Lớp học Hoa Hướng Dương: giáo dục và tâm lý trong hành trình chữa ung thư

Giáo dục bệnh nhi ung thư: không chỉ là những tiết học trong bệnh viện

Giáo dục bệnh nhi ung thư trong bệnh viện là mô hình kết hợp dạy học, vui chơi và hỗ trợ tâm lý ngay tại các khoa điều trị, giúp trẻ tiếp tục chương trình học, duy trì gắn kết với trường lớp và bạn bè, đồng thời bảo vệ phát triển tâm lý trong bối cảnh điều trị lâu dài, đau đớn và gián đoạn cuộc sống thường ngày. Ở Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, Lớp học Hoa Hướng Dương là minh chứng sống động cho việc giáo dục không nên dừng lại ở cánh cửa phòng bệnh mà phải đi thẳng vào nơi trẻ đang chống chọi với ung thư. Điều đó thách thức cách nhìn quen thuộc: rằng đã vào viện là “treo” chuyện học, còn ước mơ thì để sau. Thực tế, chính những giờ học trong bệnh viện mới là đường dây cứu hộ cho tinh thần trẻ, giữ cho các em một lịch trình quen thuộc, một vai trò học sinh và một tương lai để hướng về.

Hành trình 17 năm gieo mầm hy vọng từ Lớp học Hoa Hướng Dương

Khi Lớp học Hoa Hướng Dương được thành lập vào ngày 4/9/2009 từ chương trình “Ước mơ của Thúy”, ít ai nghĩ mô hình này có thể bền bỉ suốt 17 năm trong một môi trường áp lực như bệnh viện ung bướu. Nhưng chính thời gian đã chứng minh nó không phải hoạt động thiện nguyện nhất thời mà là một phần cấu trúc chăm sóc bệnh nhi. Đến lễ khai giảng năm học 2026–2027, Ủy ban MTTQ TP.HCM phối hợp cùng bệnh viện tổ chức cho 120 bệnh nhi tham dự và trao 274 phần quà, biến ngày khai giảng – tưởng như xa vời với trẻ ung thư – thành trải nghiệm thật sự. "Qua nhiều năm duy trì, lớp học không chỉ giúp các em tiếp tục việc học mà còn trở thành điểm tựa tinh thần trong quá trình điều trị" – Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM nhấn mạnh. Sự có mặt đều đặn của thầy cô, y bác sĩ và tình nguyện viên đã biến lớp học thành “phòng chờ hy vọng”, nơi mỗi buổi học là một lời khẳng định: các em vẫn là học sinh, vẫn có tương lai để chuẩn bị.

Khi giáo dục gặp tâm lý học: thiết kế không gian cho phát triển tâm lý trẻ bệnh

Điểm khác biệt quan trọng của Lớp học Hoa Hướng Dương là giáo dục bệnh nhi ung thư không diễn ra trong phòng học khô cứng mà trong một không gian được thiết kế cho phát triển tâm lý trẻ bệnh: phòng đọc sách kết hợp tham vấn tâm lý. Ngày 4/9/2026, đại học đồng hành cùng bệnh viện khai trương Phòng Đọc sách – Tham vấn tâm lý, cải tạo khu vực này theo hướng thân thiện, an toàn, với bàn ghế học tập, tủ sách, nội thất dành cho trẻ, tranh trang trí, màn hình tivi và thiết bị âm thanh phục vụ sinh hoạt tập thể. Đây không chỉ là việc "làm đẹp" bệnh viện; đó là ứng dụng thực tế của tâm lý học trẻ em ung thư: màu sắc dịu, góc riêng tư, khu vực tư vấn yên tĩnh giúp trẻ và gia đình có thể chia sẻ với chuyên viên tâm lý, giảm lo âu, sợ hãi, trầm cảm. Bà lãnh đạo mặt trận thành phố nhấn mạnh, chăm sóc trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo không thể dừng ở chữa lành cơ thể mà phải chạm đến dinh dưỡng, tinh thần, việc học và khả năng hòa nhập. Đây là sự chuyển dịch rõ rệt từ mô hình “chữa bệnh” sang “chăm sóc toàn diện” cho trẻ.

Những câu chuyện cụ thể cho thấy giáo dục là “thuốc” tinh thần

Không gì nói rõ giá trị của hỗ trợ học tập bệnh viện bằng chính trải nghiệm của các gia đình. Bé Trịnh Thành Danh, 10 tuổi, từng biết chữ rồi quên dần sau nhiều năm điều trị u não, nhưng lại tìm thấy niềm vui khi được "ở bệnh viện cũng được học", được hát và vẽ cùng bạn trong lớp. Mẹ em chia sẻ, những ngày Danh khỏe, chị luôn động viên con đến lớp để con “quên đi nỗi đau bệnh tật”, đồng thời truyền năng lượng tích cực cho các bạn khác. Bé Võ Nguyễn Băng Vy, phát hiện ung thư máu hai năm, trải qua khoảng 15 đợt hóa chất và đang điều trị duy trì 9 tháng, không thể đến trường nên tự học ở nhà; lớp học trong bệnh viện trở thành nơi em được học đàn, vẽ và gặp bạn đồng trang lứa. Những câu nói như "Hy vọng con mau khỏe để tiếp tục đến trường" không chỉ là lời ước mong của cha mẹ mà là kim chỉ nam cho thiết kế hệ thống: giáo dục trong bệnh viện phải giúp trẻ giữ đường ray kết nối với trường học, để khi sức khỏe cho phép, các em có thể trở lại mà không quá hụt hẫng.

Từ một lớp học trong bệnh viện đến mô hình chính sách về phát triển tâm lý trẻ bệnh

Sự ra đời của Lớp học Hoa Hướng Dương và các phòng đọc sách – tham vấn tâm lý không phải là hoạt động riêng lẻ mà nằm trong chương trình chăm lo, hỗ trợ trẻ mắc bệnh hiểm nghèo có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn thành phố. Cùng ngày 4/9, lớp học khác tại bệnh viện nhi được khai giảng với mục tiêu tạo điều kiện để trẻ tiếp tục học, giao lưu, vui chơi và giữ tinh thần lạc quan trong điều trị. Điều này cho thấy tư duy chính sách đã dịch chuyển: không còn xem chuyện học của trẻ bệnh là “việc phụ” mà là một trụ cột của mô hình chăm sóc toàn diện, bên cạnh y khoa. Lãnh đạo các cơ quan đề nghị tiếp tục phối hợp chặt chẽ để nối dài chương trình đồng hành chăm lo trẻ mắc bệnh hiểm nghèo trong những năm tới. Bệnh viện cam kết duy trì cơ sở vật chất an toàn để trẻ có môi trường học thuận lợi, còn Ủy ban MTTQ thì lên kế hoạch huy động thêm nguồn lực cho các trường hợp khó khăn. Nếu nhìn từ lăng kính tâm lý học trẻ em ung thư, đây là cơ hội để chuẩn hóa mô hình: mỗi bệnh viện nhi điều trị bệnh hiểm nghèo phải có lớp học, thư viện, tư vấn tâm lý như một phần bắt buộc. Khi đó, những bông hoa hướng dương sẽ không chỉ nở ở một bệnh viện, mà thành “cánh đồng” hy vọng cho trẻ bệnh trên toàn hệ thống.