108,4 ha là phạm vi nghiên cứu, không phải quyết định quy hoạch
TOD Hàng Xanh là đề xuất nghiên cứu tổ chức đô thị nén quanh các đầu mối giao thông công cộng, kết hợp nhà ở, dịch vụ và không gian đi lại thuận tiện để giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân. CII đề xuất phạm vi nghiên cứu khoảng 108,4 ha tại khu vực Hàng Xanh, gắn với hai ga ngầm trên tuyến metro Thủ Dầu Một – Tao Đàn.
Ngày 2/11, Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM phản hồi CII rằng phạm vi này sẽ được xem xét trong quá trình rà soát, đề xuất ranh giới TOD dọc tuyến metro đi qua khu vực. Đây là bước ghi nhận một ý tưởng để phục vụ nghiên cứu, không phải quyết định đưa toàn bộ 108,4 ha vào quy hoạch TOD đã được phê duyệt. Phân biệt này quan trọng: diện tích nghiên cứu không tự động đồng nghĩa với phạm vi triển khai hay thay đổi cụ thể đối với từng khu đất.
Hai ga ngầm là trục để xem xét không gian đô thị
Phạm vi CII đề xuất tập trung quanh ga C18 tại ngã năm Đài Liệt Sỹ và ga C19 tại ngã ba Bạch Đằng - Xô Viết Nghệ Tĩnh. Hai vị trí này nằm trên tuyến metro Thủ Dầu Một – Tao Đàn và là cơ sở để nghiên cứu cách tổ chức lại khu vực phụ cận, thay vì chỉ xem Hàng Xanh như một nút giao dành cho xe cộ.
Định hướng này có lý do thực tế: Hàng Xanh là cửa ngõ phía đông trung tâm TP.HCM, nơi giao cắt các trục Điện Biên Phủ, Xô Viết Nghệ Tĩnh, Đinh Bộ Lĩnh và Nguyễn Xí; khu vực đông dân, gần bến xe Miền Đông cũ và thường ùn tắc giờ cao điểm. Với người đi lại hằng ngày, giá trị của đô thị nén TP.HCM sẽ không nằm ở mật độ xây dựng đơn thuần, mà ở việc kết nối nhà ga với đường phố và dịch vụ sao cho hành trình thuận tiện hơn.
Ranh giới sẽ được cân nhắc theo điều kiện thực tế
Quy định của thành phố cho phép khu TOD nằm trong phạm vi tối đa 1.000 m tính từ tâm quy ước nhà ga hoặc depot. Tuy nhiên, giới hạn này không tạo ra một vòng tròn mặc định: ranh giới còn phải tính đến mạng lưới đường, ranh ô phố, công trình hiện hữu, điều kiện tự nhiên và khả năng tiếp cận giao thông công cộng. Vì vậy, quy hoạch Hàng Xanh cần được xem xét cùng cấu trúc đô thị đang tồn tại, thay vì lấy con số 108,4 ha làm ranh cuối cùng.
Sở thống nhất tiếp nhận nghiên cứu ý tưởng do CII tài trợ làm tài liệu tham khảo, đồng thời cho biết các nội dung sẽ được xem xét, tiếp thu có chọn lọc. Hồ sơ nghiên cứu này không thay thế quy trình lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch theo quy định. Việc rà soát cũng cần bảo đảm kết nối với các khu TOD dọc tuyến và những dự án liên quan, trong đó có cải tạo hạ tầng giao thông Hàng Xanh - Bình Triệu.
Điều cần chờ là ranh chính thức và phương án được duyệt
Bước tiếp theo là CII phối hợp bàn giao hồ sơ nghiên cứu để cơ quan chức năng dùng làm cơ sở tham khảo; ranh giới và vị trí triển khai sẽ được xác định trong quá trình lập, xem xét và phê duyệt quy hoạch. Thẩm quyền chấp thuận ranh TOD thuộc Chủ tịch UBND thành phố, còn phạm vi cụ thể phải phù hợp với các tiêu chí pháp lý và hiện trạng.
Do đó, thông tin về ga metro Hàng Xanh và TOD nên được hiểu ở đúng giai đoạn: hai ga C18, C19 tạo cơ sở nghiên cứu, còn diện tích 108,4 ha mới là đề xuất cập nhật phạm vi xem xét. Đây là hướng đi đáng chú ý cho một nút giao đang chịu áp lực giao thông, nhưng chỉ có thể đánh giá tác động cụ thể khi ranh giới, nội dung quy hoạch và các bước phê duyệt được làm rõ. Kết luận lúc này không phải Hàng Xanh đã được quy hoạch lại, mà thành phố đang xem xét một đề xuất có quy mô lớn.
