Làn sóng đầu tư mới: Tập đoàn Việt Nam bước vào cuộc chơi năng lượng
Làn sóng đầu tư năng lượng tái tạo của các tập đoàn Việt Nam năng lượng là xu hướng doanh nghiệp nội địa rót vốn lớn vào điện gió, điện mặt trời và hạ tầng truyền tải, nhằm tự chủ điện, giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch và từng bước cạnh tranh với các nhà đầu tư quốc tế cả về quy mô lẫn năng lực thực thi. Ngày 13/8, Tập đoàn Hòa Phát có phiên gặp gỡ đại diện các quỹ đầu tư trong và ngoài nước, qua đó cập nhật định hướng phát triển và tham vọng trong lĩnh vực năng lượng sạch. Động thái này cho thấy các tập đoàn không còn xem điện là chi phí đầu vào đơn thuần, mà là một mảng chiến lược gắn với an ninh năng lượng và vị thế trong khu vực. Khi địa chính trị năng lượng thay đổi nhanh, ai làm chủ được nguồn cung và công nghệ sạch sẽ là người nắm lợi thế dài hạn.
Hòa Phát, T&T Group: Từ điện gió ngoài khơi đến dòng điện xuyên biên giới
Điểm đáng chú ý nhất là việc Hòa Phát dự kiến góp vốn 600 tỷ đồng cho dự án điện gió ngoài khơi sông Hậu (Cần Thơ), với mục tiêu tạo tiền đề cho một tổ hợp điện gió công suất tới 20.000 MW, tổng vốn đầu tư 1,5 triệu tỷ đồng. Nếu dự án thành hiện thực, đây sẽ là tuyên bố mạnh mẽ rằng các tập đoàn Việt Nam không còn đứng ngoài sân chơi dự án điện gió ngoài khơi. Song song, T&T Group chọn chiến lược đi xa hơn biên giới. Nhà máy điện gió Savan 1 ở Lào được phát triển trong khoảng 16 tháng từ pháp lý đến tuyến truyền tải 220 kV riêng, giai đoạn 1 cung cấp khoảng 0,9 tỷ kWh/năm và dự kiến nâng lên 1,4 tỷ kWh/năm khi hoàn tất giai đoạn 2 vào quý 4/2027. Đây không chỉ là dự án điện mà là lời khẳng định: doanh nghiệp Việt Nam có thể tạo ra dòng điện xuyên biên giới bằng năng lượng tái tạo.
Đại Lợi Holding – An Phát và cuộc cạnh tranh năng lực thực thi tại địa phương
Trong khi các tập đoàn lớn đi theo mô hình siêu dự án, cấp tỉnh lại chứng kiến cuộc cạnh tranh năng lực rõ ràng hơn. Liên danh Đại Lợi Holding – An Phát vừa được UBND tỉnh Gia Lai xác định là nhà đầu tư đáp ứng yêu cầu thực hiện Nhà máy điện gió Ia Hla. Dự án có công suất lắp đặt 40 MW, sản lượng dự kiến khoảng 119,464 triệu kWh/năm, quy mô vốn 1.600 tỷ đồng và thời hạn hoạt động 50 năm. Với kế hoạch khởi công tháng 2/2027 và vận hành từ tháng 2/2028, Ia Hla cho thấy một điểm khác biệt quan trọng: địa phương không chọn nhà đầu tư theo khẩu hiệu “ngoại tốt hơn nội”, mà theo khả năng chứng minh năng lực. Việc một liên danh trước đó có vốn nước ngoài không vượt qua vòng năng lực, còn liên danh thuần Việt lại được chọn, nói nhiều về cách cuộc chơi dự án điện gió đang chuyển trọng tâm sang hiệu quả triển khai và sức chịu trách nhiệm dài hạn.
Áp lực thiếu điện và Quy hoạch điện VIII: Cú hích buộc doanh nghiệp phải đổi chiến lược
Không phải ngẫu nhiên làn sóng đầu tư năng lượng tái tạo tăng tốc. Những đợt nắng nóng kéo dài cùng áp lực thiếu điện ở miền Bắc đặt ra yêu cầu đa dạng hóa cơ cấu nguồn điện, mở rộng liên kết khu vực và tăng khả năng bảo đảm an ninh năng lượng dài hạn. Ngay sau đó, Quy hoạch điện VIII được phê duyệt, nhấn mạnh định hướng quan tâm khai thác các nguồn điện ở nước ngoài để cung ứng cho Việt Nam. Phản ứng của doanh nghiệp tư nhân khá rõ: Hòa Phát đồng loạt triển khai các dự án điện mặt trời quy mô lớn trong tập đoàn từ năm 2025, với riêng dự án tại Khu liên hợp Dung Quất có vốn đầu tư 600 tỷ đồng, công suất thiết kế 79,2 MWp, dự kiến hoàn thành quý 2/2027 và tạo hơn 115 triệu kWh điện sạch mỗi năm, cắt giảm 78.000 tấn CO2. Đây không còn là phong trào “xanh hóa” bề mặt, mà là quyết định tài chính gắn với cấu trúc chi phí và rủi ro cung ứng điện.
Niềm tin của ngân hàng và định chế tài chính: Lợi thế cạnh tranh mới của doanh nghiệp Việt
Điểm tạo lợi thế cạnh tranh cho các tập đoàn Việt Nam không nằm ở khẩu hiệu, mà ở “vòng tuần hoàn” niềm tin với hệ thống tài chính. Trong dự án Savan 1, ngân hàng thương mại như MB chấp nhận đi trước, thu xếp vốn ngay từ giai đoạn chưa có tuabin, chưa có doanh thu, dựa trên thỏa thuận giữa T&T Group và Chính phủ Lào. Tiến độ thực tế – hoàn thành cả tuyến đường dây 220 kV và đưa giai đoạn 1 vào vận hành thương mại ngày 26/12/2025 – đã biến rủi ro thành bằng chứng năng lực. Theo mô tả, sự xuất hiện của MB, BIDV, VDB cùng các định chế tài chính trong và ngoài nước cho thấy một cơ chế đang hình thành: ngân hàng thương mại đi trước, kiểm chứng năng lực; kết quả dự án trở thành bằng chứng; và bằng chứng đó mở đường cho các nguồn vốn khắt khe hơn tiếp tục tham gia. Trong cuộc cạnh tranh với nhà đầu tư quốc tế, đây chính là lợi thế chiến lược: doanh nghiệp Việt có hành trình niềm tin được xây bằng dự án vận hành thực, chứ không chỉ bằng hồ sơ năng lực.
