Logistics số là hạ tầng vận hành của đô thị thông minh
Logistics số là cách tổ chức dòng hàng hóa, hạ tầng và dịch vụ bằng dữ liệu được chia sẻ giữa các đầu mối vận tải, sản xuất và quản lý, nhằm giúp chuỗi cung ứng vận hành liền mạch hơn. Đây nên là hạ tầng cốt lõi của đô thị thông minh, không phải một lớp công nghệ được bổ sung sau khi quy hoạch đã hoàn tất. Ngày 1/11, trong khuôn khổ DIGIFEST Đồng Nai 2026, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Xây dựng cùng các đơn vị liên quan tổ chức hội thảo về hệ sinh thái đô thị thông minh, logistics, cảng hàng không và cảng biển. Sự kiện tập trung tìm giải pháp kết nối hạ tầng, sản xuất, thương mại và dịch vụ; các phiên thảo luận cũng đặt kinh tế số trong chương trình nghị sự của DIGIFEST. Hướng đi này đúng trọng tâm: sức cạnh tranh không đến từ số lượng nền tảng, mà từ khả năng các hệ thống phối hợp và tạo ra kết quả đo được.
Sân bay Long Thành chỉ tạo lợi thế khi gắn với chuỗi giá trị
Sân bay Long Thành được xem là động lực tăng trưởng hạt nhân, có thể mở đường để Đồng Nai tham gia trực tiếp hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Nhưng một sân bay lớn không tự động tạo ra hệ sinh thái kinh tế: lợi thế chỉ chuyển thành năng suất khi kết nối được với cảng biển, khu công nghiệp, vùng sản xuất và dịch vụ đô thị. Vì thế, logistics số Đồng Nai cần được nhìn rộng hơn phần mềm vận tải hay kho bãi. Đó là lựa chọn tổ chức không gian phát triển, đầu tư hạ tầng đồng bộ và xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu phù hợp. Tại hội thảo, các đại biểu bàn về quản trị chuỗi cung ứng hiện đại và kết nối đô thị – sân bay – cảng biển – khu công nghiệp. Hạ tầng số cũng cần phục vụ nhiều mô hình vận hành, từ sân bay Long Thành đến khu công nghệ số và các vùng nông nghiệp trọng điểm.
Kết nối cảng biển phải bắt đầu từ nhu cầu thật
Thách thức không nằm ở việc thiếu công nghệ mới, mà ở nguy cơ mỗi đầu mối xây một hệ thống riêng, dữ liệu không liên thông và doanh nghiệp phải tự xử lý những khoảng trống giữa các khâu. Muốn kết nối cảng biển với sân bay và khu công nghiệp, Đồng Nai cần xác định rõ luồng hàng, nhu cầu dịch vụ và dữ liệu nào doanh nghiệp sẵn sàng chia sẻ. Đại diện Vietnam Post đề xuất phối hợp với địa phương nghiên cứu giải pháp logistics dựa trên nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp xác định dòng hàng và yêu cầu dịch vụ. Đây là nguyên tắc đáng giữ: bắt đầu ở các cụm có nhu cầu rõ ràng, tích hợp với hệ thống hiện hữu, rồi đánh giá trước khi mở rộng. Hiệu quả nên được đo bằng thời gian giao nhận, mức tiết giảm chi phí logistics và số doanh nghiệp thụ hưởng. Công nghệ chỉ có ý nghĩa khi giúp chuỗi cung ứng hoạt động tốt hơn.
Đô thị thông minh cần đem lại lợi ích dễ nhận thấy
Kết nối dữ liệu logistics chỉ là một phần của đô thị thông minh; người dân cũng cần cảm nhận được cải thiện trong giao thông, môi trường và dịch vụ công. Đồng Nai định hướng tích hợp điều khiển đèn tín hiệu theo thời gian thực, xử lý vi phạm bằng thị giác máy tính và quản lý xe buýt thông minh. Thành phố còn hướng tới quan trắc tự động chất lượng không khí, nước sông Đồng Nai, hồ Trị An và cảnh báo ngập. Với các thủ tục đủ điều kiện, mục tiêu là xử lý trực tuyến toàn trình 100% hồ sơ và nâng tỷ lệ hài lòng của người dân, doanh nghiệp lên trên 99%. Đây là những cam kết có ý nghĩa thực tế hơn một danh sách công nghệ, miễn là tiến độ và kết quả được công khai. Việc dùng trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật hay bản sao số nên gắn với bài toán vận hành cụ thể, thay vì trở thành mục tiêu tự thân.
Bước tiếp theo là tổng hợp ý kiến tại hội thảo, tham mưu giải pháp trọng tâm và xây dựng đề án phát triển kinh tế số giai đoạn 2026–2030. Thành phố cũng định hướng nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để tạo điều kiện cho mô hình và chính sách mới. Đây là cơ hội để biến DIGIFEST từ nơi nêu ý tưởng thành điểm khởi đầu cho các dự án có trách nhiệm rõ ràng, chỉ tiêu cụ thể và lộ trình nhân rộng thận trọng.
Đồng Nai có lợi thế từ sân bay, công nghiệp và vị trí kết nối, nhưng lợi thế ấy không tự biến thành năng lực cạnh tranh. Muốn đô thị thông minh phát huy giá trị, địa phương phải quy hoạch dữ liệu cùng hạ tầng, bảo đảm kết nối giữa sân bay, cảng biển và khu công nghiệp, đồng thời lấy hiệu quả của doanh nghiệp và chất lượng sống của người dân làm thước đo. Đó mới là cách logistics số trở thành động lực tăng trưởng, thay vì một khẩu hiệu công nghệ.
