Trải nghiệm ngoài lớp học: định nghĩa lại việc “đi học”
Trải nghiệm ngoài lớp học là những hoạt động như hội trại trường học, chương trình nghệ thuật, câu lạc bộ, nơi học sinh tham gia, tổ chức và sống trong môi trường học tập mở, qua đó hình thành kỹ năng ngoài sách vở, khám phá bản thân và chuẩn bị lớp 10 cũng như các giai đoạn chuyển tiếp quan trọng của đời học đường. Trong bối cảnh giáo dục đang thay đổi, nếu trường học chỉ dừng ở bài giảng và bài kiểm tra, chúng ta bỏ lỡ phần quan trọng nhất: cảm xúc, mối quan hệ và bản sắc của người học. Hội trại, sân khấu, nhạc kịch hay những ngày hội nhập trường không phải “phần thưởng” sau giờ học, mà là lớp học khác, nơi kiến thức được chuyển thành hành động, trách nhiệm và lựa chọn. Ai coi đó là phụ thì đã đánh giá thấp sức mạnh của trải nghiệm.
Leviosa: hội trại như một “phòng thí nghiệm” bản sắc và cộng đồng
Sáng 6/9, khi học sinh lớp 10 bước vào sân trường THCS & THPT Nguyễn Tất Thành, các em bước vào thế giới giả tưởng “Bí giới Kim thuật” của Leviosa 2026. Nghe có vẻ là một trò chơi nhập vai, nhưng thực chất đây là thiết kế giáo dục tinh vi: từ những phút đầu còn bỡ ngỡ, học sinh được chia thành 24 “Nhà Giả kim”, cùng khởi động, giải thử thách, kết nối manh mối để tìm Kim Thư. Cấu trúc đó buộc các em phải giao tiếp với người lạ, nhận ra thế mạnh của mình, thử năng lực lãnh đạo và học cách hợp tác để đạt mục tiêu chung. Quan trọng hơn, cảm giác thuộc về tập thể mới không đến từ lời dặn “hãy hòa nhập”, mà từ chính trải nghiệm cùng nhau. Nếu coi hội trại trường học là chỗ giải trí, chúng ta đã bỏ qua một “phòng thí nghiệm” xây dựng cộng đồng mãnh mẽ.
Điểm khiến Leviosa khác biệt là học sinh không chỉ tham gia mà còn kiến tạo ngày hội. Thành viên các câu lạc bộ, học sinh khối 11, 12 và cả cựu học sinh cùng chuẩn bị, dẫn dắt thế hệ lớp 10. Khi được giao trách nhiệm tổ chức, các em phải biết phân công, phối hợp, xử lý tình huống, chịu trách nhiệm về kết quả – những kỹ năng ngoài sách vở mà không bài giảng nào truyền tải hiệu quả bằng trải nghiệm thực tế. Nói cách khác, Leviosa không phải điểm đến một ngày lễ, mà là điểm khởi đầu cho vòng tròn trao cơ hội: người được dẫn dắt hôm nay sẽ trở thành người dẫn dắt ngày mai. Đây là hình mẫu rõ ràng cho thấy hội trại trường học có thể trở thành nền tảng xây dựng bản lĩnh và kỹ năng lãnh đạo cho thế hệ trẻ.
Từ GALA HAT đến sân khấu tự dựng: học những điều ngoài trang sách
Nếu hội trại là nơi học sinh khám phá bản thân trong thế giới giả tưởng, thì sân khấu nghệ thuật là chỗ các em đối diện với bản ngã bằng câu chuyện đời sống. GALA HAT 2026 của câu lạc bộ Hanoi - Amsterdam Art Team diễn ra tối 13/9 với vở nhạc kịch “Sử ký PrimaVera”, kể về hành trình những pháp sư tìm kiếm bảo vật, đối diện quá khứ, lựa chọn và mâu thuẫn nội tâm. Khoảng 200 học sinh cùng tham gia từ khâu viết kịch bản, diễn xuất, hát, nhảy, chơi nhạc cụ đến truyền thông, chuẩn bị suốt 3–4 tháng. Khi một chương trình nghệ thuật được tự tay học sinh xây dựng, sân khấu trở thành lớp học sống: các em học cách lên kế hoạch, làm việc nhóm, giữ kỉ luật, chịu áp lực thời gian và thỏa thuận giữa cái tôi sáng tạo với yêu cầu tập thể.
Điều đáng nói là chính học sinh nhận ra đây là học tập, không phải “chơi cho vui”. Chủ tịch câu lạc bộ và tổng đạo diễn GALA chia sẻ: “Làm nghệ thuật giống như học ngoài trang sách. Em không chỉ tham gia một hoạt động ngoại khóa mà còn học được rất nhiều điều, đặc biệt là cách đối nhân xử thế”. Câu nói này nên được treo trong mọi phòng họp giáo viên: kỹ năng giao tiếp, thấu hiểu, lãnh đạo hay giải quyết mâu thuẫn khó hình thành qua đề thi, nhưng lại nảy sinh tự nhiên trong quá trình làm nghệ thuật chung. Khi học sinh tự dựng sân khấu, các em không chỉ tạo ra sản phẩm biểu diễn, mà đang xây dựng bản lĩnh để sau này bước vào bất kỳ môi trường làm việc nào – từ doanh nghiệp đến nhóm nghiên cứu.
Hội trại chuẩn bị lớp 10: giảm lo âu, tăng tự tin cho học sinh lớp 9
Chuyển cấp lên THPT, nhất là chuẩn bị lớp 10, luôn là giai đoạn nhiều áp lực với học sinh lớp 9. Tuy nhiên, cách một số trường đang làm cho thấy chúng ta có thể giảm lo âu bằng trải nghiệm thực tế chứ không phải thêm lời khuyên suông. Ngày 12/9, Trường THPT Nguyễn Hiền tổ chức hội trại chào đón học sinh lớp 10 với chủ đề “Hòa sắc”, đón hơn 500 học sinh chính thức bắt đầu năm học mới. Điểm đáng chú ý là ngày hội không chỉ dành cho khối 10; học sinh lớp 9 từ Trường THCS Lạc Hồng được mời đến tham quan, học tập, trải nghiệm và tìm hiểu về môi trường THPT nơi mình muốn học trong tương lai. Đây là bước chuẩn bị lớp 10 bằng mắt thấy, tay làm, không chỉ bằng tờ thông báo tuyển sinh.
Tại hội trại, các anh chị lớp 10, 11, 12 trực tiếp lên ý tưởng và tổ chức hoạt động, từ gian hàng, trò chơi, giới thiệu câu lạc bộ đến giao lưu, dẫn dắt thành viên mới. Học sinh lớp 9 vì thế không chỉ nghe thầy cô nói về chương trình giáo dục và lựa chọn nguyện vọng, mà còn quan sát đời sống học đường, trò chuyện gần gũi với người đang học tại trường. Những trao đổi này giúp các em định hướng nơi phù hợp với năng lực và sở thích, đồng thời xây dựng mục tiêu rõ ràng trước kỳ tuyển sinh lớp 10. Khi học sinh trải nghiệm môi trường tương lai, cảm giác xa lạ giảm đi, thay bằng sự háo hức. Hội trại trường học, nếu được thiết kế khéo, chính là công cụ mạnh mẽ để chuyển nỗi sợ thành động lực.
Kết luận: Đừng coi trải nghiệm là “phụ” trong hành trình học sinh trưởng thành
Từ Leviosa với thế giới “giả kim” đến GALA HAT trên sân khấu nhạc kịch, từ hội trại “Hòa sắc” đến các câu lạc bộ đa dạng, điểm chung là học sinh được đặt vào tình huống thật, vai trò thật, trách nhiệm thật. Đó là nơi các em học kỹ năng ngoài sách vở: biến ý tưởng thành hoạt động, phối hợp thành sức mạnh tập thể, trách nhiệm thành kết quả cụ thể. Nếu giáo dục chỉ chăm bẵm điểm số, chúng ta sẽ tạo ra những người học thuộc công thức nhưng bối rối trước đời sống. Ngược lại, khi hội trại trường học, chương trình nghệ thuật và hoạt động trải nghiệm được xem là phần trung tâm của hành trình chuẩn bị lớp 10 và các bước chuyển tiếp, trường học trở thành cộng đồng sống động, nơi mỗi học sinh không bị ép giống nhau mà được chuyển hóa năng lực riêng thành giá trị cho tập thể. Đó mới là mục tiêu xứng đáng của giáo dục phổ thông.
