Cuộc chơi năng lượng toàn cầu mới của doanh nghiệp Việt
Chiến lược mở rộng quốc tế trong lĩnh vực năng lượng của các tập đoàn Việt Nam là xu hướng đầu tư ra nước ngoài, tập trung vào thủy điện, điện gió, điện mặt trời và dầu khí, nhằm nắm bắt nhu cầu năng lượng tăng nhanh trên thế giới, tận dụng làn sóng chuyển dịch sang điện sạch, đồng thời xây dựng vị thế mới trong chuỗi cung ứng năng lượng khu vực và toàn cầu.
Điểm đáng chú ý không phải là chuyện có đầu tư hay không, mà là quy mô và tham vọng: từ Lào, Philippines, Kyrgyzstan đến Nga và Cameroon, năng lượng đã trở thành mặt trận mở rộng quốc tế ưu tiên của nhiều tập đoàn Việt Nam. Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng liên tục tăng và quá trình chuyển dịch sang các nguồn điện sạch diễn ra mạnh mẽ, họ không còn muốn chỉ đứng trong biên giới nội địa. Đây là bước rẽ chủ động: đi ra ngoài để tìm dư địa tăng trưởng thay vì chen lấn trong một thị trường trong nước ngày càng cạnh tranh.
Quan điểm cần nhấn mạnh là: đây không phải những khoản “thử nghiệm” rụt rè, mà là chiến lược dài hạn nhằm bước vào sân chơi năng lượng toàn cầu, nơi quyền lực không chỉ đo bằng doanh thu, mà bằng khả năng kiểm soát nguồn cung và hạ tầng truyền tải khu vực.
Philippines và Lào: Bước đi thử lửa với điện mặt trời, điện gió xuyên biên giới
Philippines và Lào đang trở thành hai “phòng thí nghiệm” chiến lược cho tham vọng năng lượng toàn cầu của các tập đoàn Việt Nam. Ở Philippines, VinEnergo – thành viên hệ sinh thái Vingroup – hợp tác với SunAsia Energy phát triển ba dự án điện mặt trời Macabebe, Sagay và Silay với tổng công suất 422 MWp. Gần 700.000 tấm pin được lắp trên hệ thống cọc phía trên ao nuôi thủy sản, giữ nguyên hoạt động nuôi cá bên dưới, cho thấy cách tiếp cận không đánh đổi sinh kế địa phương.
Điều quan trọng hơn là tầm nhìn thời gian: các dự án này hiện vẫn ở trạng thái đề xuất và được đặt mục tiêu vận hành thương mại trong giai đoạn 2027–2028. Trích dẫn đáng chú ý: "Chuỗi dự án điện mặt trời tại Philippines được kỳ vọng tạo doanh thu vượt 1,5 tỷ USD trong toàn bộ vòng đời". Điều này cho thấy các tập đoàn Việt Nam không chấp nhận vai trò nhà thầu phụ, mà muốn trở thành đồng kiến tạo thị trường.
Tại Lào, T&T Group phát triển Nhà máy điện gió Savan 1 tại Savannakhet với mục tiêu xuất khẩu điện sang Việt Nam, giai đoạn 1 có công suất 300 MW và dự kiến vận hành thương mại từ ngày 26/12/2025. Họ còn đầu tư riêng tuyến đường dây 220 kV dài hơn 50 km trên lãnh thổ Lào để kết nối với hệ thống điện Việt Nam. Đây là bước đi thể hiện tư duy hạ tầng xuyên biên giới, không chỉ mua bán điện mà còn mở đường cho mô hình “vành đai năng lượng” khu vực.
ROX tại Kyrgyzstan: Cú nhảy từ khu vực sang sân chơi Trung Á
Nếu Philippines và Lào cho thấy chiến lược mở rộng quanh khu vực, thì dự án của ROX Energy Global tại Kyrgyzstan lại khẳng định tham vọng bước thẳng vào sân chơi Trung Á. ROX đang phát triển Nhà máy điện mặt trời ROX Issyk-Kul tại vùng Issyk-Kul với tổng công suất quy hoạch lên tới 1.900 MWp, được xếp vào nhóm dự án điện mặt trời lớn nhất khu vực này khi hoàn thành.
Giai đoạn 1 của dự án, công suất 175 MWp, đã phát điện lên lưới quốc gia Kyrgyzstan từ ngày 14/6/2026, đi kèm trạm biến áp 110 kV và hạ tầng truyền tải. ROX Energy Global cùng RECA LLC phụ trách triển khai, thu xếp tài chính và quản lý dự án. Dù chi tiết tài chính chưa phải điều đáng bàn nhất, điều quan trọng là năng lực tổ chức một dự án quy mô lớn tại thị trường xa lạ về địa lý, thể chế lẫn văn hóa.
Từ góc nhìn chiến lược, đây là bước “thử sức” quan trọng: nếu thành công, các tập đoàn Việt Nam chứng minh rằng họ có thể vận hành dự án năng lượng ở những hệ sinh thái pháp lý phức tạp, mở đường sang các thị trường mới ngoài quỹ đạo quen thuộc Đông Nam Á.
Từ Lào tới Nga, Cameroon: Tập đoàn Việt và tham vọng hạ tầng năng lượng khu vực
Danh mục dự án năng lượng nước ngoài của các tập đoàn Việt Nam không dừng ở điện mặt trời hay điện gió. Nguồn tin cho thấy dấu chân đầu tư trải rộng từ thủy điện, điện gió, điện mặt trời đến khai thác dầu khí, tại Lào, Philippines, Kyrgyzstan, Nga và Cameroon, với quy mô từ hàng trăm MW đến hàng tỷ USD. Điện Việt Lào đã xây dựng danh mục bốn dự án thủy điện ở Lào với tổng công suất khoảng 652 MW, cho thấy cách tiếp cận theo cụm dự án chứ không đơn lẻ.
Ở góc độ địa chính trị kinh tế, việc có mặt tại Nga và Cameroon – dù chi tiết từng dự án chưa được trình bày đầy đủ – cho thấy tư duy dịch chuyển sang các khu vực nhiều tiềm năng dầu khí và năng lượng sơ cấp. Đây là chiến lược không chỉ để tìm nguồn doanh thu mới, mà còn để gắn kết mình vào chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, nơi các tập đoàn Việt muốn trở thành đối tác đáng tin cậy chứ không chỉ là khách hàng.
Câu hỏi đặt ra là liệu họ có đang đi quá nhanh? Thực tế, khi nhu cầu năng lượng thế giới tăng và xu hướng điện sạch trở nên rõ ràng, đi chậm đồng nghĩa với mất chỗ. Việc các tập đoàn Việt chọn thời điểm này để mở rộng quốc tế là quyết định mang tính chủ động chiếm lĩnh vị thế chứ không phải phản ứng bị động.
Chiến lược hay canh bạc? Lời kết cho làn sóng mở rộng quốc tế
Dưới bề mặt những con số công suất hàng trăm, hàng nghìn MW là một sự chuyển dịch chiến lược rõ ràng: các tập đoàn Việt Nam đang biến năng lượng thành trục chính của chiến lược mở rộng quốc tế. Từ các dự án điện mặt trời nổi trên ao nuôi thủy sản ở Philippines, nhà máy điện gió xuất khẩu điện từ Lào về Việt Nam, tới siêu dự án mặt trời ở Kyrgyzstan, bức tranh chung là một tham vọng xây dựng hạ tầng năng lượng xuyên biên giới và liên khu vực.
Đây vừa là chiến lược, vừa là canh bạc: chiến lược vì nó bám sát xu hướng chuyển dịch sang năng lượng sạch toàn cầu; canh bạc vì nó đòi hỏi quản trị rủi ro chính trị, pháp lý và thị trường ở nhiều quốc gia khác nhau. Nhưng nếu muốn thoát khỏi giới hạn của một nền kinh tế chủ yếu là gia công và xuất khẩu hàng hóa, việc dấn thân vào các dự án năng lượng toàn cầu là bước đi cần thiết. Câu chuyện bây giờ không còn là "có nên đi ra ngoài hay không", mà là "ai sẽ đi xa và đứng vững lâu hơn".
