Kỷ niệm di sản bằng một vòng xòe rộng mở
Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò là sự kiện thường niên tôn vinh bản sắc địa phương thông qua nghệ thuật, sinh hoạt cộng đồng và hoạt động quảng bá du lịch. Năm 2026, lễ hội mang ý nghĩa đặc biệt khi kỷ niệm năm năm nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Diễn ra tại Lào Cai từ ngày 16 đến 21/10, sự kiện chọn chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc”. Nhưng tâm điểm không nằm ở nghi thức kỷ niệm đơn thuần: chương trình “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” biến di sản thành câu chuyện về tình yêu, nếp sống bản làng và sức mạnh gắn kết. Đây là cách tôn vinh thuyết phục hơn một màn trình diễn tách rời: đặt Xòe Thái vào chính đời sống đã nuôi dưỡng nó.
2.026 người cùng tạo nên điểm nhấn
Khoảnh khắc đáng nhớ nhất của Lễ hội Mường Lò 2026 là màn đại xòe có 2.026 nghệ nhân và diễn viên quần chúng dân tộc Thái tham gia. Con số ấy tạo nên hình ảnh giàu sức nặng, nhưng giá trị của màn diễn nằm ở cách từng người cùng góp mặt trong một vòng chung. Chương trình dựng đại cảnh như một đám cưới bản Mường: từ vòng tay của đôi lứa, vòng xòe mở rộng thành lời chúc phúc và biểu tượng của tình yêu thương, bình đẳng, đoàn kết. Sáu điệu xòe cổ đặc trưng vùng Mường Lò được đưa vào trình diễn, nhắc rằng Múa xòe truyền thống không phải món trang trí cho sân khấu mà là ký ức văn hóa được cộng đồng gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ. Khi hàng nghìn người cùng bước, di sản hiện ra như một thực hành chung, không chỉ là danh hiệu được nhắc lại.
Di sản chỉ bền khi được trao truyền
“Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” kết hợp chất liệu dân gian với nghệ thuật đương đại, kể về đời sống, phong tục và tình yêu của người Thái qua ba chương: “Mầm thương”, “Sợi nhớ” và “Vòng yêu”. Cách dàn dựng này giúp khán giả tiếp cận di sản bằng câu chuyện, song lễ hội cũng gửi đi thông điệp thiết thực hơn: muốn Xòe Thái UNESCO tiếp tục có sức sống, cần nâng niu nghệ nhân và tạo điều kiện để thế hệ trẻ học, thực hành điệu xòe. Dịp kỷ niệm, tỉnh Lào Cai trao bằng khen cho ba tập thể và năm cá nhân có thành tích trong bảo vệ, phát huy di sản. Các hoạt động hội chợ du lịch, không gian ẩm thực, sản phẩm OCOP và trải nghiệm bản làng còn kết nối văn hóa với sinh kế, đưa Mường Lò đến gần du khách trong và ngoài nước. Đó là hướng đi đáng ủng hộ: bảo tồn phải gắn với cộng đồng đang sống cùng di sản.
