Từ học sinh bình thường đến nhà vô địch Olympic Toán quốc tế

Điểm chung của hai tấm Huy chương Bạc: say mê lớn hơn năng khiếu

Olympic Toán quốc tế là tập hợp các kỳ thi toán học đỉnh cao như IMO và AIMO, nơi học sinh phổ thông phải giải những bài toán tư duy sâu, độ phân hóa cao trong điều kiện thời gian ngắn, đòi hỏi năng lực tự học, khả năng suy luận và sức bền tinh thần vượt xa chuẩn lớp học thông thường, nhưng vẫn có thể chinh phục được bằng sự say mê và rèn luyện có kế hoạch. Hai câu chuyện của Vũ Xuân Hưng – học sinh THPT Chuyên Cao Bằng với Huy chương Bạc AIMO 2026 và Nguyễn Hoàng Phương – học sinh lớp 11 THPT chuyên Phan Bội Châu với Huy chương Bạc Olympic Toán học quốc tế cho thấy: xuất phát điểm “học sinh bình thường” không phải rào cản lớn nhất. Điều quyết định là cách họ biến sở thích thành thói quen học tập và dùng thất bại nhỏ làm nhiên liệu cho mục tiêu lớn hơn, từ đội tuyển quốc gia đến đấu trường quốc tế.

Vũ Xuân Hưng: kế hoạch nhẹ nhàng nhưng kỷ luật cho AIMO 2026

Ở Vòng Chung kết Quốc tế Đấu trường Toán học châu Á (AIMO) 2026 với khoảng 1.300 thí sinh xuất sắc từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, Hưng không thắng bằng mẹo thi mà bằng sự chuẩn bị kỹ và tâm lý ổn định. Trước đó, em đã giành Huy chương Vàng vòng Chung kết Quốc gia AIMO 2026 để trở thành đại diện của Việt Nam. Quan điểm đáng học hỏi nhất của Hưng là coi việc chuẩn bị thi quốc tế như một hành trình dài: ngay trong kỳ nghỉ hè, em lập kế hoạch mỗi ngày dành khoảng 3–4 giờ cho Toán, xen giữa ôn chuyên đề và luyện đề các năm trước, đồng thời tập thể thao và nghỉ ngơi để giữ tinh thần thoải mái. Chính cách học nhẹ nhàng nhưng có kỷ luật giúp em giữ bình tĩnh trước đề thi có độ phân hóa cao, áp lực thời gian và giành Huy chương Bạc toán học quốc tế, biến quá trình tích lũy bền bỉ thành phần thưởng xứng đáng.

Nguyễn Hoàng Phương: từ “nộp giấy trắng” đến Huy chương Bạc IMO

Khác với hình dung về một “thiên tài không bao giờ sai”, hành trình đến Huy chương Bạc Olympic Toán quốc tế của Nguyễn Hoàng Phương đầy những lỗi vụn vặt và cảm giác hụt hẫng. Dù là thủ khoa đầu vào lớp chuyên Toán tại THPT chuyên Phan Bội Châu, em từng mất 2 điểm ở kỳ thi vào lớp 6 vì nhầm lẫn, rồi bị trừ tới 4,75 điểm do lỗi trình bày ở kỳ thi học sinh giỏi thành phố lớp 8. Đặc biệt, ở kỳ thi chọn đội tuyển dự tuyển quốc gia đầu lớp 10, Phương gần như không làm được bài và chấp nhận “nộp giấy trắng”. Điều phân biệt em với người dễ bỏ cuộc là cách nhìn thất bại: nghe lời thầy rằng “chưa phải lúc, cứ học thêm một năm rồi mọi thứ sẽ khác”, Phương quay về lấp khoảng trống kiến thức, đọc đi đọc lại tài liệu khó và bài toán vượt khỏi chương trình trên lớp. Một năm sau, em giành giải Nhất quốc gia với 33 điểm, xếp thứ 4 toàn quốc – bước đệm để vào đội tuyển IMO.

Cách hai nhà vô địch trẻ chuẩn bị cho đấu trường Olympic Toán quốc tế

Nếu nhìn kỹ, phong cách chuẩn bị thi quốc tế của Hưng và Phương có điểm chung quan trọng: coi luyện toán là thói quen dài hạn chứ không phải chiến dịch nước rút. Hưng duy trì 3–4 giờ học mỗi ngày, có hệ thống chuyên đề và đề thi, nhưng vẫn bảo vệ sự cân bằng bằng thể thao và nghỉ ngơi. Phương thì biến việc đọc tài liệu quốc tế, các bài toán vượt xa chương trình trên lớp thành hoạt động thường xuyên; nhiều lúc mang tài liệu về đọc không hiểu, em vẫn kiên trì đọc dần, hỏi thầy, hỏi bạn cho đến khi thấm. Theo thầy chủ nhiệm, Toán học với Phương giống như một “món ăn ngon”, gặp kiến thức mới là muốn tìm hiểu. Trong bối cảnh chuẩn bị thi quốc tế ngày càng cạnh tranh, bài học rõ nhất là: không cần học nhồi nhét nếu biến tò mò với bài toán khó thành động lực, và dùng đội tuyển, tài liệu chuyên sâu như môi trường để rèn năng lực tự học lâu dài.

Từ hai tấm Huy chương Bạc đến lời khuyên cho học sinh yêu toán

Nhìn lại, AIMO 2026 với sáu bài toán trong hai ngày, tối đa 42 điểm ở IMO Thượng Hải không chỉ là sân chơi để khoe bảng điểm mà là phép thử sâu về tính cách học tập. Ở Hưng, đó là sự chững chạc, khiêm tốn, ý thức tự học và tinh thần hỗ trợ bạn bè. Ở Phương, đó là khả năng chấp nhận sai sót, biến “giấy trắng” thành động lực đọc tài liệu khó nhiều lần. Với thành tích IMO, Phương được đặc cách vào thẳng vòng hai tuyển chọn đội tuyển Olympic quốc tế năm sau và vẫn tiếp tục tìm lời giải cho những bài toán chưa có đáp án. Hưng xem Huy chương Bạc là động lực đặt mục tiêu trở thành học viên Học viện Kỹ thuật Quân sự, trau dồi ngoại ngữ và nuôi ước mơ Olympic Toán sinh viên. Hai em gửi tới thế hệ sau một thông điệp đáng trích dẫn: thành công ở Olympic Toán quốc tế không dành riêng cho vài “thần đồng”, mà cho những người dám bền bỉ với niềm say mê mỗi ngày.