Từ “mỗi trạm một app” đến mạng lưới sạc thống nhất
Trạm sạc liên thông là mô hình trong đó nhiều nhà vận hành trạm sạc độc lập được kết nối trên một nền tảng chung, cho phép người dùng tìm kiếm, kích hoạt và thanh toán phiên sạc trên toàn bộ mạng lưới chỉ bằng một ứng dụng duy nhất, thay vì phải cài đặt và nạp tiền rời rạc vào nhiều ứng dụng riêng lẻ của từng nhà cung cấp.
Điểm mấu chốt của nền tảng VETC Trạm sạc là: sau hai tháng triển khai, hệ thống đã kết nối bảy đơn vị vận hành với hơn 350 trụ sạc trên toàn quốc, chiếm khoảng 50% mạng lưới trạm sạc đa thương hiệu hiện nay. Nói cách khác, người dùng không còn bị “giam tiền” trong 5–7 ứng dụng khác nhau để đi được khắp nơi như trước đây. Đây không chỉ là bước tiến về công nghệ, mà còn là tuyên bố rõ ràng: cuộc chơi trạm sạc đang chuyển trọng tâm từ xây thật nhiều trụ sang kết nối chúng thành một mạng lưới sạc thống nhất, đặt trải nghiệm người dùng lên trên mọi thứ.
eRoaming: Một ứng dụng sạc xe điện cho mọi mạng lưới
Nếu phải chốt một từ khóa cho bước đi của VETC lúc này, đó là eRoaming sạc xe. Thay vì xây hạ tầng riêng, họ chọn làm “lớp kết nối” giữa các mạng lưới hiện hữu, cho phép người dùng tìm trạm, dẫn đường, kích hoạt sạc và thanh toán ngay trên ứng dụng VETC hoặc ví VETC.
Về trải nghiệm, khác biệt rất rõ: trước đây, mỗi CPO tự xây ứng dụng, yêu cầu nạp tiền trước, số dư nhỏ lẻ bị kẹt lại và người dùng phải đoán xem trạm nào còn hoạt động. Giờ đây, toàn bộ dịch vụ của bảy đối tác được tích hợp lên một ứng dụng sạc xe điện duy nhất, với dữ liệu thời gian thực về tình trạng trạm – người dùng mở app là biết trạm đó có đang sạc được hay không. Sau mỗi phiên sạc, phần tiền không dùng hết được hoàn ngay về ví khách hàng. Đây là kiểu tiện ích mà người dùng EV mong đợi từ đầu nhưng giờ mới bắt đầu có.
Vì sao bước chuyển này diễn ra ngay lúc này?
Bối cảnh thị trường giải thích vì sao mô hình mạng lưới sạc thống nhất không còn là chuyện “xa xỉ” mà đã trở thành nhu cầu bắt buộc. Doanh số xe thuần điện và hybrid đang tăng nhanh, với lượng xe thuần điện đạt hơn 115.000 chiếc sau sáu tháng và tỷ trọng tài khoản giao thông của xe năng lượng mới tăng từ 0,2% năm 2022 lên 28,9% chỉ sau nửa đầu năm 2026. Song song đó, hạ tầng sạc toàn cầu đã vượt 7 triệu điểm sạc công cộng và vẫn tiếp tục tăng hơn 33% mỗi năm.
Khi số lượng trạm sạc dày lên, vấn đề không còn là “có trạm hay không” mà là “các trạm có nói chuyện được với nhau không”. Chính VETC cũng ghi nhận tổng đài thường xuyên nhận được câu hỏi từ người dùng: quanh đây còn trạm sạc nào, trạm hiển thị trên bản đồ nhưng đã ngừng hoạt động. Trong thực tế, người dùng ngoài hệ thống riêng của các hãng xe lớn vẫn gặp nhiều bất tiện với trạm sạc bên thứ ba, nhất là trên hành trình dài. Đó là khoảng trống mà eRoaming và liên minh trạm sạc mở đang lấp vào, đúng thời điểm nhu cầu bùng nổ nhưng trải nghiệm vẫn bị phân mảnh.
Chuẩn kỹ thuật quốc gia và cuộc đua mới: trải nghiệm, không phải số lượng
Điểm đáng chú ý là bước đi của VETC diễn ra song song với quá trình hoàn thiện khung pháp lý. Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc và trạm sạc xe điện, yêu cầu ban hành trước ngày 30/9. Dự thảo này đề cập việc công khai đơn giá, đồng thời thống nhất các yêu cầu về an toàn, chất lượng và chuẩn kết nối của hạ tầng sạc. Nói cách khác, nhà nước đang chỉnh phần “xương sống” kỹ thuật, còn VETC cố gắng tạo phần “não bộ” kết nối.
Khi chuẩn kết nối được thống nhất, cuộc đua số trụ sẽ kém ý nghĩa hơn. Lợi thế sẽ nghiêng về những nền tảng biết kết nối hạ tầng rời rạc thành trải nghiệm liền mạch cho người dùng. VETC không đầu tư trụ sạc mà tự nhận vai trò lớp kết nối kỹ thuật và thanh toán, dự kiến mở thêm tính năng thanh toán bằng ví tích lũy điểm và đặc biệt là mô hình sạc trước, trả tiền sau. Nếu triển khai thành công, chủ xe không còn phải duy trì số dư riêng cho từng mạng lưới, còn các CPO không phải vận hành ví điện tử riêng. Đây là hướng tiếp cận mang tính “ngân hàng hạ tầng”, đòi hỏi quản trị rủi ro cao nhưng đổi lại là trải nghiệm gần giống tiếp nhiên liệu truyền thống.
Liên minh trạm sạc: lời giải cho người dùng ngoài hệ sinh thái riêng
Nhóm người dùng chịu lợi lớn nhất từ trạm sạc liên thông là những chủ xe không nằm trong một hệ sinh thái khép kín. Họ vẫn có bộ sạc tại nhà, nhưng mỗi chuyến đi dài lại phải ghép nối nhiều ứng dụng, mỗi app một chính sách nạp tiền, mỗi trạm một kiểu hiển thị. Việc bảy đối tác độc lập – từ ChargeLink, EBOOST, ESKY đến Ford Việt Nam, Rabbit EVC, SmartCharge và EV Charge – cùng lên chung một nền tảng đã thay đổi bức tranh này.
Việc một hãng xe như Ford Việt Nam chọn tham gia liên minh, thay vì tự xây mạng lưới riêng, cho thấy một hướng đi khác: dùng mạng lưới liên thông để phục vụ khách hàng của mình. Về phía người dùng, giải pháp eRoaming giúp họ truy cập hàng trăm trạm sạc đa thương hiệu bằng một ứng dụng. Về phía doanh nghiệp, liên minh cho phép chia sẻ hạ tầng, giảm trùng lặp đầu tư và tập trung nâng chất dịch vụ. Điều này đặt nền móng để thị trường chuyển từ “chiến tranh ứng dụng” sang hợp tác trên nền trải nghiệm chung – nơi ai phục vụ người dùng tốt hơn, ổn định hơn sẽ chiến thắng, thay vì ai cài được app trước.
