AI cần đi cùng chuyển đổi số giáo dục
AI trong giáo dục là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào quản lý, dạy học và hỗ trợ người học, dựa trên hạ tầng số cùng đội ngũ đủ kỹ năng để sử dụng công cụ có mục đích. Hai cách làm tại Cần Thơ và Trường Cao đẳng Kỹ thuật Việt - Đức Hà Tĩnh cho thấy chuyển đổi số giáo dục không thể chỉ là đưa phần mềm vào trường học: cần vừa xây nền tảng dùng chung, vừa nâng năng lực con người.
Thực hiện các kế hoạch của thành phố về Phong trào “Bình dân học vụ số”, ngành Giáo dục Cần Thơ triển khai nhiệm vụ chuyển đổi số trong quản lý, dạy học và cung cấp dịch vụ giáo dục. Còn tại Hà Tĩnh, sáng 6/11, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Việt - Đức khai mạc lớp tập huấn AI về giảng dạy, quản lý và truyền thông. Một bên tổ chức ở quy mô toàn ngành, bên kia tập trung vào năng lực thực hành tại một cơ sở; hai hướng này bổ trợ nhau, chứ không thể thay thế nhau.
Cần Thơ xây nền tảng cho toàn ngành
Điểm đáng chú ý ở Cần Thơ là độ phủ của hạ tầng và dữ liệu. Thành phố cho biết 100% cơ sở giáo dục được kết nối Internet tốc độ cao và sử dụng cơ sở dữ liệu ngành; học bạ số đã được triển khai ở tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và giáo dục thường xuyên. Toàn bộ hồ sơ đăng ký dự thi tốt nghiệp trung học phổ thông cũng được thực hiện trực tuyến và đối sánh với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Với người học và gia đình, lợi ích gần nhất không nằm ở lời hứa về AI mà ở thủ tục trực tuyến, giảm phụ thuộc vào hồ sơ giấy. Ngành giáo dục thành phố đã tổ chức tập huấn AI cho cán bộ quản lý, giáo viên, đồng thời vận hành Trung tâm điều hành giáo dục thông minh và các hệ thống dùng chung. Đây là bước chuyển đáng kể: công nghệ số bắt đầu hỗ trợ quản trị và dạy học, thay vì dừng ở việc lưu trữ dữ liệu.
Hà Tĩnh tập trung vào kỹ năng dùng AI
Nếu Cần Thơ ưu tiên quy mô hệ thống, lớp tập huấn tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật Việt - Đức Hà Tĩnh đi thẳng vào năng lực của đội ngũ. Trong một ngày, 40 cán bộ, giảng viên được Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quang Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Chuyển đổi số và Học liệu thuộc Đại học Huế, hướng dẫn về năng lực số, AI trong giáo dục và cách giao tiếp hiệu quả với công cụ.
Chương trình còn hướng dẫn phân tích, tổng hợp tài liệu bằng AI, biên soạn văn bản, tài liệu và bài giảng, thiết kế nội dung thuyết trình cũng như làm truyền thông số. Cách sắp xếp từ nhận thức, khai thác công cụ đến tạo học liệu giúp buổi học gắn với nhiệm vụ nghề nghiệp thay vì dừng ở giới thiệu tính năng. Nhưng một ngày tập huấn chỉ tạo đà; hiệu quả lâu dài phụ thuộc vào việc giảng viên có cơ hội thực hành, kiểm tra đầu ra và áp dụng kỹ năng vào công việc thường ngày.
Năng lực số quyết định AI có ích đến đâu
Hạ tầng phủ rộng giúp trường học có điều kiện kết nối, còn năng lực số giảng viên quyết định công nghệ được dùng ra sao trong lớp và công việc chuyên môn. Thiếu kỹ năng đặt yêu cầu, đánh giá câu trả lời và kiểm chứng tài liệu, AI có thể tạo thêm việc sửa sai thay vì giảm tải. Vì vậy, tập huấn ứng dụng AI cần hướng tới khả năng giải quyết nhiệm vụ cụ thể, như soạn học liệu hay hỗ trợ quản lý, thay vì chạy theo số lượng công cụ.
Cần Thơ dự kiến tiếp tục xây dựng hệ sinh thái giáo dục số thống nhất, ưu tiên hạ tầng và thiết bị cho những cơ sở còn khó khăn, chuẩn hóa dữ liệu và mở rộng học bạ số, văn bằng số, tuyển sinh, báo cáo điện tử. Trường Việt - Đức Hà Tĩnh đặt mục tiêu từng bước tích hợp AI vào chương trình đào tạo và nâng kỹ năng số của cán bộ, giảng viên. Hướng đi thuyết phục nhất là kết hợp hai việc: hệ thống đủ đồng bộ để AI có chỗ vận hành, và đội ngũ đủ năng lực để dùng công nghệ có trách nhiệm, phục vụ người học.
