Việt Nam bước vào giai đoạn tăng tốc điện gió và điện mặt trời
Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc phát triển điện gió và điện mặt trời với nhiều dự án năng lượng tái tạo quy mô hàng trăm megawatt đồng loạt khởi công, khánh thành và chuẩn bị đấu thầu, cho thấy chuyển dịch rõ rệt từ mô hình điện truyền thống sang hệ sinh thái năng lượng sạch gắn với mục tiêu an ninh năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính. Đây không chỉ là câu chuyện thêm vài nhà máy, mà là bước tái cấu trúc nền điện gió Việt Nam theo hướng hiện đại hơn. Điều đáng nói là làn sóng này diễn ra đồng thời ở cả khu vực Tây Nguyên, Nam Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, tạo thành trục phát triển mới cho năng lượng tái tạo. Các dự án Cần Thơ Khánh Hòa và Cà Mau đang chứng minh rằng định hướng chính sách đã đủ rõ, vấn đề còn lại là tổ chức triển khai nhanh, minh bạch và gắn với lợi ích cộng đồng.
Cần Thơ và Đắk Lắk: điện gió 200 MW không còn là ngoại lệ
Tại Cần Thơ, Envision Energy sẽ cung cấp 25 tua bin gió cho cụm dự án gần bờ Phú Cường 1A và 1B do REE Energy đầu tư, tổng công suất thiết kế 200 MW. Việc lựa chọn dòng tua bin EN-226/8.X YE phù hợp điều kiện gió thấp đến trung bình cho thấy các nhà đầu tư đã bước ra khỏi tư duy “chỉ làm ở nơi gió mạnh” để tìm cách tối ưu công nghệ theo đặc thù vùng ven biển Việt Nam. Song song, tổ hợp bốn nhà máy điện gió Đắk Lắk 4x50MW gồm Krông Búk 1, Krông Búk 2, Cư Né 1 và Cư Né 2 với tổng công suất 200 MW đã chính thức khánh thành, trở thành dự án FDI điện gió lớn nhất tỉnh. Theo thiết kế, mỗi năm tổ hợp này cung cấp khoảng 640 triệu kWh cho hệ thống điện quốc gia và đóng góp đáng kể cho ngân sách địa phương. Đây là minh chứng rằng điện gió Việt Nam không còn dừng ở vài dự án thí điểm, mà đã bước vào giai đoạn nhân rộng.
Khánh Hòa đặt cược vào điện mặt trời 500 MW và cuộc chơi đấu thầu
Khánh Hòa chọn cách đi khác: mở rộng điện mặt trời 500 MW thông qua cơ chế đấu thầu cạnh tranh, thay vì chỉ định nhà đầu tư. Hai dự án Hòa Sơn Suối Ông 4 và Bác Ái 1 có tổng diện tích hơn 525 ha, tổng công suất 500 MW, dự kiến đấu thầu trong quý III–IV/2026. Dự án Hòa Sơn Suối Ông 4 nằm trên địa bàn các xã Ninh Sơn và Lâm Sơn, diện tích khoảng 374,821 ha, công suất 350 MW; Bác Ái 1 tại xã Bác Ái có diện tích 150,37 ha, công suất 150 MW. Theo tờ trình của UBND tỉnh, các dự án này thuộc diện mời quan tâm, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo Luật Điện lực 2024 và các nghị định liên quan, phản ánh xu hướng quản trị mới: năng lượng tái tạo phải đi cùng minh bạch thể chế và kiểm soát sử dụng đất, rừng. Khánh Hòa khẳng định có nhiều dư địa phát triển năng lượng tái tạo, nhưng không muốn đánh đổi quy hoạch lâm nghiệp và đất đai bằng tăng trưởng ngắn hạn.
Cà Mau mở rộng năng lực gió vùng Đồng bằng sông Cửu Long
Ở cực Nam Tổ quốc, nhà máy điện gió Khánh Bình Tây khởi động tại Cà Mau với công suất thiết kế 50 MW trên khoảng 600 ha không gian biển và đất liền, đánh dấu bước mở rộng năng lực gió ở Đồng bằng sông Cửu Long. Dự án có sản lượng điện bình quân dự kiến 144 triệu kWh mỗi năm, bổ sung nguồn điện sạch cho hệ thống quốc gia và tạo việc làm, nguồn thu ngân sách cho địa phương. Lãnh đạo tỉnh Cà Mau xem phát triển năng lượng sạch là một trong những động lực tăng trưởng kinh tế, gắn với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và hình thành chuỗi giá trị kinh tế xanh. Yêu cầu nhà đầu tư đưa dự án vào vận hành chậm nhất quý IV/2028 cho thấy địa phương không muốn kéo dài tình trạng “dự án treo” vốn làm suy giảm niềm tin người dân. Câu chuyện Khánh Bình Tây vì thế mang ý nghĩa chính trị – kinh tế vượt ra khỏi con số 50 MW đơn thuần.
Cần chính sách đồng bộ để làn sóng năng lượng tái tạo không chững lại
Loạt dự án điện gió và điện mặt trời đang khởi động cho thấy Việt Nam đã vượt qua giai đoạn “thử nghiệm” và bước vào tăng tốc năng lượng tái tạo. Nhưng nếu thiếu chính sách đồng bộ, làn sóng này có nguy cơ bị chững lại bởi ách tắc thủ tục, lưới điện truyền tải và xung đột đất đai. Các phát biểu của lãnh đạo Đắk Lắk khẳng định quan điểm không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng đơn thuần là lời nhắc cần thiết đối với mọi dự án mới. Bài toán đặt ra là phải gắn phát triển điện gió Việt Nam và điện mặt trời 500 MW với quy hoạch sử dụng đất, lâm nghiệp, không gian biển, đồng thời bảo đảm cạnh tranh minh bạch như cách Khánh Hòa làm với các dự án Cần Thơ Khánh Hòa và khu vực Nam Trung Bộ. Nếu giải được bài toán thể chế, các cụm dự án 200 MW và 500 MW hôm nay có thể trở thành nền tảng cho một hệ sinh thái năng lượng – công nghiệp – dịch vụ xanh trong vài thập kỷ tới.
