưa, các cặp đôi hẹn hò và gia đình Nga cùng thưởng thức bát phở bò nghi ngút khói. Đáng chú ý, nhiều khách quen là người Nga chưa từng đặt chân đến Việt Nam. Đây là dấu hiệu thuyết phục hơn một trào lưu nhất thời: phở đã được tiếp nhận như món ăn của cộng đồng sở tại, chứ không chỉ là lựa chọn dành cho người Việt xa quê.
Từ ga metro đến những điểm hẹn ẩm thực
Độ phủ của phở Việt ở Moscow được tạo nên bởi mạng lưới quán và chuỗi thương hiệu ngày càng quen thuộc. Theo ước tính của cộng đồng doanh nghiệp Việt, thành phố có khoảng 500–600 quán ăn Việt, với trung bình một đến hai điểm bán quanh mỗi ga metro. Các thương hiệu như Phở Bò, Ngon, Phở Việt, Phở City, Bổ và Cyclo hiện diện ở những khu đông người qua lại, từ phố cổ Arbat đến khu cầu Pushkin. Con số ấy cho thấy phở không còn là trải nghiệm phải tìm kiếm trong một góc nhỏ của cộng đồng nhập cư; nó đã bước vào bản đồ ăn uống thường nhật của thủ đô Nga.
Những không gian tập trung cũng góp phần mở rộng lựa chọn. Khu thương mại thuộc Tổ hợp đa chức năng Hà Nội – Moscow có hơn 20 nhà hàng và quán cà phê, đưa thực khách đi qua hương vị từ Bắc vào Nam. Một bát phở có thể mở đầu cho hành trình khám phá nem, bún bò Huế hay các món vùng miền khác. Cách tổ chức này khiến phở trở thành cánh cửa dễ bước qua để tìm hiểu ẩm thực Việt toàn cầu: món ăn quen thuộc dẫn lối đến một nền văn hóa đa dạng hơn. Sự phát triển chuyên nghiệp của các quán cũng quan trọng không kém độ phủ, bởi trải nghiệm ổn định mới biến khách tò mò thành khách quay lại.
Sức hút của món ăn còn nằm ở tính thực tế. Phở thanh nhẹ, giàu dinh dưỡng, phần ăn đầy đặn và hợp với khí hậu lạnh; một tô nóng vì thế đáp ứng cả khẩu vị lẫn nhu cầu được sưởi ấm. Du lịch cũng nối dài mối liên hệ: sau kỳ nghỉ tại Việt Nam, nhiều du khách Nga tìm lại hương vị từng nếm ở Nha Trang, Phú Quốc hay Đà Nẵng. Phở có lợi thế hiếm thấy: vừa đủ khác biệt để gợi tò mò, vừa đủ thân thuộc để trở thành thói quen.
Khi món ăn trở thành cầu nối văn hóa
Phở rời khỏi bàn ăn để bước vào không gian giao lưu văn hóa. Mùa hè năm 2025, Lễ hội Văn hóa Việt Nam tại Quảng trường Manezhnaya, cạnh Quảng trường Đỏ, đón 968.000 lượt khách trong 10 ngày; khu ẩm thực luôn đông thực khách. Quy mô ấy cho thấy món ăn có thể tạo điểm chạm trực tiếp giữa công chúng Nga và Việt Nam, nơi người tham dự không chỉ nếm thử mà còn gặp gỡ phong tục, sản phẩm và câu chuyện của một đất nước.
Tại Vietnam Food Festival 2026 ở Nhật Bản, khu trưng bày “Di sản Phở Việt” do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội giới thiệu lịch sử, ký ức và bản sắc món ăn qua tư liệu và hình ảnh. Cùng sự kiện, Acecook Việt Nam và thương hiệu Phở Đệ Nhất đưa ra cách tiếp cận kết hợp tiện lợi hiện đại với hương vị truyền thống; sản phẩm được giới thiệu với quy trình hầm xương thật và thịt thật trong 12 giờ. Câu chuyện này nhắc rằng đưa phở ra thế giới không đồng nghĩa đóng khung nó thành biểu tượng trưng bày: văn hóa chỉ sống khi có thể được thưởng thức, hiểu và tiếp nối trong đời sống hôm nay.
Vì thế, mục tiêu đưa phở Việt di sản đến với công chúng quốc tế cần đi cùng chất lượng món ăn và cách kể chuyện có chiều sâu. Phở đã được ghi danh là Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia; hành trình hướng tới sự hiện diện trên bản đồ di sản thế giới cùng UNESCO còn cần sự chung tay của cộng đồng. Ở Moscow, những bữa ăn thường ngày là một dạng giao lưu bền bỉ; tại các lễ hội, phở trở thành dấu ấn có thể nhìn thấy và chia sẻ. Cả hai con đường đều quan trọng: một bên tạo thói quen, bên kia làm rõ giá trị văn hóa.
Di sản chỉ bền khi còn được ăn
Sức lan tỏa của phở không nằm riêng ở số lượng quán hay sự chú ý của các lễ hội. Giá trị lớn hơn là khả năng khiến người Nga muốn quay lại, khiến người Việt xa quê tìm thấy chút thân thuộc và giúp thực khách ở nơi khác hình dung về một nếp sống qua món ăn. Từ những chuỗi quán tại Moscow đến các hoạt động giới thiệu ở nước ngoài, ẩm thực Việt đang xây dựng sự hiện diện bằng trải nghiệm gần gũi, thay vì chỉ dựa vào lời quảng bá.
Thách thức tiếp theo là giữ được cái hồn của phở trong khi thích ứng với khẩu vị và điều kiện mới. Chuẩn hóa chất lượng, tôn trọng nguồn gốc và kể đúng câu chuyện vùng miền sẽ quyết định liệu sự phổ biến có chuyển thành hiểu biết lâu dài hay không. Phở đã chứng minh mình có thể bước qua biên giới mà không đánh mất sức gợi của ký ức Việt. Kết luận ấy cũng định hướng cho giấc mơ di sản: phở không cần đứng yên trong bảo tàng để được trân trọng; khi tiếp tục hiện diện trên bàn ăn và trong đời sống cộng đồng, nó mới giữ được sức sống của một di sản.
