Hà Lan rút 86 tấn vàng khỏi Mỹ: không chỉ là quyết định kỹ thuật
Việc Ngân hàng Trung ương Hà Lan rút 86 tấn vàng khỏi Mỹ và Canada để chuyển sang Anh là quyết định tái cơ cấu dự trữ vàng nhằm giảm rủi ro hệ thống, phản ánh rõ lo ngại về bất ổn địa chính trị và suy giảm niềm tin vào cấu trúc quan hệ xuyên Đại Tây Dương hiện nay. Ngân hàng Trung ương Hà Lan (DNB) ngày 2/9 thông báo đã bán 59 tấn vàng dự trữ ở New York, sau đó mua lượng thỏi vàng tương đương ở London. Đồng thời, 27 tấn vàng được vận chuyển trực tiếp từ New York và Ottawa về Zeist, nơi đặt kho vàng quốc gia. Toàn bộ quá trình diễn ra từ tháng 3 đến tháng 8, giúp Hà Lan rút 86 trong tổng số 313 tấn vàng đang gửi ở Mỹ và Canada, chuyển sang cất giữ dưới dạng vàng tiêu chuẩn thị trường tại London. Đây không phải động thái bột phát, mà là bước đi tính toán cho kịch bản khủng hoảng tài chính và chính trị kéo dài.
Tại sao chọn London thay vì New York: vàng, tính thanh khoản và quyền kiểm soát
DNB giải thích thẳng thắn: tăng dự trữ vàng tại Anh giúp Hà Lan "nhanh chóng sử dụng số vàng để ứng phó với những rủi ro mang tính hệ thống ở mức nghiêm trọng" hơn so với để ở Mỹ và Canada. Vàng thỏi lưu giữ tại Ngân hàng Anh được xem là đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn thị trường quốc tế, nên là "những thỏi vàng dễ giao dịch nhất thế giới". Ngược lại, vàng tại New York và Ottawa bị đánh giá khó bán hoặc khó chuyển đổi hơn trong trường hợp khủng hoảng. Từ góc nhìn thị trường, giới phân tích nhận định lời giải thích của DNB là hợp lý, bởi vàng tại London được coi là dễ giao dịch nhất khi thị trường căng thẳng. Nhưng đằng sau câu chuyện thanh khoản là nhu cầu giành lại quyền kiểm soát thực sự đối với tài sản dự trữ, bằng cách giảm phụ thuộc vào pháp lý và chính sách của Mỹ, nơi rủi ro phong tỏa tài sản không còn là giả thuyết xa vời.
Bất ổn địa chính trị và vết nứt trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương
DNB thừa nhận động thái rút vàng khỏi Mỹ diễn ra "trước tình hình bất ổn địa chính trị gia tăng", với mục tiêu tăng khả năng sẵn sàng ứng phó khủng hoảng. Những tuyên bố mang tính đe dọa từ chính quyền Donald Trump đối với các đồng minh truyền thống như Canada và Đan Mạch được đánh giá là đã thúc đẩy Amsterdam hành động. Khi một tổng thống Mỹ công khai bày tỏ thất vọng với EU, NATO, áp thuế cao với đồng minh và thậm chí nói về ý tưởng biến Canada thành "bang thứ 51", các nước châu Âu buộc phải tự hỏi: tài sản chiến lược gửi tại Mỹ còn an toàn đến mức nào? Theo một chuyên gia về an ninh quốc tế, để quá nhiều vàng dự trữ tại Mỹ có thể trở thành điểm yếu, và "hoàn toàn có thể xảy ra kịch bản chính quyền ông Trump tìm mọi lý do để giữ lại số vàng này". Việc Hà Lan chuyển vàng là tín hiệu rõ ràng về sự suy giảm niềm tin chiến lược vào Mỹ trong nội bộ phương Tây.
Từ Nga–Ukraine đến làn sóng các nước rút vàng khỏi Fed
Cuộc xung đột Nga–Ukraine là lời nhắc nhở mạnh về sức mạnh của vũ khí tài chính. Chỉ vài ngày sau khi Nga mở chiến dịch, EU đã đóng băng khoảng một nửa dự trữ ngoại hối của Ngân hàng Trung ương Nga, tương đương 300 tỷ USD tài sản gửi ở nước ngoài. Điều này khiến các ngân hàng trung ương phải tính lại nơi họ để tài sản chiến lược, vì nguy cơ bị phong tỏa không còn giới hạn ở các nền kinh tế nhỏ. Trong hơn một thập kỷ qua, Pháp đã đưa 129 tấn vàng từ Fed New York về nước, còn Đức chuyển hàng trăm tấn vàng từ New York và Paris về Frankfurt. Hà Lan chỉ là mắt xích mới nhất trong chuỗi quốc gia rút vàng khỏi Fed. Như một chiến lược gia thị trường tại Rabobank nhận xét, "thời thế đang thay đổi, và chúng ta đang chứng kiến cấu trúc của hệ thống tài chính cũng thay đổi". Vàng lại được xem như bảo hiểm tối hậu trước rủi ro trừng phạt và phong tỏa.
Xu hướng tái cơ cấu dự trữ vàng: các ngân hàng trung ương sẽ đi tới đâu?
Sau nhiều năm giảm dự trữ vàng, các ngân hàng trung ương quay lại mua vàng từ sau khủng hoảng tài chính 2008, đặc biệt khi thế giới sử dụng ngày càng nhiều biện pháp trừng phạt kinh tế. DNB không chỉ phân bổ vàng tại nhiều kho ở các quốc gia khác nhau để giảm rủi ro, mà còn ưu tiên nơi có khả năng cho vay vàng, tạo thêm lợi nhuận từ tài sản thụ động. Kho vàng Ngân hàng Anh là trung tâm của nghiệp vụ vay vàng, trong khi vàng tại New York đa dạng về hình dạng, kích thước nên bị hạn chế trong hoạt động này. Đây là sự kết hợp giữa động cơ an ninh tài chính và động cơ thị trường: bảo vệ tài sản khỏi rủi ro địa chính trị, đồng thời tối ưu hóa khả năng sử dụng vàng như công cụ lợi nhuận. Hà Lan đã gửi đi thông điệp cho các ngân hàng trung ương khác: trong kỷ nguyên bất ổn địa chính trị, rút vàng khỏi Mỹ và tái cơ cấu dự trữ không còn là hành động mang tính biểu tượng, mà là bước chuẩn bị bắt buộc.
