Hầm Phượng Hoàng – điểm nghẽn kỹ thuật trên tuyến nối rừng và biển
Hầm Phượng Hoàng trên cao tốc Khánh Hòa Buôn Ma Thuột là hầm xuyên núi cấp đặc biệt dài 1,7km, nằm trong gói thầu XL01 đi qua địa hình Trường Sơn hiểm trở, được xem là hạng mục khó nhất của dự án thành phần 2 và là yếu tố quyết định tiến độ xây dựng 2026 khi chủ đầu tư đặt mục tiêu thông xe trước thời hạn hợp đồng. Chính vì vậy, xuyên thông cả hai ống hầm không chỉ là một cột mốc kỹ thuật, mà là bước ngoặt cho toàn tuyến. Gần 600 công nhân đang xoay 3 ca 4 kíp để kịp cơ bản hoàn thành phần xây dựng vào cuối năm 2026, trong khi phải đối mặt núi cao, vực sâu và mùa mưa Tây Nguyên. Câu chuyện không còn là “đào xong hầm” mà là làm sao vừa tăng tốc vừa giữ vững cam kết không đánh đổi chất lượng và an toàn pháp lý vì tiến độ.
Gói thầu XL01: đoạn khó nhất quyết định thành bại
Nếu phải chọn một điểm để đo sức bật kỹ thuật của toàn tuyến cao tốc Khánh Hòa Buôn Ma Thuột, đó chính là gói thầu XL01. Đoạn dài 11km từ Km32+000 đến Km43+000 đi trong vùng núi Trường Sơn với độ dốc lớn, mặt bằng bị chia cắt bởi vực sâu, là nơi hội tụ đầy đủ những thách thức của một tuyến cao tốc xuyên rừng. Trong gói thầu này, 5,6km đường, 10 cầu (4 cầu cấp 1) và hầm Phượng Hoàng dài 1,7km biến XL01 thành “đoạn găng” của cả dự án. Việc bàn giao mặt bằng chậm, đặc biệt thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất rừng kéo dài hơn một năm, đã khiến thời gian thi công thực tế bị nén lại còn khoảng 24 tháng. Theo báo cáo điều hành, hơn 4km đã được thảm bê tông nhựa, cầu cơ bản hoàn tất lao lắp dầm và đang hoàn thiện bản mặt, lan can, gia cố taluy để kịp mốc hoàn thiện phần đường và cầu vào ngày 30/10.
Cuộc đua rút ngắn tiến độ mà không đánh mất chuẩn mực
Điểm đáng chú ý của dự án là một mục tiêu kép đầy căng thẳng: rút ngắn tiến độ thông xe khoảng 6 tháng so với hợp đồng nhưng không được phép lơ là chất lượng hay an toàn pháp lý. Theo hợp đồng, gói thầu XL01 hoàn thành vào tháng 6/2027, song chủ đầu tư đặt mục tiêu thông xe trước ngày 31/12/2026 và đưa vào khai thác trong năm 2027. Tập đoàn Đèo Cả cam kết huy động thêm nguồn lực để hướng tới thông xe kỹ thuật trong tháng 12/2026, bàn giao toàn bộ trong tháng 2/2027. Một câu nói đáng ghi nhớ ở công trường là: “Đẩy nhanh tiến độ không được thực hiện bằng mọi giá, phải tuân thủ hợp đồng, bảo đảm an toàn, chất lượng và đầy đủ các bước kỹ thuật, đặc biệt đối với hạng mục hầm”. Điều này cho thấy áp lực tiến độ đang được đặt trong khuôn khổ kỹ thuật, thay vì để thị trường thi công chạy theo thành tích.
Thách thức mùa mưa Tây Nguyên và bài toán tổ chức thi công
Khi dự án bước vào giai đoạn “nước rút”, Tây Nguyên lại bước vào cao điểm mùa mưa, biến công trường thành một bài toán động về an toàn và tổ chức thi công. Mưa lớn làm tăng nguy cơ sạt trượt, phá vỡ đường công vụ, chặn đường vận chuyển vật tư và cản trở các mũi thi công ngoài trời, đặc biệt ở những vị trí taluy cao, nền đất yếu. Hầm Phượng Hoàng còn đối mặt với 8 vị trí mạch nước ngầm lưu lượng lớn, buộc nhà thầu phải bổ sung hệ thống ống dẫn nước về cống trung tâm để giảm áp lực lên vỏ hầm. Nguồn điện yếu cuối tuyến khiến các mũi thi công phải dựa vào máy phát công suất lớn. Trong bối cảnh đó, việc duy trì thi công 24/24 giờ tại hầm và 3 ca 4 kíp toàn gói không chỉ là nỗ lực vật chất mà là bài kiểm tra về năng lực tổ chức, phối hợp và khả năng ra quyết định an toàn từng ngày.
Tây Nguyên kết nối: ý nghĩa vượt xa một tuyến đường
Điều đáng bàn nhất ở cao tốc Khánh Hòa Buôn Ma Thuột không chỉ là những con số tiến độ xây dựng 2026, mà là ý nghĩa khi tuyến này khép lại khoảng cách rừng – biển. Tuyến giai đoạn 1 dài khoảng 117,5km sẽ rút ngắn hành trình giữa Khánh Hòa và Đắk Lắk từ gần 200km xuống còn khoảng 117,5km, biến nó thành trục kết nối rừng – biển đầu tiên của Việt Nam, tạo một trục huyết mạch mới cho Tây Nguyên kết nối với duyên hải Nam Trung Bộ. Điều đó đồng nghĩa giao thương nông sản, du lịch và logistics sẽ có một đường đi nhanh hơn, an toàn hơn, chi phí vận chuyển thấp hơn, tạo thêm năng lực cạnh tranh cho cả hai vùng. Nhìn từ góc độ này, việc chấp nhận chi phí bổ sung, duy trì gần 600 nhân sự trên công trường núi cao, vực sâu để không đánh đổi chất lượng và an toàn, là một lựa chọn dài hạn. Một tuyến cao tốc chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó bền vững, an toàn trong cả vòng đời, chứ không chỉ nhanh về mặt “cắt băng khánh thành”.
