Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành đang bị “kẹt” ở đâu?
Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM Long Thành là kế hoạch nâng cấp tuyến đường cao tốc dài gần 22km từ 4 làn xe lên 8–10 làn, kèm xây mới một đơn nguyên cầu Long Thành, nhằm tăng năng lực lưu thông trên trục giao thông quan trọng bậc nhất khu vực phía Nam.
Sau hơn 12 tháng triển khai, sản lượng thực hiện của dự án đã đạt gần 69% giá trị hợp đồng, cho thấy các nhà thầu không thiếu nỗ lực trên công trường. Tuy vậy, phía chủ đầu tư thẳng thắn thừa nhận tiến độ này đang bị đe dọa bởi hai nút thắt lớn: thiếu hụt vật liệu xây dựng và nút thắt nhân lực. Khi một dự án giao thông quy mô gần 15.000 tỷ đồng được kỳ vọng hoàn thành cơ bản vào năm 2026 nhưng lại phải chạy đua với mặt bằng, vật liệu và con người, câu hỏi đặt ra không chỉ là bao giờ xong, mà là hệ thống quản lý hạ tầng đang vận hành ra sao.
Vật liệu xây dựng: nguồn cung trên giấy, tắc nghẽn trên đường
Về lý thuyết, dự án không thiếu vật liệu: nguồn đất đắp, đá các loại đã được đăng ký cơ bản đáp ứng nhu cầu thi công. Nhưng trên thực tế, câu chuyện thiếu hụt vật liệu xây dựng lại nằm ở khâu tổ chức khai thác và vận chuyển. Phần lớn mỏ vật liệu tập trung tại khu vực mỏ Tân Cang ở Đồng Nai, nơi lưu lượng xe ra vào rất lớn và công tác kiểm soát khối lượng khoáng sản khai thác được siết chặt, khiến việc đưa vật liệu đến công trường gặp nhiều khó khăn.
Nói cách khác, vật liệu không nằm ở việc “không có”, mà ở chỗ “không đến được nơi cần và lúc cần”. Khi chuỗi cung ứng bị nghẽn ngay cửa mỏ, nhà thầu buộc phải giãn tiến độ, điều chỉnh kế hoạch thi công, kéo theo nguy cơ đội chi phí. Đề nghị ưu tiên phân bổ nguồn vật liệu và cập nhật kịp thời giá vật liệu xây dựng cho thấy chủ đầu tư đang chịu sức ép kép: vừa giữ tiến độ dự án giao thông, vừa tránh rơi vào bẫy chi phí bị động.
Nút thắt nhân lực: khi kỹ sư, công nhân bị “xé lẻ” bởi quá nhiều dự án
Nếu vật liệu là câu chuyện của mỏ và xe tải, thì nút thắt nhân lực lại là câu chuyện của cả thị trường xây dựng. Trong cùng một khu vực, nhiều dự án lớn đang được triển khai đồng loạt, khiến lực lượng kỹ sư và nhân công bị phân tán, ảnh hưởng trực tiếp đến nhân sự dành cho dự án mở rộng cao tốc TP.HCM Long Thành. Đây là một dạng cạnh tranh nguồn lực không được tính trước: hạ tầng đồng loạt khởi công, nhưng thị trường lao động lành nghề không kịp bổ sung.
Mặc dù các nhà thầu đã tích cực tìm kiếm và huy động bổ sung nhân sự, kết quả gần như không đáng kể; nếu có thì phần lớn là lao động tay nghề thấp, không chuyên, còn kỹ sư mới lại cần thời gian làm quen, nghiên cứu dự án. Điều này biến nút thắt nhân lực thành rủi ro mang tính cấu trúc: không thể giải quyết bằng vài quyết định điều động ngắn hạn, mà đòi hỏi quy hoạch đào tạo và phân bổ nhân lực xây dựng dài hơi cho các dự án hạ tầng Đông Nam Á nói chung và khu vực trọng điểm phía Nam nói riêng.
Tiến độ đến 2026: mục tiêu tham vọng hay áp lực đè nặng?
Hiện tại, dự án đã đạt gần 69% giá trị hợp đồng sau hơn một năm thi công, một con số cho thấy tiến độ dự án giao thông này vẫn nằm trong khung kiểm soát, nhưng biên an toàn không còn nhiều. Để đảm bảo cơ bản hoàn thành trong năm 2026, chủ đầu tư đã kiến nghị TP.HCM và Đồng Nai đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, bàn giao mặt bằng sạch trước ngày 15/9/2026, đồng thời tiếp tục hỗ trợ ưu tiên phân bổ vật liệu và điều chỉnh chỉ số giá xây dựng sát với thị trường.
Bản chất, đây là lời cảnh báo sớm: nếu mặt bằng, vật liệu và nhân lực không được tháo gỡ đồng thời, mục tiêu 2026 sẽ trượt dần từ kế hoạch thành kỳ vọng. Một dự án dài gần 22km, nâng quy mô lên 8–10 làn xe và bổ sung cầu Long Thành mới, với tổng mức đầu tư gần 15.000 tỷ đồng, không thể phụ thuộc vào “may mắn tiến độ”. Trách nhiệm lúc này không chỉ đặt trên vai nhà thầu, mà còn ở tốc độ ra quyết định của chính quyền địa phương và sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý.
Kết luận: Nếu không gỡ nút thắt, tiến độ sẽ chỉ là con số trên giấy
Mở rộng cao tốc TP.HCM Long Thành không chỉ là câu chuyện thêm làn xe, mà là phép thử cho cách hệ thống hạ tầng Đông Nam Á xử lý đồng thời áp lực vật liệu, nhân lực và thể chế. Hiện trạng “đủ vật liệu trên giấy nhưng thiếu trên công trường”, cùng với nút thắt nhân lực bị phân tán bởi nhiều dự án lớn, đã phơi bày một thực tế: chúng ta đang triển khai các dự án chiến lược với chuỗi cung ứng và thị trường lao động chưa được tính toán tổng thể.
Muốn mục tiêu cơ bản hoàn thành trong năm 2026 không biến thành một mốc hứa hẹn, các bên phải coi tháo gỡ thiếu hụt vật liệu xây dựng và nút thắt nhân lực là ưu tiên thực chất, không phải thủ tục hành chính. Khi mặt bằng, vật liệu và con người cùng thông suốt, cao tốc TP.HCM Long Thành mới có cơ hội hoàn thành đúng tiến độ dự án giao thông đã đặt ra, thay vì trở thành thêm một minh chứng cho căn bệnh chậm trễ kéo dài.
