Thị trường mỹ phẩm bùng nổ và mặt tối mang tên hàng giả
Mỹ phẩm giả mạo và mỹ phẩm không rõ nguồn gốc là những sản phẩm được gắn mác thương hiệu nổi tiếng hoặc quảng cáo như hàng chính hãng nhưng thực chất không được kiểm định, không có công bố lưu hành hợp pháp, chứa thành phần không minh bạch và có thể gây hại cho sức khỏe người dùng khi sử dụng trên da trong thời gian dài. Thị trường mỹ phẩm Việt Nam đang tăng trưởng mạnh nhờ thương mại điện tử và xu hướng làm đẹp, đồng thời mở rộng từ thành phố lớn đến đô thị cấp hai và khu vực nông thôn. Nhưng chính tốc độ bùng nổ và rào cản gia nhập thấp biến đây thành ‘mảnh đất màu mỡ’ cho hàng giả, hàng nhái Việt Nam và mỹ phẩm không rõ nguồn gốc len lỏi khắp sàn thương mại điện tử. Khi người tiêu dùng bị chi phối bởi quảng cáo, livestream và giá rẻ, cuộc chơi mỹ phẩm đã chuyển thành cuộc chiến giữa hàng thật và hàng giả, giữa niềm tin và chiêu trò gian lận ngày càng tinh vi.
Nguy cơ sức khỏe: Da không phải nơi để thử vận may
Điều nguy hiểm nhất của mỹ phẩm giả mạo là chúng trực tiếp tương tác với làn da, chứ không chỉ với ví tiền. Khác với nhiều loại hàng tiêu dùng khác, mỹ phẩm giả không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn tiềm ẩn nguy cơ kích ứng da, bỏng hóa chất, nhiễm độc hoặc để lại tổn thương lâu dài nếu chứa hoạt chất bị cấm hoặc vượt ngưỡng cho phép. Ở môi trường nhiệt đới ẩm như Việt Nam, da vốn đã dễ viêm nhiễm, việc dùng mỹ phẩm không rõ nguồn gốc là đang “đổ thêm dầu vào lửa”. Những lọ kem trắng da cấp tốc, serum trị mụn siêu nhanh, kem chống nắng giá rẻ trên sàn thương mại điện tử có thể chứa corticoid, chất tẩy mạnh, hương liệu nặng hoặc kim loại nặng – những thứ mà da không bao giờ nên tiếp xúc. Không ít trường hợp chỉ sau vài tuần dùng hàng nhái Việt Nam, người dùng phải trả giá bằng dị ứng nặng, viêm da tiếp xúc hoặc tình trạng mụn bùng phát không kiểm soát.
Vì sao sàn thương mại điện tử trở thành “địa bàn vàng” của hàng nhái
Thương mại điện tử giúp mỹ phẩm chính hãng tiếp cận khách hàng với chi phí thấp, nhưng cũng tạo cơ hội cho mỹ phẩm giả mạo nở rộ. Khi thị trường chuyển dịch mạnh từ cửa hàng vật lý sang sàn online, mạng xã hội và livestream, ranh giới giữa gian hàng chính thống và shop xách tay mập mờ dần. Người mua ngày càng bị tác động bởi nội dung của KOL, KOC, beauty creator, trong khi ít người chịu khó kiểm tra giấy tờ pháp lý hay nguồn gốc sản phẩm. Theo Euromonitor International, thị trường Beauty & Personal Care tại Việt Nam đạt gần 99 nghìn tỷ đồng trong năm 2025, tăng khoảng 8% so với năm trước – một miếng bánh hấp dẫn với cả doanh nghiệp chân chính lẫn đối tượng kinh doanh gian lận. Các chiêu trò gắn nhãn “hàng chuẩn store”, “xách tay chính hãng”, flash sale sâu… khiến người dùng bị đánh lừa bởi mức giá và câu chữ, thay vì đánh giá dựa trên tính minh bạch.
Nhà nước siết quản lý, nhưng người tiêu dùng phải tự nâng cấp bộ lọc
Cơ quan quản lý không đứng ngoài cuộc chiến này. Thông tư hợp nhất số 09/VBHN-BYT quy định mọi sản phẩm mỹ phẩm lưu thông phải được công bố, đáp ứng yêu cầu ghi nhãn, chất lượng và nguồn gốc. Mới đây, Cục Quản lý dược đã ra quyết định đình chỉ lưu hành, thu hồi, tiêu hủy toàn quốc 45 sản phẩm mỹ phẩm, gồm nhiều mặt hàng kem chống nắng, sữa rửa mặt, kem đánh răng quen thuộc. Đây là tín hiệu cho thấy hệ thống pháp lý đang được siết lại, nhưng sẽ không thể thay thế vai trò chủ động của người mua. Cơ quan quản lý liên tục cảnh báo: người tiêu dùng không nên mua mỹ phẩm chỉ vì giá rẻ hoặc nhãn ‘xách tay chính hãng’, mà cần kiểm tra số tiếp nhận Phiếu công bố sản phẩm, đơn vị chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường, hóa đơn chứng từ và ưu tiên các kênh phân phối chính thức. Cuộc chiến chống hàng nhái Việt Nam vì thế không chỉ là việc của nhà nước mà là trách nhiệm chia đều cho mỗi giỏ hàng online.
Chiến lược mua sắm thông minh: Chọn kênh uy tín, bảo vệ da và ví tiền
Trong bối cảnh hàng giả tràn lan, chiến lược khôn ngoan nhất là thu hẹp vòng tròn tin tưởng. Người dùng nên ưu tiên mua trên các nền tảng thương mại điện tử uy tín có cơ chế xác thực nhà cung cấp, gian hàng chính hãng (official store) và chính sách đổi trả rõ ràng, thay vì đặt niềm tin vào những shop nhỏ không thông tin pháp lý. Hãy xem mỹ phẩm như một sản phẩm y tế nhẹ: cần giấy tờ, cần nguồn gốc, cần kênh phân phối rõ. Khi lựa chọn giữa một chai serum "giá mềm bất ngờ" và một sản phẩm được công bố đầy đủ, đừng hỏi vì sao hàng rẻ lại hấp dẫn; hãy hỏi vì sao nó rẻ đến thế. Chấp nhận trả giá cao hơn cho sự an toàn là cách đầu tư thông minh, bởi hậu quả từ mỹ phẩm không rõ nguồn gốc có thể vượt xa bất kỳ khoản tiết kiệm ngắn hạn nào.
