Đà tăng phản ánh sức ép cung cầu
Giá gạo xuất khẩu là mức giá chào bán gạo trên thị trường quốc tế, chịu tác động đồng thời từ nhu cầu nhập khẩu và khả năng cung ứng của các nước bán hàng. Trong tuần qua, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam và Thái Lan cùng tăng lên mức cao nhất trong gần hai năm, cho thấy thị trường đang phản ứng mạnh với cả lực mua lẫn nỗi lo gián đoạn nguồn cung. Đây không đơn thuần là một đợt tăng giá riêng lẻ: khi người mua quay lại trong lúc triển vọng nguồn hàng trở nên bất định, giá có thể được nâng lên nhanh chóng. Bối cảnh trái chiều tại Ấn Độ càng làm rõ điểm này: giá gạo nước này giảm nhẹ khi nguồn cung vụ mới được cải thiện. Diễn biến cho thấy trạng thái nguồn hàng, hơn cả một xu hướng đồng nhất trong khu vực, đang phân hóa giá giữa các nước xuất khẩu.
Việt Nam được hỗ trợ bởi lực mua từ Philippines
Giá gạo Việt Nam tăng khi Philippines nối lại hoạt động mua hàng, tạo thêm lực cầu đối với gạo xuất khẩu trong tuần qua. Gạo 5% tấm của Việt Nam được chào bán ở mức 480-490 USD/tấn, tăng từ 470-480 USD/tấn một tuần trước và đạt mức cao nhất kể từ tháng 12/2024. Các con số này cho thấy nhu cầu quay lại có thể nhanh chóng chuyển thành áp lực tăng giá, nhất là khi người mua tìm đến các nhà xuất khẩu. Dữ liệu xuất khẩu cũng củng cố bức tranh về hoạt động thương mại: lượng gạo xuất khẩu trong tháng 10/2026 đạt 475.000 tấn, tăng 37,2% so với cùng kỳ năm trước; tổng lượng từ tháng 1 đến tháng 10 đạt 6,83 triệu tấn. Tuy vậy, số liệu xuất khẩu không tự nó giải thích toàn bộ biến động giá; tín hiệu từ Philippines mới là yếu tố cầu trực tiếp được các thương nhân nêu ra.
Thái Lan chịu thêm sức ép từ rủi ro mùa vụ
Tại Thái Lan, giá gạo 5% tấm cũng tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 1/2025, được nâng đỡ bởi nhu cầu từ Philippines và lo ngại nguồn hàng sụt giảm ở một số khu vực. Mưa lũ tại một số vùng trồng lúa được cho là làm giảm sản lượng, trong khi lo ngại El Niño và nguồn cung hạn chế của vụ mùa tiếp theo tiếp tục tạo sức ép lên triển vọng cung ứng. Điểm đáng chú ý là giá không chỉ phản ánh lượng hàng hiện có mà còn phản ánh kỳ vọng về vụ tới. Khi rủi ro thời tiết làm dấy lên nghi ngờ về khả năng bổ sung nguồn cung, người mua có động lực đảm bảo hàng sớm hơn, qua đó hỗ trợ giá. Đây là lý do đà tăng ở Thái Lan có thêm yếu tố mùa vụ, bên cạnh lực cầu nhập khẩu vốn cũng thúc đẩy giá gạo Việt Nam.
Yếu tố cần theo dõi là khả năng cung ứng
Đợt tăng hiện tại chủ yếu được giải thích bởi hai động lực: nhu cầu nhập khẩu mạnh và lo ngại gián đoạn nguồn cung. Việc giá tại Việt Nam và Thái Lan cùng đi lên cho thấy lực cầu đang tác động trên phạm vi khu vực, nhưng mức độ rủi ro nguồn hàng khác nhau giữa các nước. Trái chiều với hai thị trường này, giá gạo Ấn Độ giảm nhẹ khi nguồn cung vụ mới cải thiện. Sự phân hóa ấy nhắc rằng không nên xem mọi mức tăng là dấu hiệu thiếu gạo đồng loạt; diễn biến giá còn phụ thuộc vào điều kiện sản xuất và khả năng sẵn có của từng nguồn xuất khẩu. Nhìn chung, nhu cầu từ Philippines đã tạo cú hích trước mắt, còn lũ lụt, El Niño và triển vọng vụ mùa tiếp theo khiến mối lo cung ứng kéo dài hơn. Chính sự kết hợp này giải thích vì sao giá gạo xuất khẩu tăng mạnh.
Kết luận: đà tăng giá gạo Việt Nam và Thái Lan là kết quả của lực mua quay lại trong lúc nguồn cung gạo bị đặt dấu hỏi. Đây là một thị trường nhạy với cả đơn hàng hiện tại lẫn kỳ vọng mùa vụ; vì vậy, sức bền của đợt tăng sẽ phụ thuộc vào việc nhu cầu và rủi ro nguồn hàng tiếp tục tác động ra sao.
