Miền Trung muốn bứt phá logistics: phải bắt đầu từ trục Chu Lai – Đà Nẵng
Kết nối Chu Lai – Đà Nẵng trong lĩnh vực logistics là chiến lược tổ chức, đồng bộ và phân bổ lại hạ tầng cảng biển, nguồn hàng và mạng lưới vận tải ở miền Trung nhằm biến khu vực này từ một cụm cảng rời rạc thành một hành lang logistics tích hợp, đủ sức thu hút các tuyến tàu quốc tế và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu dịch chuyển, vùng kinh tế trọng điểm miền Trung đang đứng trước cơ hội hiếm có để vươn lên thành trung tâm logistics của cả nước. Nhưng cơ hội này sẽ chỉ là khẩu hiệu nếu kết nối logistics miền Trung không được thiết kế quanh trục cảng Chu Lai Đà Nẵng với tư duy liên vùng thay vì cục bộ từng địa phương. Làn sóng đầu tư mới và khối lượng hàng xuất nhập khẩu ngày càng lớn đang buộc các cửa ngõ hàng hải miền Trung phải nâng cấp hạ tầng giao thông miền Trung và tái cấu trúc cách tổ chức nguồn hàng.
Việc Đà Nẵng chấp thuận đầu tư Dự án luồng Cửa Lở là một bước đi cho thấy thành phố đã bắt đầu nhìn logistics như hạ tầng chiến lược, không chỉ là hạng mục kỹ thuật đơn lẻ. Câu hỏi không còn là xây thêm bao nhiêu cầu bến, mà là cách kết nối những gì đã và đang có để tạo lợi thế cạnh tranh mới cho cả vùng.
Chu Lai: từ “xưởng sản xuất” thành mắt xích logistics liên vùng
Cảng quốc tế Chu Lai không nên bị nhìn như một cảng vệ tinh; nó đang chuyển mình thành đầu mối liên vùng kết nối miền Trung, Tây Nguyên, Nam Lào và Bắc Campuchia ra các tuyến hàng hải quốc tế. Với quỹ đất lớn và hạ tầng giao thông thuận lợi, Chu Lai có điều kiện mà nhiều cảng đô thị chật chội không có: dư địa để phát triển hệ sinh thái logistics tích hợp từ cảng, kho bãi đến trung tâm logistics và vận tải đa phương thức.
Điểm khác biệt của Chu Lai là tư duy hệ sinh thái. Cảng có thể tiếp nhận tàu đến 50.000 DWT, khai thác các tuyến nội địa và quốc tế nối trực tiếp nhiều thị trường trọng điểm châu Á. Nhưng giá trị lớn hơn nằm ở hệ thống kho bãi quy mô lớn, bãi container chuyên dụng, dịch vụ đóng rút, kiểm hóa tập trung cùng đội xe vận tải container và vận tải lạnh chuyên tuyến, giúp nó trở thành mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng khu vực.
Nhờ kết nối hạ tầng đồng bộ, các luồng hàng từ khu công nghiệp miền Trung, trung tâm sản xuất Tây Nguyên và tuyến liên vận Lào – Campuchia có thêm lựa chọn tuyến cảng, rút ngắn quãng đường vận chuyển, giảm chi phí logistics và nâng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp trong khu vực. Nếu tiếp tục đẩy mạnh kết nối logistics miền Trung theo hướng này, Chu Lai sẽ không chỉ là bệ phóng cho Quảng Nam, mà còn là “cửa hậu” chiến lược của cả cảng Chu Lai Đà Nẵng.
Đà Nẵng mở rộng về phía Nam và Liên Chiểu: cảng lớn không đủ, phải có hàng và hệ sinh thái
Đà Nẵng từ lâu được xác định là cửa ngõ phía Đông của hành lang kinh tế Đông Tây (EWEC), nối miền Trung với Lào, Đông Bắc Thái Lan và Myanmar. Cảng Liên Chiểu đang được gấp rút xây dựng, hướng tới vai trò cảng nước sâu tham gia mạng lưới hàng hải quốc tế. Nhưng khoảng cách giữa lợi thế vị trí và năng lực kết nối thực tế vẫn rất lớn khi sản lượng hàng qua cảng Tiên Sa chỉ khoảng 17 triệu tấn, 850.000 TEU container, trong khi hệ thống cảng Hải Phòng đạt tới 213 triệu tấn.
Câu chuyện ở đây rất rõ: không thể chỉ xây cảng để chờ hàng. Nhiều doanh nghiệp vẫn phải phụ thuộc vào tuyến trung chuyển, khiến thời gian vận chuyển kéo dài, lịch tàu thiếu ổn định và chi phí tăng. Dữ liệu cho thấy thời gian lưu bãi container nhập ở Đà Nẵng khoảng 6,2 ngày, hàng trung chuyển 5,6 ngày, giao hàng B2C tới 10,8 ngày, trong khi giải phóng tàu tại cửa ngõ chỉ 0,9 ngày. "Những con số này cho thấy hạ tầng cảng tốt nhưng hệ thống phía sau yếu đang kìm hãm hiệu quả logistics".
Muốn Liên Chiểu thành cửa ngõ logistics thực sự, Đà Nẵng buộc phải nghĩ theo quy mô vùng, hướng đến vai trò Cargo Hub của miền Trung – Tây Nguyên. Điều đó đồng nghĩa cảng phải gắn chặt với trung tâm logistics, ICD, kho bãi, trung tâm gom hàng và mạng vận tải đa phương thức. Đồng thời, Liên Chiểu cần được đặt trong mối liên kết chặt với Khu thương mại tự do, để hàng hóa không chỉ đi qua cảng mà còn được lưu kho, phân loại, gia công, tăng giá trị trước khi xuất khẩu.
Kết nối Chu Lai - Đà Nẵng trên trục EWEC: từ hành lang đường bộ đến chuỗi cung ứng khu vực
Hành lang kinh tế Đông Tây không nên chỉ được hiểu như một tuyến đường đưa hàng từ Lào, Thái Lan ra biển; nó phải trở thành hệ thống kết nối vật lý, số hóa và thương mại thống nhất. Trên trục này, kết nối giữa Đà Nẵng và Chu Lai mở ra cơ hội để miền Trung hình thành một hành lang logistics hiện đại, đủ sức đón các dòng hàng xuất nhập khẩu quy mô lớn và tạo nền tảng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng khu vực và quốc tế.
Sự cộng hưởng giữa dự án luồng Cửa Lở tại Đà Nẵng và năng lực ngày càng hoàn thiện của Cảng quốc tế Chu Lai không chỉ nâng công suất thông quan hàng hóa, mà quan trọng hơn là tạo một mạng lưới logistics liên kết hiệu quả giữa các trung tâm kinh tế miền Trung. Nếu Đà Nẵng định vị Liên Chiểu là cửa ngõ biển và Chu Lai là trung tâm gom hàng liên vùng, EWEC sẽ không còn là tuyến đường một chiều mà là trục xoay của cả một chuỗi cung ứng khu vực.
Ở cấp độ doanh nghiệp, khi có nhiều tuyến trực tiếp hơn, ít phải trung chuyển, thời gian vận chuyển ngắn và lịch tàu ổn định, lợi thế cảng biển mới thực sự chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh. Muốn vậy, thành phố cần phối hợp doanh nghiệp, các địa phương miền Trung – Tây Nguyên, hãng tàu và hãng vận tải để xây dựng bản đồ nguồn hàng đủ lớn, đủ ổn định, làm cơ sở mở thêm tuyến quốc tế trực tiếp và duy trì lịch tàu. Đây là bước then chốt để kết nối logistics miền Trung không dừng lại ở bản vẽ quy hoạch.
Kết luận: tích hợp hạ tầng hay bỏ lỡ cơ hội vàng của miền Trung?
Khi các cảng biển miền Trung được quy hoạch và khai thác theo hướng bổ trợ, đồng bộ, vùng này có thể hình thành một hành lang logistics hiện đại, đủ sức đón các dòng hàng lớn và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và quốc tế. Ngược lại, nếu mỗi cảng tiếp tục đi theo quỹ đạo riêng, miền Trung sẽ mãi đứng ngoài cuộc chơi lớn, dù nằm giữa một EWEC đầy tiềm năng.
Bài toán không còn là “Đà Nẵng có bao nhiêu hàng”, mà là Liên Chiểu và Chu Lai có thể gom được bao nhiêu hàng của cả vùng trong một chuỗi cung ứng liền mạch. Kết nối Chu Lai – Đà Nẵng vì thế không chỉ là vấn đề hạ tầng giao thông miền Trung, mà là chiến lược phát triển mới: hoặc tích hợp để trở thành trung tâm logistics, hoặc tiếp tục chia nhỏ lợi thế vào những cảng rời rạc. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, lựa chọn nằm ở tốc độ và mức độ dám thay đổi của chính miền Trung.
