“Làng du lịch tốt nhất thế giới” là gì và vì sao Việt Nam cần danh hiệu này?
“Làng du lịch tốt nhất thế giới” là danh hiệu của UN Tourism dành cho các cộng đồng nông thôn phát triển du lịch dựa trên bảo tồn thiên nhiên, gìn giữ di sản văn hóa và nâng cao sinh kế người dân, trong khi vẫn đáp ứng các mục tiêu phát triển bền vững về kinh tế, xã hội và môi trường. Danh hiệu này không trao cho điểm đến đông khách nhất, mà cho những nơi biết kết hợp khai thác du lịch với bảo vệ môi trường sống và bản sắc địa phương. Vì vậy, việc Việt Nam tham gia giải thưởng du lịch 2026 không chỉ là cuộc chơi danh hiệu, mà là phép thử nghiêm túc xem du lịch bền vững Việt Nam đã đi được đến đâu trên bản đồ thế giới.
Năm đại diện và thông điệp chiến lược: Xanh, bền vững, lấy cộng đồng làm trung tâm
Việt Nam đề cử 5 điểm đến tham gia giải thưởng “Làng du lịch tốt nhất” năm 2026 của UN Tourism, gồm Làng Lò (Đắk Lắk), làng du lịch cộng đồng Cát Cát (Lào Cai), Rừng dừa Bảy Mẫu Cẩm Thanh (Đà Nẵng), Măng Đen Treehouse Village (Quảng Ngãi) và làng du lịch cộng đồng Hữu Liên (Lạng Sơn). Việc lựa chọn này không ngẫu nhiên: cả 5 đều là ví dụ điển hình của du lịch cộng đồng xanh, khi sản phẩm du lịch được xây dựng trên nền tài nguyên bản địa thay vì công trình nhân tạo. Du lịch Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình phát triển xanh, bền vững và lấy cộng đồng làm trung tâm; việc tham gia giải thưởng du lịch 2026 là tuyên bố công khai rằng Việt Nam muốn được đánh giá bằng chuẩn mực quốc tế, chứ không chỉ bằng số lượng khách.
Hữu Liên: Làng 6.000 ha giữa vùng Đông Bắc và bài thi hoàn chỉnh về du lịch cộng đồng xanh
Giữa vùng núi đá vôi trùng điệp phía tây nam Lạng Sơn, làng du lịch cộng đồng Hữu Liên rộng hơn 6.000 ha mang khí hậu mát mẻ quanh năm và hệ sinh thái đa dạng, với núi, thung lũng, hồ nước, đồng cỏ đan xen tạo nên cảnh quan đẹp như tranh. Nổi bật trong bức tranh đó là Khu rừng đặc dụng Hữu Liên hơn 8.293 ha với rừng nguyên sinh, hang động, suối ngầm và nhiều loài động thực vật quý hiếm. Từ nền tự nhiên này, Hữu Liên phát triển du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng: thảo nguyên Đồng Lâm, hang Xoong Pong, hồ Nong Dùng trở thành các điểm dừng chân được ưa chuộng để cắm trại, chèo bè, kayak và săn ảnh giữa không gian yên bình. Đây là mô hình du lịch cộng đồng xanh đúng nghĩa, nơi cảnh quan và sinh kế cùng được ưu tiên.
Bản sắc cộng đồng: Lợi thế cạnh tranh dài hạn của Hữu Liên và các làng Việt
Điều khiến Hữu Liên trở thành ứng viên nặng ký cho danh hiệu làng du lịch tốt nhất thế giới không chỉ là cảnh quan, mà là đời sống văn hóa sống động của khoảng 3.000 cư dân thuộc 5 dân tộc Tày, Nùng, Dao, Mông và Kinh. Du khách có thể ở nhà sàn 4 mái, cùng người dân làm bánh bí, gặt lúa, nấu rượu thủ công, tham gia lễ hội xuân và thưởng thức bánh chưng đen, cá suối quấn lá lốt hay gà nướng bên mâm cơm gia đình. Hữu Liên còn bảo tồn các loại hình hát Pá Xoan, Then, đàn Tính, Nhà tơ, chèo cổ; Lễ hội Trò Ngô Làng Giàng được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2017. Các trải nghiệm này cho thấy du lịch bền vững Việt Nam chỉ có thể cạnh tranh nếu coi cộng đồng là chủ thể, không phải là phông nền.
Từ giải thưởng tới kinh tế địa phương: Lợi ích thực tế và bài toán giữ giới hạn
Thực tế cho thấy nhiều ngôi làng trên thế giới sau khi được UN Tourism công nhận đã ghi nhận lượng khách tăng đáng kể, nâng cao giá trị thương hiệu và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế. Hữu Liên đã bắt đầu cảm nhận điều này: giai đoạn 2020–2025, làng đón hơn 186.000 lượt khách, doanh thu trên 52 tỷ đồng; riêng 6 tháng đầu năm 2026 đã đón hơn 40.000 lượt khách, doanh thu khoảng 20 tỷ đồng, tạo việc làm cho hơn 400 lao động và thúc đẩy tiêu thụ nông sản, dịch vụ địa phương. Theo định hướng, đến năm 2030, Hữu Liên đặt mục tiêu đón khoảng 210.000 lượt khách với doanh thu hơn 67 tỷ đồng, đưa du lịch thành ngành kinh tế quan trọng. Câu hỏi không phải là có nên tăng khách hay không, mà là tăng đến đâu để không đánh đổi tài nguyên và bản sắc – đây sẽ là thước đo thực chất cho du lịch bền vững Việt Nam.
