Logistics số phải nối được cả chuỗi vận chuyển
Logistics số là cách phối hợp hạ tầng vận tải, hoạt động vận hành và dữ liệu trên một mạng lưới thống nhất, giúp theo dõi, điều phối hàng hóa xuyên suốt từ nơi gửi đến sân bay hoặc cảng biển. Với Đồng Nai, hướng đi này chỉ có ý nghĩa khi kết nối được sân bay Long Thành, cảng biển và các khu công nghiệp thành một hệ sinh thái logistics phục vụ doanh nghiệp. Sáng 1/11, trong khuôn khổ DIGIFEST Đồng Nai 2026, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Xây dựng cùng các đơn vị liên quan tổ chức hội thảo về đô thị thông minh, logistics, cảng hàng không và cảng biển. Đây là diễn đàn cần thiết, nhưng kết quả không nên được đo bằng số ý tưởng công nghệ được trình bày. Thước đo đúng là hàng hóa đi qua các mắt xích thuận lợi hơn, còn doanh nghiệp có thể kiểm soát hành trình, thời gian và chi phí tốt hơn.
Bốn phương thức vận tải là lợi thế, không phải lời giải sẵn có
Đồng Nai có nền tảng để tổ chức vận tải đa phương thức: hàng không tại Long Thành, các khu bến cảng biển Phước An và Gò Dầu – Phước Thái, cùng mạng lưới đường bộ, đường sắt và đường thủy. Cảng biển Đồng Nai, cảng thủy nội địa và các khu công nghiệp có thể bổ trợ cho sân bay, tạo điều kiện phát triển logistics chất lượng cao và thương mại quốc tế. Tuy nhiên, nhiều đầu mối không tự động tạo thành một chuỗi hiệu quả. Một tuyến đường tốt vẫn có thể không giúp hàng đi nhanh nếu thiếu điểm trung chuyển; cảng có năng lực cũng khó phát huy nếu kết nối với nhà máy và phương thức vận tải khác bị đứt đoạn. Vì vậy, quy hoạch nên bắt đầu từ luồng hàng thực tế, xác định điểm nghẽn và nơi cần ưu tiên kết nối, thay vì chỉ xem xét từng công trình riêng lẻ.
Sân bay Long Thành được kỳ vọng mở thêm đầu mối hàng không và kết nối Đồng Nai với chuỗi giá trị toàn cầu. Để hiện thực hóa cơ hội ấy, dữ liệu phải đi cùng hạ tầng vật lý ngay từ khâu quy hoạch.
DIGIFEST đặt đúng câu hỏi: dữ liệu giải quyết việc gì?
DIGIFEST Đồng Nai 2026 tổ chức các diễn đàn và hội thảo về logistics, đô thị thông minh, kinh tế số cùng những lĩnh vực công nghệ khác. Tại hội thảo ngày 1/11, các bên tập trung vào bốn nhóm việc: tích hợp quy hoạch và kết nối hạ tầng; xây dựng mô hình chia sẻ dữ liệu; ứng dụng công nghệ gắn với hiệu quả thực tế; và hoàn thiện cơ chế phối hợp, lộ trình triển khai. Đây là khung thảo luận hợp lý, bởi dữ liệu rời rạc giữa cảng, sân bay, kho bãi và doanh nghiệp sẽ không tạo ra khả năng điều phối toàn chuỗi. AI, IoT hay bản sao số chỉ đáng đầu tư khi giúp theo dõi hàng hóa, dự báo nhu cầu hoặc phối hợp phương tiện tốt hơn. Nếu thiếu khả năng tích hợp với hệ thống hiện hữu và mục tiêu đo lường rõ ràng, công nghệ có nguy cơ trở thành một lớp đầu tư tách biệt.
Nguyên tắc được nêu tại hội thảo là bắt đầu từ nhu cầu vận hành thực tế của doanh nghiệp và yêu cầu quản lý nhà nước; ưu tiên luồng hàng hoặc cụm liên kết có nhu cầu rõ, đánh giá kết quả rồi mới nhân rộng. Cách làm theo từng bài toán cụ thể có sức thuyết phục hơn việc xây dựng một nền tảng lớn trước khi biết ai sẽ dùng và dùng để giải quyết việc gì.
Bắt đầu từ nhu cầu, rồi mới mở rộng hệ sinh thái
Nhu cầu doanh nghiệp cần định hình cả hạ tầng dữ liệu lẫn dịch vụ logistics. Nếu một nhóm hàng thường xuyên cần chuyển từ khu công nghiệp đến cảng hoặc sân bay, đó có thể là điểm khởi đầu để thử nghiệm chia sẻ thông tin, tổ chức trung chuyển và phối hợp giữa các bên. Cách tiếp cận này giúp kiểm tra giải pháp trên luồng hàng thật, thay vì triển khai rộng rồi mới tìm người sử dụng. Tại hội thảo, các đơn vị được đề nghị tổng hợp ý kiến, tham mưu đề án, báo cáo tiến độ và rà soát quy hoạch để bảo đảm giao thông, logistics và dữ liệu đồng bộ. Thành phố cũng giao ngành khoa học và công nghệ tham mưu giải pháp, phối hợp xây dựng đề án phát triển kinh tế số giai đoạn 2026–2030.
Thành công của logistics số Đồng Nai sẽ không nằm ở số lượng nền tảng hay thuật ngữ công nghệ, mà ở việc các phương thức vận tải phối hợp được, doanh nghiệp nhìn thấy hành trình hàng hóa và dịch vụ đáp ứng đúng nhu cầu. Đồng Nai đã có những đầu mối quan trọng; bước tiếp theo là nối chúng bằng quy hoạch đồng bộ, dữ liệu có thể chia sẻ và thử nghiệm có tiêu chí. Đó mới là con đường thực tế để biến lợi thế hạ tầng thành một hệ sinh thái logistics có ích.
