Từ quy mô xuất khẩu đến giá trị nội địa
Công nghiệp hỗ trợ là hệ thống doanh nghiệp sản xuất linh kiện, vật liệu và dịch vụ đầu vào cho các ngành công nghiệp chủ lực, giúp hoàn thiện chuỗi cung ứng và tạo thêm giá trị trong nước. Bắc Ninh đã phê duyệt Đề án phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2035.
Thời điểm này có ý nghĩa rõ ràng: trong 10 tháng năm 2026, xuất khẩu Bắc Ninh ước đạt 101,30 tỷ USD, tăng 32,51% so với cùng kỳ; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu vượt 204,70 tỷ USD. Nhưng quy mô giao thương lớn chưa tự động chuyển thành năng lực cạnh tranh hay mức độ tự chủ cao. Xuất khẩu vẫn tập trung vào điện tử và linh kiện, trong khi doanh nghiệp nội địa còn ít hiện diện ở các công đoạn có giá trị gia tăng cao, xây dựng thương hiệu và phân phối quốc tế. Vì thế, đề án đáng chú ý không phải vì đặt thêm một mục tiêu tăng trưởng, mà vì đặt trọng tâm vào việc để doanh nghiệp địa phương giữ lại phần giá trị lớn hơn.
Ưu tiên đúng ngành, nhưng phải đi sâu vào năng lực
Công nghiệp hỗ trợ Bắc Ninh ưu tiên trước hết cho điện tử và bán dẫn, đồng thời hướng nguồn lực vào cơ khí chế tạo, tự động hóa, công nghiệp công nghệ cao, ô tô điện và phương tiện thông minh. Dệt may, da giày cũng nằm trong định hướng, nhưng theo hướng sản xuất xanh và có chọn lọc. Cách chọn ngành này phù hợp với nền sản xuất hiện có; thách thức là không để doanh nghiệp địa phương mãi dừng ở gia công đơn giản.
Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu có ít nhất 700 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong các ngành ưu tiên, trong đó khoảng 60% doanh nghiệp nội địa đạt chuẩn quản lý quốc tế và trở thành nhà cung cấp chính thức cho các tập đoàn lớn. Để mục tiêu ấy có ý nghĩa, hỗ trợ cần gắn với năng lực thực tế: cải tiến quy trình theo ISO, IATF, Kaizen và Lean; chuyển đổi số, sản xuất xanh, phát triển nhà máy thông minh; bảo hộ sở hữu trí tuệ và đào tạo nhân lực theo nhu cầu. Đây là những điều kiện để nhà cung ứng vượt qua khâu gia công và nhận đơn hàng có yêu cầu kỹ thuật cao hơn.
Rào cản lớn nhất nằm ở khâu trở thành nhà cung ứng
Với nhiều doanh nghiệp Bắc Ninh, cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu không thiếu, nhưng khả năng đáp ứng đồng thời yêu cầu về chất lượng, tiến độ, truy xuất và quản trị mới là phép thử. Một bộ phận doanh nghiệp nhỏ và vừa còn khó tiếp cận vốn, thông tin thị trường, nhân lực, tiêu chuẩn quốc tế và quản trị rủi ro. Khoảng cách này khiến các tập đoàn có thể hoạt động quy mô lớn tại địa phương mà nhà cung ứng trong tỉnh vẫn chưa nắm được nhiều công đoạn giá trị cao.
Do đó, kết nối cung cầu chỉ tạo tác động khi đi kèm đánh giá năng lực nhà cung ứng và lộ trình khắc phục điểm yếu. Tỉnh dự kiến tổ chức ít nhất hai hoạt động kết nối mỗi năm và hỗ trợ tối thiểu 20 lượt doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Chương trình vươn ra thị trường quốc tế cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 hỗ trợ ít nhất 20 doanh nghiệp tiềm năng tham gia chuỗi cung ứng, bên cạnh đào tạo, tư vấn và hỗ trợ tiếp cận thương mại điện tử xuyên biên giới. Ưu tiên doanh nghiệp có khả năng cải thiện rõ ràng sẽ hiệu quả hơn dàn trải sự hỗ trợ.
Thước đo phải là đơn hàng và vị trí trong chuỗi
Đề án dự kiến dành 5% quỹ đất công nghiệp trong các khu, cụm công nghiệp cho doanh nghiệp công nghệ cao và doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời phát triển logistics, hạ tầng kỹ thuật và năng lượng sạch. Sở Công Thương được giao làm đầu mối theo dõi, tham mưu quy định mức chi hỗ trợ dự kiến ban hành trong quý IV/2026; cơ sở dữ liệu số về công nghiệp hỗ trợ dự kiến hoàn thành trong quý I/2027. Đây là bước triển khai cần thiết, nhưng hiệu quả phải được nhìn qua số doanh nghiệp được chứng nhận, số nhà cung ứng nội địa được chọn và mức độ tham gia vào các khâu có giá trị cao.
Định hướng đến năm 2035 là có ít nhất 1.000 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, khoảng 80% doanh nghiệp nội địa áp dụng hệ thống quản lý chuẩn toàn cầu, đồng thời hình thành mạng lưới cung ứng đồng bộ và làm chủ một số công nghệ cốt lõi. Muốn tiến gần mục tiêu đó, Bắc Ninh cần biến kết nối với doanh nghiệp FDI thành quan hệ mua hàng, chuyển giao yêu cầu kỹ thuật và nâng cấp nhà cung ứng liên tục. Đề án mở ra khuôn khổ đúng hướng; sức cạnh tranh chỉ tăng bền vững khi doanh nghiệp địa phương chuyển được tiêu chuẩn thành năng lực sản xuất và đơn hàng thành vị trí vững chắc trong chuỗi.
