Đã quan hệ vẫn có thể còn lợi ích từ vaccine
Vaccine HPV là biện pháp dự phòng giúp cơ thể giảm nguy cơ nhiễm mới các type HPV nằm trong phạm vi bảo vệ, chứ không phải thuốc điều trị tình trạng nhiễm HPV đã có. Vì vậy, từng quan hệ tình dục hoặc từng được chẩn đoán nhiễm HPV không đồng nghĩa vaccine đã mất giá trị. HPV có nhiều type; phơi nhiễm với một hoặc vài type không có nghĩa đã tiếp xúc với tất cả các type khác. Nếu đang tìm hiểu tiêm HPV sau quan hệ, điểm cần nhớ là vaccine có thể vẫn phòng được những type chưa nhiễm, tùy loại vaccine và tình trạng cá nhân. Đây là lý do không nên tự kết luận rằng đã quan hệ thì tiêm cũng vô ích. Tuy nhiên, kỳ vọng cần đúng: vaccine không xóa bỏ virus đang có và không thay thế việc khám, theo dõi hay tầm soát theo hướng dẫn chuyên môn.
Phòng type chưa nhiễm, không điều trị nhiễm hiện tại
Lợi ích của vaccine nằm ở phòng ngừa, không phải chữa bệnh. Người đã nhiễm một type HPV vẫn có thể nhiễm type khác, trong đó có các type nguy cơ cao; vaccine có thể bảo vệ trước những type chưa nhiễm nếu chúng thuộc phạm vi của vaccine. Vaccine cũng không chứa virus HPV sống hoặc vật liệu di truyền của virus nên không thể gây nhiễm HPV. Phân biệt hai vai trò này giúp tránh cả hai ngộ nhận: cho rằng vaccine chữa được kết quả xét nghiệm dương tính, hoặc cho rằng đã nhiễm một lần thì không còn gì để phòng. Phần lớn trường hợp nhiễm có thể tự được cơ thể loại bỏ, nhưng nhiễm kéo dài có thể dẫn đến tổn thương tiền ung thư, ung thư cổ tử cung và một số bệnh lý khác. Do đó, tiêm phòng và chăm sóc theo dõi là hai việc bổ trợ nhau, không thể thay thế cho nhau.
Suy buồng trứng và câu hỏi về an toàn
Lo ngại về suy buồng trứng cần được xem xét bằng chứng thay vì dựa vào các bài đăng hoặc chênh lệch số ca ghi nhận đơn lẻ. Tổ chức Y tế Thế giới đánh giá các nghiên cứu hiện có và kết luận chưa có bằng chứng cho thấy vaccine HPV gây vô sinh; các cơ quan y tế Hoa Kỳ được nêu trong nguồn cũng đưa ra kết luận tương tự về an toàn sinh sản. Một nghiên cứu tại Đan Mạch năm 2021, theo dõi gần một triệu trẻ em gái và phụ nữ, không ghi nhận mối liên quan giữa tiêm vaccine HPV và suy buồng trứng nguyên phát. Dù vậy, “chưa có bằng chứng” không đồng nghĩa mọi câu hỏi khoa học đã khép lại. Dữ liệu bảo hiểm có thể phản ánh số ca được chẩn đoán khi đi khám, còn khác biệt về tần suất khám, tiền sử bệnh và cách xác định bệnh có thể làm sai lệch so sánh. Cần đánh giá phương pháp, quy mô và thời gian theo dõi, cũng như kết quả từ các nghiên cứu độc lập.
Cách đưa ra quyết định tiêm phù hợp
Quyết định tiêm nên dựa trên độ tuổi, sức khỏe, tiền sử nhiễm và loại vaccine được sử dụng; người từng nhiễm HPV nên trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế hoặc cơ sở tư vấn tiêm chủng để được hướng dẫn phù hợp. WHO xác định trẻ em gái 9–14 tuổi là nhóm ưu tiên, còn CDC khuyến cáo tiêm thường quy cho trẻ trai và trẻ gái ở tuổi 11–12, có thể bắt đầu từ 9 tuổi. Lịch tiêm cụ thể cần theo hướng dẫn của vaccine và khuyến cáo áp dụng tại Việt Nam. Với người đã quan hệ hoặc có tiền sử nhiễm, nên hỏi rõ vaccine có thể phòng những type nào và việc tiêm có phù hợp với hoàn cảnh cá nhân hay không. Đồng thời, hãy tiếp tục thăm khám chuyên khoa và tầm soát định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ; tiêm vaccine không thay thế các bước theo dõi này.
