Giáo dục giữa giường bệnh: vì sao lớp học tại bệnh viện là nhu cầu, không phải lựa chọn
Lớp học tại bệnh viện dành cho bệnh nhi ung thư là mô hình giáo dục đặc biệt, được tổ chức ngay trong môi trường điều trị để trẻ tiếp tục học tập, duy trì nhịp sống thường nhật, giữ kết nối với bạn bè và nuôi dưỡng ước mơ, đồng thời hỗ trợ tâm lý trẻ em và gia đình trong hành trình đối mặt bệnh tật. Lớp học Hoa Hướng Dương tại Bệnh viện Ung bướu TP.HCM là ví dụ điển hình cho cách giáo dục bệnh nhi ung thư có thể trở thành một phần của chăm sóc toàn diện bệnh nhân, chứ không chỉ là hoạt động phụ thêm cho có. Suốt 17 năm hoạt động, lớp học này cho thấy khi trẻ em bị ung thư bị tách khỏi trường lớp, điều các em mất đi không chỉ là kiến thức mà còn là cảm giác mình vẫn đang lớn lên, vẫn là một phần của thế giới bên ngoài. Vì vậy, câu hỏi không phải “có nên dạy học trong bệnh viện hay không”, mà là “vì sao chúng ta còn để bất cứ bệnh viện nhi nào thiếu vắng những lớp học như thế?”.
Hành trình 17 năm gieo mầm hy vọng: lớp học Hoa Hướng Dương không chỉ dạy chữ
Được khởi nguồn từ chương trình Ước mơ của Thúy và chính thức thành lập ngày 4/9/2009, Lớp học Hoa Hướng Dương đã tồn tại suốt 17 năm như một hành lang sáng giữa những phòng điều trị. Sĩ số mỗi buổi dao động từ 30 đến gần 40 em, nhưng không có giáo án cứng nhắc, không chấm điểm, không thành tích; ở đây, chuẩn mực duy nhất là sức khỏe và niềm vui của trẻ. Những buổi học ngắn ngủi năm ngày mỗi tuần cho các em khoảng thời gian để tạm quên thuốc men, kim tiêm và bệnh án. Hình ảnh cô giáo 72 tuổi Nguyễn Thị Kim Xoàn ôm học trò, nắn nót từng nét chữ, rồi hôm sau nghe tin em đã “đi xa” cho thấy giá trị thật sự của giáo dục bệnh nhi ung thư: đó là hành động khẳng định với các em rằng dù đoạn đường đến trường ngắn lại, việc học và ước mơ của các em vẫn đáng được trân trọng đến phút cuối cùng.
Phòng đọc sách – tham vấn tâm lý: không gian nhỏ, tác động lớn tới tinh thần trẻ
Ngày 4/9/2026, cùng với lễ khai giảng năm học mới của Lớp học Hoa Hướng Dương, một cột mốc khác được đánh dấu: khánh thành Phòng đọc sách – Tham vấn tâm lý ngay tại Khoa Ung bướu Nhi. Công trình này được cải tạo theo hướng thân thiện, an toàn, với bàn ghế học tập, tủ sách, nội thất trẻ em, tranh trang trí, màn hình tivi và thiết bị âm thanh cho hoạt động học tập, sinh hoạt tập thể. Bên cạnh khu vực đọc sách là không gian tham vấn tâm lý riêng tư, yên tĩnh để bệnh nhi và thân nhân có thể trò chuyện cùng chuyên viên. Nói cách khác, bệnh viện quyết định đối xử với nỗi sợ, sự cô đơn của trẻ nghiêm túc như một triệu chứng cần được điều trị. Như lời một lãnh đạo thành phố chia sẻ, “Một phòng đọc sách có thể không thay đổi được một lớp học đầy đủ, nhưng có thể mở ra cho một đứa trẻ một thế giới rộng lớn hơn trong căn phòng điều trị”. Câu nói này nên trở thành kim chỉ nam cho mọi nỗ lực hỗ trợ tâm lý trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo.
Giáo dục và hỗ trợ tâm lý: trụ cột của chăm sóc toàn diện bệnh nhân ung thư nhi
Mô hình tại Bệnh viện Ung bướu cho thấy chăm sóc toàn diện bệnh nhân không thể chỉ dừng ở phác đồ điều trị. Trẻ cần được quan tâm đến sức khỏe tinh thần, nhu cầu học tập và khả năng duy trì tương tác xã hội. Khu vực đọc sách, lớp học tại bệnh viện và phòng tham vấn giúp các em không bị tụt lại quá xa so với bạn bè, vẫn giữ được nhịp sống của một học sinh dù phải lưu viện dài ngày. Đồng thời, những cuộc tham vấn tâm lý giúp giảm sợ hãi cho trẻ, giảm lo âu cho gia đình, củng cố động lực để phụ huynh tiếp tục đồng hành cùng con. Khi Giám đốc bệnh viện khẳng định “Bệnh viện không chỉ là nơi chữa lành bệnh tật, mà còn luôn là ngôi nhà thứ hai bảo vệ tâm hồn cho các con”, đó không phải là lời tuyên ngôn đẹp đẽ mà là yêu cầu chuyên môn: một ca điều trị ung thư nhi sẽ không hoàn chỉnh nếu bỏ qua giáo dục bệnh nhi ung thư và hỗ trợ tâm lý trẻ em.
Từ mô hình Hoa Hướng Dương đến trách nhiệm xã hội: không thể để bệnh nhi chiến đấu một mình
Việc một trường đại học tài trợ toàn bộ kinh phí cải tạo Phòng đọc sách – Tư vấn tâm lý lâm sàng cho bệnh nhi cho thấy mô hình đồng hành giữa cơ sở đào tạo và bệnh viện đang đi đúng hướng. Đây không chỉ là một hoạt động thiện nguyện; đó là cách để thế hệ sinh viên khối khoa học sức khỏe học về tinh thần chăm sóc toàn diện, nơi chuyên môn điều trị luôn gắn với thấu hiểu nhu cầu tâm lý và đời sống bệnh nhân. Nhưng chừng đó chưa đủ. Lời đề nghị các cấp, các ngành và các đơn vị tiếp tục phối hợp chặt chẽ chương trình chăm lo trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo là lời nhắc nhở rằng xã hội không được phép để những lớp học tại bệnh viện tồn tại nhờ vài cá nhân tận tụy và vài dự án ngắn hạn. Nếu chúng ta chấp nhận ung thư nhi là một thực tế dài lâu, thì giáo dục bệnh nhi ung thư và hệ thống hỗ trợ tâm lý phải trở thành một tiêu chí bắt buộc trong mọi chính sách y tế và giáo dục. Khi đó, những “hoa hướng dương” trong bệnh viện mới có thể ngẩng cao đầu nhìn về tương lai, thay vì chỉ cố gắng không tắt đi trong bóng tối.
