Lớp học bệnh viện: khi hành lang điều trị trở thành hành lang đến trường
Lớp học bệnh viện là mô hình đưa giáo dục phổ thông vào ngay trong không gian điều trị, nơi trẻ em đang chống chọi bệnh tật, để các em vẫn được học chữ, chơi đùa, dự lễ khai giảng và duy trì nhịp sống tuổi học trò mà không phải rời bỏ phác đồ chữa bệnh kéo dài và khắc nghiệt. Trong hội trường Bệnh viện Ung bướu TP HCM sáng 4/9, hồi trống khai giảng vang lên, đón 120 học trò đặc biệt bước vào năm học mới ngay giữa những đợt hóa trị, xạ trị cam go. Những chiếc khăn quàng đỏ, đồng phục mới và nghi thức chào cờ khiến nhiều em như sống lại ký ức sân trường đã bị gián đoạn vì chẩn đoán ung thư. Mô hình này không phải hoạt động thiện nguyện bên lề, mà đang trở thành một phần của chiến lược chăm sóc toàn diện bệnh nhi ung thư, đặt học tập trong điều trị và hỗ trợ tâm lý học sinh bệnh ngang hàng với thuốc men, dinh dưỡng và kỹ thuật y khoa.
Hoa Hướng Dương: 17 năm kiên cường giữ nhịp đến trường giữa buồng bệnh
Lớp học Hoa Hướng Dương ở Bệnh viện Ung bướu TP HCM không còn là một sáng kiến mới lạ, mà là một thiết chế giáo dục bền bỉ đã tồn tại 17 năm dành riêng cho bệnh nhi ung thư. Trong căn phòng nhỏ cuối Khoa Ung bướu Nhi, những chiếc bàn học trở thành "chiến hào" thứ hai sau buồng bệnh, nơi các em ôn chữ, tập đọc, tập viết, làm thủ công, vẽ, hát, chơi nhạc cụ trong những khoảng lặng giữa các lần truyền thuốc. Đáng chú ý, lớp không chỉ duy trì kiến thức mà còn chống lại sự quên lãng do tác dụng phụ của điều trị: có em từng biết chữ rồi dần quên, nhờ lớp học mà khôi phục lại khả năng đọc viết cơ bản. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây: "Lớp học Hoa Hướng Dương được thành lập ngày 4/9/2009, đến nay tròn 17 năm hoạt động". Sự kiên trì ấy gửi một thông điệp mạnh mẽ: giáo dục bệnh nhi ung thư là trách nhiệm dài hạn, không phải phong trào ngắn hạn.
Tâm lý không phải phần phụ: lớp học như liệu pháp tinh thần cho trẻ đang điều trị
Nếu coi lớp học bệnh viện chỉ là nơi dạy chữ, chúng ta đã đánh giá thấp vai trò của nó. Với trẻ em phải nằm viện hàng tuần đến hàng tháng, cây bút và cuốn vở là điểm tựa tinh thần, cho các em cảm giác mình vẫn là học sinh, không bị đồng nhất với vai trò "bệnh nhân". Qua 17 năm, lớp Hoa Hướng Dương được đánh giá là đã mang đến không gian vui chơi, sinh hoạt, động viên và nuôi dưỡng ước mơ trong những ngày điều trị. Từ tháng 5, lớp tăng thêm âm nhạc và hoạt động vui chơi, giúp trẻ giảm căng thẳng sau những chuỗi ngày điều trị dài. Song song với đó, bệnh viện khánh thành Phòng đọc sách – Tham vấn tâm lý tại Khoa Ung bướu Nhi, với sách, chỗ nghỉ ngơi và khu tư vấn, tạo không gian ấm áp để các em đọc, thư giãn và nhận hỗ trợ tâm lý. Đây là minh chứng thực tế rằng hỗ trợ tâm lý học sinh bệnh đã được nhìn nhận như một phần của phác đồ.
Khai giảng không sân trường: những câu chuyện cho thấy giáo dục là liều thuốc hy vọng
Lễ khai giảng ở nơi không có sân trường làm lộ rõ một điều: với bệnh nhi ung thư, quyền được học không hề kém phần quan trọng so với quyền được chữa bệnh. Bé Thành Danh, phát hiện u não khi vừa học xong mầm non, nhiều lần quên chữ vì điều trị nhưng vẫn say mê lịch sử, tự học qua video và háo hức bước vào năm học mới trong bệnh viện. Một em khác, từng phải tạm dừng ước mơ đến trường vì u não, nay được khoác lại đồng phục, đeo khăn quàng đỏ, nghe trống trường vang lên bên giường bệnh. Những câu chuyện ấy chứng minh: khi lớp học xuất hiện ngay cạnh phòng truyền hóa chất, bệnh viện không còn là nơi chỉ có đau đớn và sợ hãi, mà trở thành không gian nơi trẻ em vẫn dám mơ về tương lai. Nhìn từ góc độ chính sách, đây là cách bảo vệ công bằng giáo dục cho nhóm trẻ dễ bị bỏ quên nhất.
Từ một lớp nhỏ đến mạng lưới giáo dục trong điều trị trên toàn thành phố
Điều đáng nói là mô hình lớp học bệnh viện không còn giới hạn trong một khoa nhi ung bướu. Cùng ngày khai giảng Hoa Hướng Dương, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thành phố phối hợp với một bệnh viện nhi khác tổ chức lễ khai giảng cho lớp Vui Vẻ, mở rộng cơ hội học tập trong điều trị cho nhiều bệnh nhân nhỏ tuổi hơn. Các lớp học này đón trẻ em từ TP HCM và cả các tỉnh như Cần Thơ, Vĩnh Long – những gia đình phải rời quê lên thành phố điều trị và không thể cho con đi học ở trường phổ thông. Hướng đi tiếp theo đã được gợi mở bằng việc xây dựng phòng đọc sách – tham vấn tâm lý: phát triển mạng lưới hỗ trợ tâm lý học sinh bệnh, kết nối thầy cô tình nguyện, nhân viên công tác xã hội với hệ thống y tế. Nếu thành phố kiên trì, lớp học giữa bệnh viện có thể trở thành chuẩn mực trong chăm sóc bệnh nhi, buộc mọi cơ sở y tế phải nghĩ về giáo dục như một phần công việc của mình chứ không chỉ là "hoạt động cộng đồng".
