Miền Trung có đủ điều kiện trở thành trung tâm logistics khu vực?
Kết nối Chu Lai – Đà Nẵng trong logistics miền Trung là quá trình liên thông hạ tầng cảng biển, kho bãi, trung tâm phân phối và mạng lưới vận tải đa phương thức, nhằm gom nguồn hàng toàn vùng kinh tế trọng điểm miền Trung – Tây Nguyên và dọc Hành lang Kinh tế Đông – Tây, từ đó hình thành một trung tâm logistics khu vực đủ sức cạnh tranh với các điểm trung chuyển lớn trong châu Á. Vấn đề không còn nằm ở câu hỏi Đà Nẵng có bao nhiêu hàng, mà là kết nối Chu Lai Đà Nẵng có thể gom được bao nhiêu hàng từ Lào, Đông Bắc Thái Lan, Tây Nguyên đến các khu công nghiệp ven biển. Nếu nhìn đúng bài toán, miền Trung không thiếu điều kiện; điều còn thiếu là tư duy tổ chức nguồn hàng theo quy mô vùng và dám đặt mục tiêu cạnh tranh với Singapore hay Malaysia.
Đà Nẵng: cửa ngõ Hành lang Kinh tế Đông – Tây nhưng chưa phát huy hết lợi thế
Đà Nẵng đã được xác định là cửa ngõ phía Đông của Hành lang Kinh tế Đông – Tây (EWEC), kết nối miền Trung với Lào, Đông Bắc Thái Lan và Myanmar. Đây là lợi thế mà hiếm địa phương nào có: một thành phố biển, gắn cảng nước sâu, nằm trên trục thương mại xuyên biên giới. Cảng Liên Chiểu Đà Nẵng đang được đầu tư thành cảng biển nước sâu, đồng hành với Khu thương mại tự do để tạo thêm dư địa tham gia mạng lưới hàng hải quốc tế. Nhưng quy mô hàng qua cảng vẫn còn khiêm tốn: năm 2025, hệ thống cảng Tiên Sa mới đạt khoảng 17 triệu tấn hàng hóa, 850.000 TEU container, so với 213 triệu tấn qua hệ thống cảng Hải Phòng. Con số này nói thẳng rằng nếu chỉ dựa vào nguồn hàng trong thành phố, Đà Nẵng chưa thể trở thành trung tâm logistics khu vực; muốn đi xa phải kéo cả vùng cùng tham gia.
Chu Lai bổ trợ Đà Nẵng: hình thành hành lang logistics miền Trung
Điểm bù đắp cho hạn chế nguồn hàng riêng lẻ của Đà Nẵng nằm ở Chu Lai. Nằm tại trung tâm vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, Cảng quốc tế Chu Lai là đầu mối logistics quan trọng kết nối nguồn hàng từ miền Trung, Tây Nguyên, Nam Lào và Bắc Campuchia ra các tuyến hàng hải quốc tế. Chu Lai được quy hoạch theo mô hình hệ sinh thái logistics tích hợp, sở hữu cầu bến, kho bãi, trung tâm logistics và mạng lưới vận tải đa phương thức, có khả năng tiếp nhận tàu đến 50.000 DWT và khai thác nhiều tuyến vận tải nội địa, quốc tế. Sự kết nối mang tính bổ trợ giữa Đà Nẵng và Chu Lai, cùng dự án luồng Cửa Lở ở Đà Nẵng, đang mở ra dư địa lớn cho hoạt động logistics toàn vùng. Nếu được quy hoạch và khai thác theo hướng bổ trợ, miền Trung có thể hình thành một hành lang logistics hiện đại, đủ sức đón các dòng hàng xuất nhập khẩu quy mô lớn và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.
Muốn cạnh tranh với Singapore, phải xây cả hệ sinh thái, không chỉ xây cảng
Một cảng nước sâu bản thân nó không tạo ra cửa ngõ logistics quốc tế nếu xung quanh là khoảng trống về hậu phương và dịch vụ. Đại diện Hiệp hội Logistics Đà Nẵng nhấn mạnh hiệu quả logistics được quyết định bởi khả năng chuyển hóa hạ tầng thành năng lực kết nối vận tải quốc tế, tức là doanh nghiệp tiếp cận được bao nhiêu tuyến trực tiếp, phải trung chuyển bao nhiêu lần và mất bao lâu để hàng từ nhà máy đến thị trường. Với những doanh nghiệp như Viet Huong Ceramics, tuyến trực tiếp từ Đà Nẵng đi Malaysia mất khoảng 6 ngày, nhưng đi Kota Kinabalu phải chuyển tải qua Hong Kong lên tới 21 ngày; hàng đi Malta, Nam Phi có thể mất 59 và 47 ngày. Đây là khoảng cách chất lượng dịch vụ so với những trung tâm logistics khu vực như Singapore, Malaysia. Để thu hẹp khoảng cách, Liên Chiểu phải gắn với trung tâm logistics, ICD, kho bãi, trung tâm gom hàng, vận tải đa phương thức và Khu thương mại tự do, nơi hàng được lưu kho, phân loại, gia tăng giá trị chứ không chỉ đi qua rồi lên tàu.
Searefico và dòng vốn mới: mảnh ghép quan trọng trong bức tranh logistics miền Trung
Không thể mơ về trung tâm logistics khu vực nếu thiếu nhà đầu tư sẵn sàng đổ vốn vào hạ tầng công nghiệp – logistics. Ngày 24/8, tại Khu công nghiệp Phú An Thạnh (Tây Ninh), hai dự án do Công ty Cổ phần Tài sản Công nghiệp Searefico 01 (SIP01) và Searefico 02 (SIP02) đầu tư sẽ được động thổ; tiếp đó, ngày 26/8 tại Khu Công nghệ cao Đà Nẵng, Tổ hợp dịch vụ Kho Ngoại quan công nghệ cao và Tổ hợp dịch vụ hậu cần đa chức năng – Trung tâm Logistics Liên Minh sẽ được triển khai, tất cả đều thuộc hệ sinh thái Searefico. Tổ hợp Kho Ngoại quan công nghệ cao có diện tích khoảng 2,3 ha, Trung tâm Logistics Liên Minh khoảng 3,2 ha, bổ sung chức năng kho lạnh, kho khô, kho mát, gom hàng, chia tách, lưu trữ, phân phối và vận chuyển. Các dự án phát triển theo mô hình Smart Logistics, tích hợp ASRS, WMS, QR/RFID, TMS, CMS để tự động hóa và quản lý tập trung hàng hóa, vận tải và container trực tuyến 24/7. Cùng với quá trình cải thiện hạ tầng logistics, miền Trung đang thu hút thêm sự quan tâm của dòng vốn sản xuất, tạo nhu cầu mới với nhà xưởng, kho bãi và dịch vụ hậu cần. Khi các dự án đi vào hoạt động, tiến độ lấp đầy và doanh thu từ cho thuê, quản lý tài sản, logistics sẽ là thước đo cho năng lực nắm bắt cơ hội dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu của vùng kinh tế trọng điểm miền Trung.
