Mở rộng cao tốc TP.HCM – Mỹ Thuận: Dự án hạ tầng lớn đang chạy đua với mặt bằng
Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận là kế hoạch nâng cấp trục giao thông huyết mạch phía Nam lên 6–8 làn xe với tốc độ thiết kế đến 120 km/h, kéo dài hơn 96 km qua TP.HCM, Tây Ninh và Đồng Tháp, nhằm giảm ùn tắc, tăng năng lực kết nối Đồng bằng sông Cửu Long với trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước và tạo dư địa phát triển đô thị, công nghiệp, logistics dọc hành lang giao thông này. Điểm đáng chú ý không phải chỉ là tổng mức đầu tư vượt 36.000 tỷ đồng, mà là cách hệ thống chính quyền đang chủ động biến công tác giải phóng mặt bằng thành “đòn bẩy” tiến độ chứ không phải “điểm nghẽn” truyền thống. Trong bối cảnh nhiều dự án giao thông chậm do vướng đất đai, việc đẩy nhanh thu hồi đất, bồi thường dự án đường và hỗ trợ tái định cư cho người dân trên tuyến mở rộng cao tốc TP.HCM cho thấy tư duy mới: muốn có cao tốc hiện đại thì phải có quy trình đất đai minh bạch, đồng thuận.
Bến Lức: Chiến dịch 60 ngày và mốc bồi thường tháng 11/2026
Tại Bến Lức, công tác giải phóng mặt bằng không còn là khâu hậu cần âm thầm mà trở thành “trận đánh 60 ngày” được lên kế hoạch rõ ràng. UBND xã Bến Lức phối hợp với Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Bến Lức đã tổ chức hội nghị công bố quyết định phê duyệt dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận, đồng thời trao thông báo thu hồi đất cho các hộ dân bị ảnh hưởng trên địa bàn. Đoạn cao tốc đi qua xã dài 4 km, dự kiến thu hồi khoảng 3,8 ha đất tại ấp Thanh Tân và Thanh Phú. Theo kế hoạch, giải phóng mặt bằng Bến Lức được tập trung thực hiện trong chiến dịch 60 ngày, với cam kết đẩy nhanh thủ tục liên quan đất nông nghiệp và đất ở. Quan trọng hơn, mốc chi trả bồi thường, hỗ trợ cho các hộ dân dự kiến vào tháng 11/2026, tạo khung thời gian rõ ràng để người dân chủ động chuẩn bị. Việc phát thông báo thu hồi đất kèm bảng tự khai, kê biên, kiểm đếm hiện trạng sử dụng đất cho thấy nếu chính quyền làm kỹ từ đầu thì xung đột quanh bồi thường dự án đường có thể giảm đáng kể.
Toàn tuyến TP.HCM – Mỹ Thuận: Quy mô mở rộng và tác động đến vùng Đồng bằng
Nhìn ở tầm tuyến, mở rộng cao tốc TP.HCM không chỉ là vài đoạn thi công lẻ tẻ mà là chiến lược nâng cấp cả một trục Bắc – Nam phía Đông đoạn TP.HCM – Mỹ Thuận. Toàn tuyến dài khoảng 96,13 km, đi qua TP.HCM, Tây Ninh và Đồng Tháp, với phương án đầu tư mở rộng lên 8 làn xe cho đoạn TP.HCM – Trung Lương (vận tốc thiết kế 120 km/h) và 6 làn xe cho đoạn Trung Lương – Mỹ Thuận cùng đoạn nối tới đầu cầu phía Bắc cầu Mỹ Thuận 2 (vận tốc thiết kế 100 km/h). Dự án được khởi công ngày 19/12/2025 và dự kiến hoàn thành trong năm 2028. Tác động thực tế với người dân sẽ rất trực tiếp: tăng năng lực khai thác, giảm áp lực giao thông trên tuyến hiện hữu và cải thiện kết nối giữa các trung tâm kinh tế, cảng, cửa khẩu, đầu mối logistics phía Nam. Khi hoàn thành, cao tốc Mỹ Thuận được kỳ vọng tạo thêm dư địa phát triển cho các đô thị, khu công nghiệp, trung tâm logistics và khu vực nằm dọc hành lang TP.HCM – Tây Ninh – Đồng Tháp. Câu hỏi không còn là “có nên mở rộng không” mà là “làm sao mở rộng nhanh mà không đẩy rủi ro lên vai người dân mất đất”.
Bài học từ đoạn TP.HCM – Long Thành: Khi mặt bằng đi trước tiến độ
Đoạn cao tốc TP.HCM – Long Thành đang cung cấp một ví dụ hiếm hoi về việc giải phóng mặt bằng đi trước tiến độ kỹ thuật, thay vì ngược lại. Dự án mở rộng đoạn này dài 22 km, Đồng Nai phải thu hồi hơn 4 ha đất thuộc phường Nhơn Trạch, Long Thành, xã An Phước, ảnh hưởng đến hàng trăm hộ. Ngày 28/9, UBND phường Long Thành cho biết 9 trường hợp cuối cùng trong phạm vi nút giao với Quốc lộ 51 đã đồng thuận bàn giao mặt bằng, kết thúc các hồ sơ phức tạp về đất đai và tái định cư trên địa bàn. So với hầu hết các dự án lớn đã và đang triển khai ở Đồng Nai, giải phóng mặt bằng mở rộng đoạn cao tốc TP.HCM – Long Thành được triển khai nhanh hơn, góp phần đẩy nhanh tiến độ dự án. Đây là kết quả của quá trình vận động, đối thoại nhiều buổi, giải thích rõ chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư, đồng thời huy động cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc. Khi mặt bằng được bàn giao đầy đủ, nhà thầu có thể tăng cường nhân lực, máy móc, mở hơn 70 mũi thi công với trên 1.500 người, phấn đấu thông xe phần đường và cầu cạn cuối năm nay và hợp long cầu Long Thành khoảng 2,3 km vào cuối năm 2026, hoàn thành đầu quý I/2027. Đây là bằng chứng rõ ràng rằng nếu coi người dân là đối tác chứ không phải “đối tượng bị thu hồi”, tiến độ thi công sẽ thay đổi hẳn.
Kết luận: Muốn cao tốc chạy nhanh, phải để thủ tục đất đai chạy trước
Câu chuyện mở rộng cao tốc TP.HCM – Mỹ Thuận, với điểm nhấn là giải phóng mặt bằng Bến Lức và kết quả tại đoạn TP.HCM – Long Thành, cho thấy một nguyên tắc cực kỳ rõ ràng: công tác giải phóng mặt bằng là yếu tố then chốt để đẩy nhanh tiến độ toàn bộ dự án. Khi chính quyền lập kế hoạch thời gian cụ thể, như chiến dịch 60 ngày ở Bến Lức và mốc bồi thường tháng 11/2026, đồng thời đối thoại kỹ với người dân như tại Long Thành, xung đột lợi ích được giải quyết trước khi máy móc vào công trường. Mở rộng cao tốc TP.HCM không chỉ là thêm làn xe và trạm dừng nghỉ hiện đại, mà là phép thử về năng lực quản trị đất đai, tái định cư, chia sẻ lợi ích phát triển với cộng đồng dọc tuyến. Nếu các địa phương trên tuyến cao tốc Mỹ Thuận học được bài học từ Long Thành – coi mặt bằng là nhiệm vụ chính trị phải làm nhanh, làm minh bạch – thì mục tiêu hoàn thành dự án trong năm 2028 sẽ không chỉ là con số trên quyết định phê duyệt, mà là một thay đổi hữu hình trong cuộc sống và cơ hội kinh tế của hàng triệu người dân Đồng bằng sông Cửu Long.
