Thiết bị đeo tay theo dõi calo: tiện lợi nhưng không phải “sự thật tuyệt đối”
Thiết bị đeo tay theo dõi calo là các smartwatch và fitness tracker sử dụng cảm biến chuyển động, nhịp tim và dữ liệu cơ thể để ước tính năng lượng tiêu hao trong ngày, hiển thị dưới dạng con số calo tiêu thụ trên màn hình nhằm giúp người dùng quản lý vận động, cân nặng và lối sống một cách thuận tiện hơn trong đời sống hiện đại. Các hãng quảng bá chúng như một “huấn luyện viên trên cổ tay”, nhưng khoa học cho thấy độ chính xác smartwatch về mặt calo vẫn còn rất xa mức chúng ta có thể tin tưởng tuyệt đối. Nhiều người nhìn thấy đồng hồ báo 563 kcal sau buổi tập và tự thưởng thêm đồ ăn, trong khi các nghiên cứu cảnh báo không nên tin mù quáng vào con số này. Vấn đề không nằm ở việc công nghệ “tệ hại”, mà ở chỗ chúng ta đang dùng sai loại số liệu cho những quyết định quá quan trọng.
Vì sao calo tiêu thụ không chính xác trên cổ tay bạn?
Cốt lõi của vấn đề là: đồng hồ không đo calo, chúng chỉ đo một vài thứ rồi… đoán. Một smartwatch không thể trực tiếp biết cơ thể bạn dùng bao nhiêu năng lượng trong lúc tập luyện. Thay vào đó, thiết bị đeo tay theo dõi calo dựa trên dữ liệu chiều cao, cân nặng, tuổi, giới, chuyển động và nhịp tim, sau đó thuật toán của nhà sản xuất suy ra mức tiêu hao năng lượng. Các nghiên cứu tổng hợp 158 công trình về nhiều thương hiệu cho thấy, trong khi số bước và nhịp tim khá đáng tin trong điều kiện phòng lab, không hãng nào cho kết quả năng lượng tiêu hao đủ đáng tin cậy. Một nghiên cứu với các smartwatch đời mới ghi nhận sai số điển hình về năng lượng tiêu hao ở mức trung vị khoảng 15–25%, có thể cao hơn hoặc thấp hơn thực tế. Câu nói trích dẫn được ở đây là: “Sai số trung vị về calo của các đồng hồ nằm trong khoảng 15–25% tùy thiết bị.”
Đồng hồ, máy chạy bộ và cuộc chiến những con số mâu thuẫn
Nhiều người bối rối khi thấy smartwatch và máy chạy bộ đưa ra quãng đường, tốc độ, calo… khác nhau sau cùng một buổi tập. Khi chạy ngoài trời, thiết bị có GPS thường cho kết quả quãng đường khá ổn. Nhưng khi chạy trong nhà, đồng hồ phải suy luận vận tốc từ chuyển động cổ tay và nhịp bước, trong khi máy chạy bộ lại đo trực tiếp số vòng quay của băng chuyền và chiều dài băng để tính quãng đường. Nói cách khác, máy chạy bộ đo, đồng hồ đoán. Về calo, cả hai đều dựa trên suy diễn, vì không thiết bị nào đo trực tiếp năng lượng tiêu hao. Một người dùng kinh nghiệm có xu hướng mặc định: tốc độ và quãng đường trên máy chạy bộ, nhịp tim trên đồng hồ (nhất là khi dùng dây đeo ngực), cùng thời gian tập luyện là những con số nên ưu tiên. Phần còn lại, nhất là calo, chỉ nên xem như gợi ý.
Vậy fitness tracker đáng tin cậy ở điểm nào – và bạn nên dùng thế nào?
Dù calo tiêu thụ không chính xác, thiết bị đeo tay vẫn rất hữu ích nếu bạn dùng đúng thứ chúng làm tốt. Đối với số bước, cảm biến chuyển động ngày nay đo khá tốt, giúp bạn theo dõi mức độ hoạt động hằng ngày. Nhịp tim cũng được ghi nhận đủ tin cậy cho mục đích tập luyện, dù vị trí đeo, độ ôm sát và cử động có thể làm sai lệch phần nào. Nếu có GPS, quãng đường và tốc độ khi tập ngoài trời thường đủ dùng, phụ thuộc chất lượng thu tín hiệu. Ngược lại, các số như “563 kcal đã đốt” hay “7 giờ ngủ sâu” nên coi là ước tính hơn là chẩn đoán chính xác. Hãy dùng smartwatch để quan sát xu hướng dài hạn và xây dựng thói quen vận động, thay vì cân đo từng calo ăn vào – tiêu ra.
Cách đọc số calo thông minh hơn: coi là ước tính, không là giấy phép ăn uống
Điểm sai lầm lớn nhất của người dùng là biến con số calo trên cổ tay thành giấy phép ăn uống. Khi đồng hồ báo 500 kcal, bạn nên coi đó là một phép đoán có sai số chứ không phải cơ sở để tính toán dinh dưỡng chính xác. Các thiết bị đời mới, kể cả từ các hãng lớn như những mẫu được chấm điểm rất cao trong các bài đánh giá như Fitbit Sense (1,2 – rất tốt), Huawei Band 4 (2,0 – tốt), Fitbit Sense 2 (1,2 – rất tốt) hay Xiaomi Redmi Watch 2 Lite (1,5 – rất tốt), vẫn không cho được giá trị calo thật sự đáng tin. Cách sử dụng khôn ngoan là: dựa vào bước chân, nhịp tim, thời gian vận động làm “xương sống” cho kế hoạch tập luyện; dùng số calo như một chỉ báo xu hướng. Như vậy, bạn tận dụng được sức mạnh công nghệ mà không bị những con số đẹp mắt đánh lừa.
