Công nghiệp nông thôn: lựa chọn chiến lược cho giai đoạn tăng tốc
Công nghiệp nông thôn là khu vực sản xuất, chế biến, dịch vụ công nghiệp được đặt tại địa bàn nông thôn, gắn với làng nghề, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ, vừa, sử dụng lao động tại chỗ để nâng cao thu nhập, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tạo nền tảng cho chuyển đổi số nông thôn trong kỷ nguyên mới. Nhìn vào Bắc Ninh và Ninh Bình, có thể thấy hai tỉnh đang coi công nghiệp nông thôn không chỉ là “vệ tinh” của khu vực đô thị, mà là trụ cột để bứt phá phát triển xanh bền vững. Bắc Ninh chọn cách đi bằng chương trình khuyến công Bắc Ninh thiên về đổi mới công nghệ, còn Ninh Bình chọn thi đua tăng trưởng để huy động toàn hệ thống. Câu hỏi không phải là có phát triển hay không, mà là ai sẽ chuyển đổi nhanh hơn và sâu hơn.
Khuyến công Bắc Ninh: công nghệ và chuyển đổi số nông thôn là “trục chính”
Điểm đáng chú ý trong chương trình khuyến công Bắc Ninh giai đoạn 2026–2030 là cách tỉnh đặt đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và sản xuất xanh vào cùng một hệ khung chính sách. Thay vì coi khuyến công chỉ là hỗ trợ máy móc lẻ tẻ, Bắc Ninh đưa nó vào chiến lược phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh theo tinh thần Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị. Đây là bước đi có tính “tầm nhìn dài hạn”: khi cơ sở công nghiệp nông thôn được hỗ trợ ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến, xây dựng mô hình sản xuất sạch hơn, tham gia bình chọn sản phẩm tiêu biểu, họ không còn đứng ngoài chuỗi cung ứng toàn cầu mà có cơ hội trở thành mắt xích có giá trị. Cách làm này đặt kỳ vọng hình thành hệ sinh thái công nghiệp nông thôn hiện đại, đồng bộ, có khả năng chuyển đổi số nông thôn và hướng tới phát triển xanh bền vững.
| Nội dung trọng tâm | Bắc Ninh | Ý nghĩa đối với công nghiệp nông thôn |
|---|---|---|
| Đổi mới công nghệ | Hỗ trợ 182 cơ sở công nghiệp nông thôn ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến giai đoạn 2026–2030 | Tăng năng suất, chất lượng, tạo nền tảng tham gia chuỗi cung ứng công nghiệp |
| Mô hình sản xuất sạch hơn | Xây dựng 5 mô hình sản xuất sạch hơn | Giảm phát thải, nâng công nghiệp nông thôn tiệm cận chuẩn phát triển xanh bền vững |
| Chuyển đổi số nông thôn | Chương trình nhấn mạnh chuyển đổi số, sản xuất xanh, và nâng cấp hạ tầng số khuyến công | Giúp doanh nghiệp nông thôn tiếp cận thông tin, chính sách, thị trường nhanh và minh bạch hơn |
Thi đua tăng trưởng hai con số ở Ninh Bình: mục tiêu cao để tạo áp lực đổi mới
Khác với cách tiếp cận thiên về công nghệ của Bắc Ninh, Ninh Bình chọn con đường phong trào thi đua tăng trưởng bền vững “2 con số” cho giai đoạn 2026–2030. UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch thực hiện phong trào với chủ đề “Thi đua đổi mới, sáng tạo, tăng tốc bứt phá trong kỷ nguyên mới; xây dựng tỉnh Ninh Bình phát triển nhanh và bền vững”, hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030. Mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân đạt từ 11%/năm và năng suất lao động tăng từ 9%/năm thể hiện rõ quan điểm “dùng chỉ tiêu cao để ép mình đổi mới” thay vì hài lòng với mức tăng trưởng trung bình. Việc tập trung cải cách hành chính, số hóa quy trình, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, xây dựng chính quyền gần dân, sát cơ sở cho thấy Ninh Bình hiểu rằng thi đua tăng trưởng chỉ có ý nghĩa nếu đời sống người dân thực sự được cải thiện. Trong nông nghiệp và kinh tế nông thôn, định hướng xanh, tuần hoàn, sinh thái gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp cho thấy tỉnh không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng.
Tác động tới người dân và doanh nghiệp: cuộc đua không chỉ trên giấy tờ
Điểm đáng bàn không nằm ở khẩu hiệu, mà ở cách các chương trình chạm tới người dân và doanh nghiệp. Ở Ninh Bình, phong trào thi đua được thiết kế để khơi dậy tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng hành động của cả hệ thống, từ chính quyền tới cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân. Nội dung cải cách thủ tục hành chính, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, người dân khiến thi đua tăng trưởng trở thành “cuộc thi” về chất lượng phục vụ chứ không phải chạy theo con số. Song song đó, nhấn mạnh vào nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa, tiến bộ và công bằng xã hội cho thấy Ninh Bình đặt người dân làm trung tâm của phát triển. Ở Bắc Ninh, công tác khuyến công đã sớm phát huy hiệu quả: doanh nghiệp chủ động tiếp cận chính sách, mạnh dạn đầu tư công nghệ mới để nâng cao năng suất, giảm chi phí và tăng sức cạnh tranh trên thị trường. Đây là tác động rất “cụ thể” đối với các cơ sở công nghiệp nông thôn vốn lâu nay thiếu vốn và thiếu định hướng công nghệ.
Ai sẽ bứt phá mạnh hơn và bài học cho các địa phương khác
Nhìn tổng thể, cả Bắc Ninh và Ninh Bình đều đang tiến về cùng một hướng: phát triển nhanh nhưng phải bền vững, trong đó công nghiệp nông thôn là không gian thí điểm cho công nghệ, chuyển đổi số và phát triển xanh bền vững. Bắc Ninh đi từ “hạ tầng công nghệ” với chương trình khuyến công đặt trọng tâm vào đổi mới công nghệ, chuyển đổi số nông thôn và sản xuất sạch hơn. Ninh Bình đi từ “hạ tầng thể chế và phong trào” với thi đua tăng trưởng, cải cách hành chính, xây dựng nền hành chính hiện đại, liêm chính, hiệu lực, hiệu quả. Câu trả lời ai bứt phá mạnh hơn sẽ phụ thuộc vào khả năng thực thi: Bắc Ninh phải bảo đảm khuyến công không bị hành chính hóa, thực sự đến được với cơ sở; Ninh Bình phải bảo đảm thi đua không biến thành bệnh thành tích. Bài học cho các địa phương khác là: không thể phát triển công nghiệp nông thôn nếu thiếu cả hai trụ cột – công nghệ và thể chế – và nếu không dám đặt mục tiêu cao, rõ ràng cho giai đoạn tăng tốc.
