Bắc Ninh xoay trục sang dòng vốn công nghệ cao Trung Quốc: Bước đi chủ động, có chọn lọc
Xoay trục thu hút đầu tư công nghệ cao từ Trung Quốc của Bắc Ninh là chiến lược chủ động tái cấu trúc nền công nghiệp tỉnh, hướng tới chuỗi giá trị điện tử, bán dẫn, năng lượng mới và trí tuệ nhân tạo, thông qua xúc tiến đầu tư Việt-Trung bài bản, chọn lọc lĩnh vực ưu tiên và gắn kết chặt với các trung tâm công nghệ cao Sơn Đông và Bắc Kinh. Bắc Ninh không “trải thảm đỏ” bằng mọi giá, mà nhắm thẳng vào phân khúc công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn – nơi các tập đoàn Trung Quốc có lợi thế rõ rệt về sản xuất, thiết bị và năng lượng mới. Ngày 24/8 tại Bắc Kinh, tỉnh phối hợp cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam tổ chức tọa đàm “Thúc đẩy hợp tác đầu tư Việt Nam - Trung Quốc: Bắc Ninh - Đồng hành phát triển, kiến tạo tương lai”, thu hút gần 300 đại biểu cơ quan, hiệp hội và doanh nghiệp Trung Quốc tham dự. Đây không phải chuyến đi “chào hỏi” thông thường, mà là thông điệp rõ ràng: Bắc Ninh muốn trở thành trung tâm công nghiệp bán dẫn và AI hàng đầu, và Trung Quốc là đối tác then chốt. Quyết định đẩy mạnh Bắc Ninh đầu tư Trung Quốc theo hướng công nghệ cao, nếu làm đúng, sẽ giúp tỉnh thoát khỏi “cái bẫy gia công” và tăng nội lực công nghiệp.
Từ Bắc Kinh đến Sơn Đông: Xúc tiến đầu tư Việt-Trung không chỉ là hội nghị
Điểm đáng chú ý là Bắc Ninh không chỉ dừng ở một sự kiện xúc tiến đầu tư Việt-Trung mang tính nghi lễ, mà tổ chức cả một chuỗi hoạt động trong tháng 8 tại Bắc Kinh và Sơn Đông. Từ cuộc làm việc với Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc ngày 23/8, đến tọa đàm lớn ngày 24/8 ở Bắc Kinh, rồi các hội nghị thương mại, đầu tư và thăm thực địa tại Sơn Đông, tỉnh đang xây dựng một “đường băng ngoại giao kinh tế” riêng cho mình. Quan hệ kinh tế – đầu tư Việt Nam – Trung Quốc đang trên đà tăng trưởng mạnh, đặc biệt sau chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc, được đánh giá là đã mở ra giai đoạn phát triển mới và tạo nền tảng vững chắc cho hợp tác đầu tư. Câu chuyện ở đây là timing: Bắc Ninh chọn đúng thời điểm, tận dụng xung lực chính trị cấp cao để đẩy nhanh xúc tiến đầu tư Việt-Trung, thay vì chờ dòng vốn “tự chảy” đến. Đó là tư duy chủ động, nhưng cũng đòi hỏi trách nhiệm cao hơn trong sàng lọc dự án.
Năm lĩnh vực chiến lược: Bắc Ninh không muốn thêm khu công nghiệp “thấp” nữa
Nếu nhìn vào danh mục ưu tiên, có thể thấy Bắc Ninh đang thay đổi “khẩu vị” thu hút đầu tư: từ dàn trải sang tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao. Tỉnh định hướng thu hút có chọn lọc các dự án công nghệ cao, công nghệ tiên tiến, sạch, giá trị gia tăng lớn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thân thiện môi trường. Cụ thể, đến quý I/2027, tỉnh dự kiến nâng quỹ đất sạch khoảng 1.000 ha cho 5 lĩnh vực chiến lược: bán dẫn – vi mạch – vật liệu mới; hàng không – UAV – logistics thông minh; robot – AI – sản xuất thông minh; dược phẩm – y sinh – thiết bị y tế cao cấp; năng lượng xanh – thiết bị điện thông minh – công nghiệp bền vững. Một câu nói đáng trích dẫn là Bắc Ninh xác định tiêu chí “2 ít, 3 cao”: ít sử dụng đất, ít lao động; suất đầu tư cao, công nghệ cao, đóng góp ngân sách cao. Đây là ranh giới rõ ràng với mô hình cũ vốn dựa nhiều vào lao động giá rẻ. Tuy nhiên, để tránh việc tiêu chí chỉ nằm trên giấy, tỉnh phải kiên quyết từ chối các dự án công nghệ thấp dù quy mô lớn, đồng thời cải thiện chất lượng nhân lực để đón được doanh nghiệp đúng chuẩn. Nếu không, mục tiêu Bắc Ninh đầu tư Trung Quốc theo hướng công nghệ cao sẽ bị “pha loãng” bởi những dự án trung bình.
Khai thác thế mạnh công nghệ cao Sơn Đông: Từ chuyến thăm Goertek đến nhà máy điện
Chiến lược của Bắc Ninh không chỉ nằm trên slide thuyết trình; các đoàn công tác đã trực tiếp “soi” mô hình công nghệ cao Sơn Đông. Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh và đoàn công tác đã đến thăm, làm việc tại trụ sở chính Tập đoàn Goertek – một tập đoàn công nghệ cao trong lĩnh vực linh kiện chính xác, âm học, quang học, vi điện tử, thiết bị VR/AR và thiết bị đeo thông minh. Goertek đầu tư tại Bắc Ninh từ năm 2013 và đã trở thành một trong những nhà đầu tư công nghệ với hoạt động sản xuất quy mô lớn, đóng góp đáng kể cho công nghiệp và xuất khẩu của tỉnh. Không dừng ở đó, đoàn cũng đến thăm Nhà máy điện Đại Đường Đông Doanh tại Sơn Đông để tìm hiểu mô hình phát triển năng lượng, cũng như tham quan Công viên Phần mềm Qilu nhằm học hỏi mô hình phát triển trí tuệ nhân tạo. Việc “đi tận nơi, xem tận mắt” cho thấy Bắc Ninh muốn hiểu sâu cách các tập đoàn Trung Quốc tổ chức R&D, sản xuất, đào tạo nhân lực, thay vì chỉ “mời gọi chung chung”. Nếu biết chắt lọc kinh nghiệm, những chuyến đi này có thể trở thành chất xúc tác để Bắc Ninh xây dựng hệ sinh thái AI, năng lượng mới và sản xuất thông minh thực chất, thay vì khẩu hiệu.
Liên kết chuỗi giá trị với Sơn Đông: Cơ hội tăng giá trị gia tăng, nhưng cần bản lĩnh lựa chọn
Điểm then chốt trong chiến lược Bắc Ninh đầu tư Trung Quốc là dịch chuyển từ “xuất khẩu linh kiện đơn lẻ” sang hợp tác chuỗi giá trị. Tại hội nghị hợp tác với Sơn Đông, tỉnh nhấn mạnh mục tiêu không chỉ thu hút thêm dự án riêng lẻ mà hướng tới hình thành chuỗi hợp tác từ đầu tư, sản xuất, chuỗi cung ứng, logistics đến công nghệ, R&D, nguồn nhân lực và chuyển đổi xanh. Nói cách khác, Bắc Ninh muốn doanh nghiệp hai bên cùng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu – đúng nghĩa hợp tác chuỗi giá trị, chứ không phải gia công rời rạc. Trên nền tảng hiện hữu với các tập đoàn Samsung, Amkor, Goertek, Canon và nhiều doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng, cùng 39 khu công nghiệp đã được thành lập, Bắc Ninh đang từng bước hoàn thiện hệ sinh thái điện tử, bán dẫn và công nghệ cao. Thế mạnh về công nghiệp chế tạo, máy móc thiết bị, năng lượng mới, vật liệu và công nghệ của Sơn Đông được đánh giá có khả năng bổ trợ trực tiếp cho hệ sinh thái này. Các lĩnh vực tiềm năng gồm máy móc, thiết bị và công nghiệp hỗ trợ; năng lượng mới, hệ thống lưu trữ BESS, pin và xe năng lượng mới; vật liệu mới, vật liệu xanh, công nghệ môi trường; thiết bị y tế và logistics. Tuy nhiên, liên kết chuỗi giá trị cũng đồng nghĩa với phụ thuộc chuỗi; nếu không có chiến lược nội địa hóa công nghệ và nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước, Bắc Ninh dễ bị “kẹt” ở khâu lắp ráp thấp. Kết luận hợp lý là: Bắc Ninh đang đi đúng hướng khi ưu tiên công nghệ cao Sơn Đông và xúc tiến đầu tư Việt-Trung bài bản, nhưng thành công hay không sẽ phụ thuộc vào khả năng giữ vững tiêu chí 2 ít, 3 cao, đồng thời xây được đội ngũ doanh nghiệp Việt đủ sức đứng trong chuỗi, chứ không chỉ đứng cạnh.
