Một truyền thống gắn với trách nhiệm trường học
Khoa Ngữ văn của Trường ĐH Sư phạm Hà Nội là đơn vị đào tạo và nghiên cứu văn học, ngôn ngữ, đồng thời gắn tri thức đại học với nhu cầu dạy học ở trường phổ thông. Được thành lập ngày 11/10/1951, khoa bước sang dấu mốc 75 năm vào năm 2026, với đóng góp nổi bật là chuẩn bị đội ngũ giáo viên và góp sức đổi mới môn Tiếng Việt, Ngữ văn. Khoa tổ chức lễ kỷ niệm vào ngày 24/10/2026, với chủ đề “Một bến chữ – Vạn nẻo khơi xa”. Dấu mốc này có ý nghĩa vượt khỏi một dịp nhìn lại: nó nhắc rằng truyền thống chỉ có giá trị khi tiếp tục phục vụ lớp học hôm nay. Trong suốt hành trình, Khoa Ngữ văn đã đào tạo nhiều thế hệ giáo viên và nhà nghiên cứu, tạo nguồn nhân lực cho giáo dục và đời sống học thuật.
Từ giảng đường đến chương trình và sách giáo khoa
Đóng góp đáng kể nhất của khoa không chỉ nằm ở số lượng người tốt nghiệp, mà ở cách tri thức chuyên môn được đưa vào giáo dục phổ thông. Giảng viên tham gia xây dựng chương trình, thẩm định nội dung, biên soạn sách giáo khoa và tài liệu dạy học, đồng thời bồi dưỡng giáo viên. Với Chương trình giáo dục phổ thông 2018, hơn 40 cán bộ của Khoa là chủ biên hoặc tác giả sách giáo khoa từ tiểu học đến trung học phổ thông. Đây là sự đồng hành thiết thực: đổi mới chương trình sẽ khó đi vào lớp học nếu thiếu tài liệu phù hợp và giáo viên được chuẩn bị tốt. Tác động ấy còn nối tiếp qua cựu sinh viên, học viên đang làm việc tại trường phổ thông, đại học, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý trên cả nước. Nhờ vậy, đào tạo giáo viên không tách rời thực tiễn mà tạo nên cầu nối giữa nghiên cứu, chính sách và hoạt động dạy học.
Quy mô đào tạo là thành quả, cũng là lời nhắc
Những con số gần đây cho thấy năng lực đào tạo của khoa vẫn có quy mô đáng kể. Giai đoạn 2021–2026, quy mô đào tạo đại học đạt hơn 2.500 sinh viên; trong năm năm, khoa cấp bằng cho 2.082 cử nhân, với tỷ lệ tốt nghiệp đúng hạn 93%. Khoa đào tạo các ngành Sư phạm Ngữ văn, Văn học, Tiếng Việt và văn hóa Việt Nam, cùng các chương trình thạc sĩ và tiến sĩ ở bảy chuyên ngành. Hoạt động sau đại học góp phần xây dựng đội ngũ nghiên cứu và giảng viên; đến tháng 9/2026, nguồn về lễ kỷ niệm ghi nhận luận án tiến sĩ thứ 458 được bảo vệ thành công. Nhưng quy mô và thành tích không thể là điểm dừng. Trước những thay đổi của giáo dục và xã hội, khoa cần tiếp tục nâng chất lượng đào tạo, phát triển đội ngũ, đẩy mạnh nghiên cứu và gắn kết kết quả khoa học với nhu cầu thực tế của giáo dục phổ thông.
Di sản chỉ bền khi tiếp tục được làm mới
Lễ kỷ niệm 75 năm vì thế nên được nhìn như một lời cam kết hơn là dịp chỉ kể lại thành tựu. Khoa Ngữ văn đã góp phần định hình đội ngũ dạy học môn văn và tiếng Việt, tham gia xây dựng chương trình, sách giáo khoa, đồng thời bồi dưỡng giáo viên cho nhà trường. Đó là nền tảng đáng tự hào, nhưng cũng đặt ra yêu cầu rõ ràng: đào tạo phải theo sát lớp học, nghiên cứu phải đối thoại với thực tiễn, còn đổi mới cần giúp giáo viên và học sinh học tốt hơn. Trường ĐH Sư phạm Hà Nội có thể phát huy truyền thống ấy bằng việc tiếp tục kết nối giảng đường với trường phổ thông và chuẩn bị nhân lực trước những yêu cầu mới. Sau 75 năm, giá trị bền vững nhất của Khoa không chỉ là những gì đã đóng góp, mà là năng lực tiếp tục làm cho tri thức văn chương, ngôn ngữ có ích trong giáo dục phổ thông.
