Bản đồ 7 dự án hạ tầng Đà Nẵng: Không chỉ là chuyện giải ngân
Bảy dự án hạ tầng Đà Nẵng là nhóm công trình chiến lược gồm cao tốc nội thị, đường sắt đô thị, cảng Liên Chiểu và các khu đô thị lấn biển, được Thành ủy giao theo dõi sát sao để tạo cú đột phá về kết nối giao thông, không gian đô thị và năng lực logistics cho thành phố trong giai đoạn 2026–2030.
Điểm đáng nói là thành phố không coi đây chỉ là các dự án kỹ thuật, mà là bộ khung phát triển mới: từ cải tạo quốc lộ Đông – Tây đến cao tốc nội thị Đà Nẵng – Chu Lai, hệ thống đường sắt đô thị Đà Nẵng – Hội An, cảng Liên Chiểu và hai dự án đô thị – dịch vụ ven biển là khu đô thị lấn biển và Danang Downtown. Chiều 29/9, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang đã chủ trì buổi làm việc riêng về tình hình triển khai 7 dự án này, cho thấy chúng được đặt ở vị trí ưu tiên chính trị cao nhất trong hoạch định phát triển. "Các số liệu trên cho thấy dòng vốn đầu tư tại Đà Nẵng trong 9 tháng năm 2026 tiếp tục tập trung vào một số nhóm dự án quy mô lớn" – theo Cục Thống kê Đà Nẵng.
Cao tốc nội thị và đường sắt đô thị: Trục xương sống cho một đô thị vùng mở
Nếu phải chọn một cặp dự án sẽ định hình cách người dân và doanh nghiệp di chuyển trong tương lai, đó là tuyến cao tốc nội thị Đà Nẵng – Chu Lai và hệ thống đường sắt đô thị Đà Nẵng – Hội An. Đây là hai trục xương sống sẽ kéo đô thị Đà Nẵng thoát khỏi mô hình thành phố biển nén chặt, mở rộng trục phát triển về phía Nam và kết nối sâu với vùng Quảng Nam.
Với cao tốc nội thị từ trung tâm thành phố đến Chu Lai, thành phố đang nghiên cứu hướng tuyến, phân kỳ đầu tư và nguồn lực thực hiện, kèm yêu cầu tính toán dài hạn về không gian phát triển, giải pháp thoát lũ và chống ngập. Điều đó cho thấy lãnh đạo Đà Nẵng ý thức khá rõ rủi ro của kiểu phát triển trải dài theo hạ tầng, nếu không đi kèm kịch bản thích ứng biến đổi khí hậu. Hệ thống đường sắt đô thị Đà Nẵng – Hội An cũng được xem xét như bước đi đầu tiên trong mục tiêu đến năm 2045 hình thành mạng lưới 16 trục đường sắt đô thị, kết hợp MRT và LRT, kết nối Liên Chiểu, khu thương mại tự do, sân bay quốc tế, khu công nghiệp đến Hội An, Tam Kỳ và sân bay Chu Lai. Đây không phải tham vọng nhỏ, mà là tuyên bố rõ ràng rằng Đà Nẵng muốn trở thành đô thị vùng trung tâm chứ không còn chỉ là một thành phố du lịch ven biển.
Cảng Liên Chiểu: Từ công trình tỷ đô đến bài kiểm tra về năng lực cạnh tranh
Trong số các dự án hạ tầng Đà Nẵng, cảng Liên Chiểu là công trình gây chú ý nhất vì tham vọng biến thành phố thành trung tâm logistics và cửa ngõ hàng hải quốc tế của miền Trung. Ngày 25/4, dự án đầu tư xây dựng tổng thể bến cảng container Liên Chiểu đã chính thức khởi công tại phường Hải Vân, mở ra một giai đoạn mới cho việc khai thác lợi thế cửa ngõ Hải Vân.
Dự án do liên danh doanh nghiệp trong nước và APM Terminals B.V. (Hà Lan) thực hiện, với tổng mức đầu tư khoảng 45.268 tỷ đồng. Theo quy hoạch, bến cảng container Liên Chiểu sẽ có 8 bến, tổng chiều dài cầu cảng 2.750 m, công suất thiết kế 5,7 triệu TEU mỗi năm, triển khai trong ba giai đoạn từ 2026 đến 2036. Đà Nẵng có lợi thế vị trí ở cửa ngõ phía Đông Hành lang kinh tế Đông – Tây, kết nối Lào, Thái Lan, Myanmar. Nhưng như chính phân tích về dự án đã nhấn mạnh, vị trí tốt không tự động mang lại nguồn hàng. Muốn cảng Liên Chiểu cạnh tranh với các cảng trong khu vực, Đà Nẵng buộc phải trả lời bài toán thị trường: tổng nhu cầu container thực tế, phần có thể chuyển về Liên Chiểu, lộ trình xây dựng thương hiệu dịch vụ và cam kết với hãng tàu. "Một bài toán kinh tế cần được đặt ra là tổng nhu cầu vận chuyển container của khu vực mà cảng Liên Chiểu có khả năng phục vụ thực tế" – đây không chỉ là cảnh báo, mà là thước đo xem Đà Nẵng có đủ năng lực điều hành một công trình quy mô khu vực hay không.
Đô thị lấn biển và Danang Downtown: Tham vọng không gian lớn, rủi ro dài hạn
Song song với các tuyến giao thông và cảng biển, Đà Nẵng đang đặt cược vào những dự án không gian đô thị rất lớn: khu đô thị lấn biển trên vịnh, biển Đà Nẵng và Khu Công viên văn hóa, vui chơi giải trí, thương mại dịch vụ cao cấp (Danang Downtown). Chỉ riêng dự án lấn biển vịnh Đà Nẵng đã có tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 366.000 tỷ đồng, một con số phản ánh rõ mức độ “đổi hình hài đô thị” mà thành phố đang nhắm tới.
Trong khu vực ngoài nhà nước, Danang Downtown do một doanh nghiệp tư nhân thực hiện, với tổng vốn đầu tư rất lớn và được khởi công cuối năm 2025. Những dự án kiểu này nếu được quy hoạch tốt có thể tạo ra trục dịch vụ – giải trí mới, gia tăng nguồn thu và sức hút nhà đầu tư. Nhưng mặt khác, chúng đặt ra câu hỏi về phân bổ nguồn lực: liệu tập trung quá nhiều vào không gian ven biển, ven sông có khiến Đà Nẵng bỏ qua cơ hội phát triển các khu vực nội đô cũ và vùng ven khác? Việc Thành ủy yêu cầu tháo gỡ cơ chế, chính sách, đất đai, giải phóng mặt bằng cho các dự án này cho thấy các điểm nghẽn chưa hề nhỏ. Thành phố đang đứng trước bài toán: tham vọng lấn biển đến đâu, nhưng vẫn bảo vệ tài nguyên cảnh quan – môi trường vốn là tài sản lớn nhất của mình.
Những bước tiếp theo: Từ tốc độ giải ngân đến năng lực thực thi tầm nhìn
Không khó để nhận ra Đà Nẵng đang bước vào một chu kỳ đầu tư hạ tầng mới, với trọng tâm là các dự án hạ tầng Đà Nẵng mang tính liên kết vùng: cải tạo quốc lộ Đông – Tây, cao tốc nội thị Đà Nẵng – Chu Lai, đường sắt đô thị Đà Nẵng – Hội An và cảng Liên Chiểu. Đi cùng đó là các dự án chống xói lở, trường học vùng biên và những công trình dịch vụ – giải trí quy mô lớn đã đạt tỷ lệ thực hiện khá cao, như dự án chống xói lở và bảo vệ bền vững bờ biển Hội An với giá trị lũy kế ước đạt 914,4 tỷ đồng, tương đương 93,1% tổng mức đầu tư.
Tuy nhiên, tốc độ giải ngân chỉ là phần dễ đo. Phần khó là năng lực biến hạ tầng thành sức cạnh tranh thực sự: thu hút hàng hóa về cảng Liên Chiểu, lấp đầy tuyến đường sắt đô thị bằng nhu cầu đi lại thực tế, và biến các khu đô thị lấn biển, Danang Downtown thành không gian sống – làm việc – giải trí chứ không chỉ là các dự án bất động sản. Trong bối cảnh nghị quyết phát triển đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026–2030, hạ tầng giao thông và đô thị sẽ là điều kiện cần nhưng không đủ. Đà Nẵng đang có lợi thế vị trí và quyết tâm chính trị, nhưng kết quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào khả năng thiết kế chính sách đất đai, logistics, phát triển công nghiệp và dịch vụ gắn với những tuyến cao tốc nội thị, đường sắt đô thị và cảng Liên Chiểu mà thành phố đang đầu tư.
