Tuyến cao tốc rừng biển và cuộc chạy đua trên gói thầu XL01
Cao tốc Khánh Hòa Buôn Ma Thuột là tuyến cao tốc dài khoảng 117,5 km, được ví như tuyến cao tốc rừng biển đầu tiên, tạo trục kết nối mới giữa duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, trong đó dự án thành phần 2 là mắt xích then chốt với các hạng mục hầm, cầu và đoạn tuyến qua địa hình Trường Sơn hiểm trở.
Dự án thành phần 2 đang bước vào giai đoạn thi công nước rút để đáp ứng tiến độ điều chỉnh của chủ đầu tư. Trọng tâm là gói thầu XL01 dài 11 km, đi qua khu vực núi non phức tạp, nối địa phận Khánh Hòa với Đắk Lắk. Theo kế hoạch, đoạn tuyến từ nút giao Quốc lộ 1 đến nút giao Quốc lộ 26 sẽ chính thức vận hành trong thời gian rất gần, hình thành trục kết nối mới giữa Quốc lộ 1 và Quốc lộ 26, đồng thời nối với cao tốc Vân Phong – Nha Trang tại các nút Hoa Thị và Kim Cương.
Việc dự án được mệnh danh là tuyến cao tốc rừng biển đầu tiên của Việt Nam không chỉ là một mỹ danh. Đây là lời nhắc rằng nếu tiến độ xây dựng cao tốc bị chậm, sự lỡ nhịp kết nối giữa vùng biển Nam Trung Bộ và cao nguyên Tây Nguyên sẽ kéo dài thêm nhiều năm nữa.
600 công nhân, 3 ca 4 kíp: cường độ thi công chưa từng có
Điểm đáng chú ý nhất của gói thầu XL01 là cường độ thi công: gần 600 nhân sự được huy động, làm việc 3 ca 4 kíp xuyên suốt ngày đêm để kịp rút ngắn tiến độ. Đây không chỉ là con số ấn tượng, mà là thông điệp cho thấy chủ đầu tư và nhà thầu chọn cách tăng tốc thay vì chấp nhận chậm trễ.
Theo hợp đồng, gói thầu XL01 dự kiến hoàn thành vào tháng 6/2027, nhưng mục tiêu thực tế là thông xe trước 31/12/2026, rút ngắn khoảng 6 tháng. Để làm được điều đó, việc chia ca, tổ chức bốn kíp liên tục là lựa chọn gần như bắt buộc. Hơn 4 km đường đã hoàn thành thảm bê tông nhựa, các hạng mục rào lưới, hộ lan, dải phân cách đang đồng loạt triển khai. Một phát biểu dễ trích dẫn ở đây là: “Toàn gói thầu đang huy động gần 600 nhân sự làm việc 3 ca 4 kíp nhằm cơ bản hoàn thành xây lắp vào cuối năm 2026”.
Ở góc nhìn người viết, đây là phép thử cho năng lực tổ chức thi công cao tốc hiện đại: hoặc Việt Nam quen với việc làm đêm, làm ca để đúng hẹn, hoặc chúng ta tiếp tục chấp nhận cảnh cao tốc mở từng đoạn, dang dở và thiếu đồng bộ.
Hầm Phượng Hoàng: vận hành công trường 24/24 để bứt phá tiến độ
Hầm Phượng Hoàng dài 1,7 km là hạng mục cấp đặc biệt và dài nhất trong toàn bộ bốn hầm của dự án cao tốc Khánh Hòa Buôn Ma Thuột. Cả hai ống hầm đã được đào thông, nhà thầu đang thi công bê tông vỏ hầm, bê tông mặt đường và chuẩn bị các bước tiếp theo. Riêng hầm này, công tác thi công được tổ chức liên tục 24/24 giờ.
Điều đáng nói là khu vực thi công nằm ở cuối nguồn điện, công suất yếu, buộc nhà thầu phải đưa máy phát điện công suất lớn ra công trường để duy trì đào hầm và đổ bê tông. Trong quá trình thi công, 8 vị trí mạch nước ngầm lưu lượng lớn được phát hiện và phải dẫn nước về cống trung tâm để giảm áp lực lên vỏ hầm. Theo kế hoạch, bê tông nhựa mặt đường và vỏ hầm trái sẽ hoàn thành trước 30/10/2026, còn nền mặt đường và vỏ hầm phải trước 10/12/2026 để lắp đặt thiết bị cơ điện.
Nếu coi hầm Phượng Hoàng là “nút cổ chai” của toàn tuyến cao tốc rừng biển, thì việc duy trì thi công 24/7 chính là cách duy nhất để phá vỡ điểm nghẽn này. Kéo dài tiến độ ở hầm đồng nghĩa kéo lùi cả mạng lưới kết nối rừng – biển mà dự án kỳ vọng mang lại.
Cầu, đường và hạ tầng thông minh: phần cứng lẫn phần mềm đều phải chạy kịp
Bên cạnh hầm Phượng Hoàng, gói thầu XL01 còn có 10 cây cầu, trong đó 4 cầu cấp 1, với điểm nhấn là cầu Cư San 9 dài 756 m, trụ cao 42 m. Cầu này đã hoàn thành lao lắp dầm và đang hoàn thiện bản mặt, tương tự các cầu khác cùng gói. Song song, phần taluy, tứ nón, lan can và đắp vật liệu sau mố cũng được đẩy nhanh để sẵn sàng thảm bê tông nhựa.
Theo kế hoạch, đến 30/10/2026, toàn bộ phần đường và cầu của gói XL01 sẽ cơ bản hoàn thiện. Cùng lúc, hệ thống cơ điện, giao thông thông minh, giám sát, điều khiển và trung tâm điều hành hầm Phượng Hoàng cũng đang được triển khai. Nếu coi phần đường, hầm, cầu là “phần cứng”, thì các hệ thống này chính là “phần mềm” bảo đảm tuyến cao tốc không chỉ thông xe mà còn an toàn, hiện đại.
Ở đây, điều đáng bàn là tư duy làm hạ tầng: không thể chấp nhận một tuyến cao tốc rừng biển chỉ đẹp trên bản đồ nhưng thiếu hệ thống giám sát, điều khiển để quản lý nguy cơ sạt trượt, mưa lũ hay tai nạn trong hầm. Làm nhanh phải đi cùng làm đủ, và tiến độ xây dựng cao tốc chỉ có ý nghĩa khi chất lượng vận hành được đặt ngang tầm.
Ý nghĩa của tuyến cao tốc rừng biển với kết nối vùng và đời sống người dân
Khi đoạn tuyến thành phần 2 vận hành, nó sẽ tạo trục kết nối quan trọng giữa Quốc lộ 1 và Quốc lộ 26, đồng thời liên thông với cao tốc Vân Phong – Nha Trang. Về tổng thể, khi toàn bộ cao tốc Khánh Hòa Buôn Ma Thuột hoàn thành, tuyến sẽ kết nối khu vực Tây Nguyên với Nam Trung Bộ, rút ngắn thời gian di chuyển và tăng cường liên kết hai vùng.
Với người dân, ý nghĩa thực tế rất rõ: thời gian đi lại được rút ngắn, chi phí vận tải giảm, nông sản Tây Nguyên ra biển nhanh hơn, du lịch từ biển lên rừng thuận tiện hơn. Tuy nhiên, điều đó chỉ trở thành hiện thực nếu các mốc tiến độ hiện nay được giữ vững. Những thủ tục như chuyển mục đích sử dụng rừng đã từng làm chậm gần một năm cho thấy bất kỳ chần chừ nào cũng phải trả giá bằng cơ hội phát triển.
Kết lại, cường độ thi công 24/7 tại hầm Phượng Hoàng và gần 600 công nhân trên gói thầu XL01 là lựa chọn cần thiết chứ không phải phô trương. Đây là phép thử cho cam kết “nói được, làm được” với các dự án hạ tầng chiến lược: hoặc chúng ta dám tăng tốc để mở sớm tuyến cao tốc rừng biển, hoặc chấp nhận nhìn cơ hội kết nối vùng tiếp tục trôi qua.
