Trường học số: Kết nối hoạt động, không chỉ thêm thiết bị
Trường học số là mô hình tổ chức dạy học và quản lý bằng nền tảng, dữ liệu và công cụ số, nhằm kết nối hoạt động giáo dục và giúp các thành viên tiếp cận thông tin thuận tiện hơn. Ngày 29/10, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội khởi động mô hình Trường học số Google AI, dự kiến triển khai tại 100 đơn vị trong giai đoạn 2026–2028, bắt đầu từ năm học 2026–2027. Đáng chú ý, thành phố xây dựng trục quản lý học tập HanoiStudy để kết nối linh hoạt với các nền tảng sẵn có của trường và quản trị dữ liệu học tập trên quy mô toàn thành phố. Đây là hướng đi đáng làm: thay vì buộc mọi trường dùng một hệ thống giống nhau, trục chung có thể tạo kết nối trong khi vẫn giữ chỗ cho giải pháp phù hợp từng đơn vị. Mô hình chỉ có ý nghĩa nếu nền tảng giúp công việc hằng ngày gọn hơn, chứ không tạo thêm một lớp thao tác.
Hồ sơ điện tử và AI phải giảm việc cho người dùng
Một phép thử gần gũi của chuyển đổi kỹ thuật số là phụ huynh có theo dõi việc học dễ hơn hay không, còn giáo viên có bớt giấy tờ hay không. Tại các trường tiểu học và trung học cơ sở ở phường Đống Đa, hồ sơ điện tử học sinh đã được cấp cho 10.418 em thuộc 261 lớp; 204 giáo viên được tập huấn chuyên sâu về ứng dụng AI. Hồ sơ số giúp giảm thủ tục giấy, thuận tiện tra cứu thông tin học tập và hỗ trợ phụ huynh theo dõi tiến độ của con. Ở cấp thành phố, giáo viên tham gia chương trình được nâng cấp tài khoản và trải nghiệm miễn phí Gemini Pro phục vụ chuyên môn, nghiệp vụ. Những công cụ này có thể hữu ích, nhưng số lượng tài khoản hay hồ sơ được tạo chưa đủ để chứng minh chất lượng giáo dục tăng lên. Thước đo nên là thời gian tiết kiệm được và việc thông tin đến đúng người, đúng lúc.
AI giáo dục cần đi cùng năng lực và trách nhiệm
AI giáo dục sẽ có giá trị khi mở rộng cách dạy và học, chứ không thay thế vai trò định hướng của giáo viên. Hà Nội triển khai nội dung giáo dục AI cho học sinh trung học phổ thông và học viên giáo dục thường xuyên ở cấp học này theo các chuyên đề, với thời lượng 12 tiết mỗi lớp trong một năm học; nội dung không tạo thành môn học mới và không có thang điểm riêng. Thành phố cũng có chương trình bồi dưỡng Canva cho 10.000 giáo viên, hướng dẫn sử dụng công cụ AI Canva Magic Studio để đổi mới phương pháp giảng dạy và truyền thông giáo dục. Cách tiếp cận có trách nhiệm cần vượt khỏi thao tác với công cụ: học sinh phải biết đánh giá thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và sử dụng AI đúng mực, còn giáo viên cần được cập nhật kiến thức để hướng dẫn thay vì để công nghệ làm thay. Nếu thiếu những năng lực đó, thiết bị mới chỉ khiến việc học phụ thuộc thêm vào màn hình.
Khung chính sách mở đường, hiệu quả mới quyết định thành công
Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026 và có hiệu lực từ 1/7/2026, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho các bước phát triển giáo dục tại Hà Nội. Luật trao thành phố thêm thẩm quyền trong việc quản lý một số mô hình trường học và bổ sung chương trình giáo dục phổ thông, đồng thời mở cơ sở cho chính sách về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi kỹ thuật số. Không gian chủ động ấy có thể hỗ trợ các chương trình phù hợp nhu cầu của Thủ đô, trong đó có giáo dục STEM, kỹ năng số và tiếp cận công nghệ mới. Nhưng quyền tự chủ chỉ phát huy tác dụng nếu đi kèm tiêu chí rõ ràng, bảo vệ dữ liệu và hỗ trợ đồng đều giữa các trường. Kết luận nên thẳng thắn: Hà Nội đã khởi động đúng hướng, song thành công của trường học số không nằm ở độ mới của AI mà ở chất lượng dạy học, sự thuận tiện cho gia đình và khả năng giảm gánh nặng hành chính.
