Lạc quan của Trump chưa đồng nghĩa với đột phá
Đàm phán Ukraine là tiến trình ngoại giao nhằm tìm cách chấm dứt chiến sự Nga Ukraine, nhưng tuyên bố về một thỏa thuận sắp tới chưa đủ để khẳng định các bên đã thống nhất điều khoản. Ngày 5-11, tại Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump nói sẽ có một thỏa thuận lớn, có thể vượt ra ngoài phạm vi Ukraine và liên quan đến cả châu Âu. Ông cũng nhận định cuộc chiến đang tiến gần hồi kết, song không nêu nội dung hay thời điểm cụ thể. Vì thế, điều đáng chú ý hiện nay là tín hiệu chính trị và lịch tiếp xúc được thúc đẩy, chứ chưa phải một văn bản hòa bình đã hoàn tất. Sau hơn bốn năm xung đột, hy vọng nối lại đối thoại có cơ sở để tăng, nhưng lời khẳng định của riêng Washington không thể thay thế sự xác nhận từ Moscow và Kyiv.
Trump gọi viễn cảnh này là một thỏa thuận lớn, nhưng từ chối tiết lộ điều đã trao đổi với đặc phái viên Nga. Khoảng cách giữa ngôn từ đầy tự tin và bằng chứng về nội dung cụ thể là lý do cần tiếp nhận phát biểu thận trọng.
Cuộc gặp với đặc phái viên Nga, khoảng trống phía Ukraine
Trump xác nhận đã gặp Kirill Dmitriev, đặc phái viên của Tổng thống Nga Vladimir Putin, khi ông này tới Nhà Trắng dự một sự kiện do Đệ nhất phu nhân Melania Trump tổ chức. Cuộc gặp không nằm trong lịch trình chính thức. Đáng lưu ý hơn, Trump nói ông không gặp các quan chức Ukraine dù phái đoàn nước này cũng có mặt tại Nhà Trắng cùng ngày. Sự chênh lệch ấy không tự chứng minh Washington đứng về phía Moscow, nhưng tạo ra một câu hỏi chính đáng: liệu Kyiv có được tham gia ngang hàng vào các tiếp xúc đang định hình hướng đi của hòa đàm hay không? Một tiến trình có thể dẫn đến thỏa thuận hòa bình cần sự đồng thuận của Ukraine, không chỉ những tín hiệu tích cực giữa Mỹ và Nga. Vì vậy, việc chưa có cuộc gặp tương ứng với phía Kyiv là điểm cần theo dõi, không nên bị lấn át bởi lời hứa về một thỏa thuận lớn.
Trump và Putin chưa được nguồn tin xác nhận là đã có cuộc gặp mới trong diễn biến này; điều được ghi nhận là cuộc trao đổi giữa Trump và đặc phái viên Dmitriev. Cũng chưa có phản hồi từ Nga hay Ukraine về tuyên bố mới của Trump.
Cuộc gặp lãnh đạo và vòng đàm phán kế tiếp
Trump nói một cuộc gặp giữa Tổng thống Putin và Tổng thống Volodymyr Zelensky có thể sớm được sắp xếp, đồng thời cho rằng hai bên đang đạt tiến triển. Đây là tín hiệu đáng chú ý vì Putin trước đó từng nói ông không thấy lý do gặp Zelensky cho đến khi hai bên hoàn tất một thỏa thuận hòa bình. Tuy vậy, tuyên bố về khả năng gặp gỡ vẫn khác xa một cuộc gặp đã được xác nhận, càng không bảo đảm hai nhà lãnh đạo sẽ thống nhất được các điều khoản. Bước kiểm chứng gần hơn là các cuộc đàm phán ba bên giữa Mỹ, Nga và Ukraine dự kiến diễn ra tại Abu Dhabi trong hai ngày 10 và 11-11, với phái đoàn Mỹ làm trung gian. Nếu cuộc họp được tiến hành, kết quả và sự tham gia thực chất của Kyiv sẽ đáng tin hơn những dự báo lạc quan.
Trump nói một cuộc gặp với Putin và Zelensky sẽ sớm được sắp xếp, trong khi vòng đàm phán ba bên tại Abu Dhabi được lên kế hoạch cho ngày 10 và 11-11.
Châu Âu không thể đứng ngoài bài toán hòa bình
Trump mô tả thỏa thuận tiềm năng là điều có thể liên quan đến toàn châu Âu, nhưng châu Âu lại không tham gia vòng đàm phán ba bên sắp tới theo thông tin từ Điện Kremlin. Kyiv cho rằng châu Âu cần có mặt trong tiến trình hòa bình; Thủ tướng Italy Giorgia Meloni cũng cảnh báo rằng những sáng kiến ngoại giao chồng chéo có thể khiến châu lục mất tiếng nói và giảm uy tín. Bất đồng này không phải chi tiết bên lề: nếu một thỏa thuận tác động đến an ninh châu Âu mà các nước châu Âu không có vai trò rõ ràng, khả năng nhận được sự ủng hộ rộng rãi sẽ bị đặt dấu hỏi. Tuy nhiên, châu Âu cũng cần phối hợp hơn thay vì cạnh tranh sáng kiến. Kết luận lúc này nên giữ tỉnh táo: kỳ vọng hòa đàm đang nhích lên, nhưng chưa có xác nhận thỏa thuận đã được thống nhất; hãy đánh giá bằng sự tham gia và kết quả thực tế của các bên.
Việc châu Âu vắng mặt trong vòng đàm phán sắp tới, dù Kyiv muốn khối này tham gia, làm nổi bật tranh cãi về tiếng nói của châu lục trong tiến trình.
