Lớp học Hoa Hướng Dương: giáo dục bệnh nhi ung thư là chăm sóc tương lai
Lớp học Hoa Hướng Dương là mô hình lớp học bệnh viện dành cho bệnh nhi ung thư tại Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, kết hợp học tập chính khóa, vui chơi, đọc sách và hỗ trợ tâm lý để trẻ không bị đứt gãy giáo dục, giảm cảm giác cô lập và giữ được ước mơ trở lại trường sau điều trị. Mô hình này cho thấy giáo dục bệnh nhi ung thư không phải hoạt động phụ trợ mà là một phần của chăm sóc toàn diện, giúp quá trình phục hồi bệnh nhân trẻ diễn ra đầy đủ cả thể chất lẫn tinh thần. Điểm đáng nói là lớp học này đã bước sang năm thứ 17, chứng minh rằng khi xã hội coi quyền được học là quyền bất khả xâm phạm, thì ngay cả những hành lang hóa trị cũng có thể trở thành lớp học ấm áp. Việc Ủy ban MTTQ TP.HCM phối hợp với Bệnh viện Ung bướu tổ chức lễ khai giảng năm học 2026-2027 vào ngày 4/9 trong khuôn khổ chương trình “Đồng hành, chăm lo trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo” càng khẳng định giáo dục trong bệnh viện là một cam kết lâu dài, chứ không phải một hoạt động thiện nguyện nhất thời.
Hành trình 17 năm: từ tiết học ngắn đến điểm tựa tinh thần bền bỉ
Sau 17 năm hoạt động, Lớp học Hoa Hướng Dương đã âm thầm phản biện quan niệm rằng “đang điều trị thì học sau cũng được”. Những buổi học tuy không dài, duy trì 5 ngày một tuần, nhưng đủ để các em tạm quên thuốc men, kim tiêm và bệnh án, đủ để nhắc rằng mình vẫn là học sinh trước khi là bệnh nhân. Với khoảng 20 lượt bệnh nhi tham gia mỗi điểm học, chương trình vẫn cố gắng duy trì các môn tiếng Việt, Toán, tiếng Anh và kỹ năng sống, không biến lớp học thành một “phòng chơi” đơn thuần. Một câu trống khai giảng vang lên giữa phòng điều trị nghe có vẻ tượng trưng, nhưng nó gửi đi thông điệp mạnh: bệnh tật không được quyền cướp đi tuổi học trò. Khi bác sĩ Diệp Bảo Tuấn nhấn mạnh các em dù đối mặt với cơn đau vẫn ánh lên khát khao học hỏi, đó là lời nhắc ngược lại với hệ thống y tế – rằng hỗ trợ tinh thần và hỗ trợ tâm lý ung thư phải đi song hành với phác đồ điều trị.
Nhịp học không đứt gãy: ước mơ trở lại trường cần được chuẩn bị ngay trong bệnh viện
Những câu nói như “Hy vọng con mau khỏe để tiếp tục đến trường” hay “Con mong sẽ mau khỏe lại để ngày nào cũng được đến trường” không chỉ là lời tâm sự của phụ huynh và bệnh nhi, mà là định hướng cho mọi chương trình giáo dục bệnh nhi ung thư. Việc duy trì nhịp học đều đặn giúp các em không bị tụt hậu, giảm cảm giác mặc cảm khi quay lại trường phổ thông sau điều trị. Bé Trịnh Thành Danh từng biết chữ rồi quên dần vì quá trình điều trị kéo dài; việc được học lại, ca hát trong lớp học bệnh viện là cách “tập dượt” cho ngày trở lại trường, thay vì chờ khỏi bệnh mới bắt đầu tính chuyện học tiếp. Ở góc độ phục hồi bệnh nhân trẻ, việc học và chơi trong môi trường lớp học bệnh viện giúp các em xây lại thói quen sinh hoạt, khả năng tập trung, tương tác với bạn bè – những kỹ năng xã hội bị gián đoạn bởi bệnh tật. Khi lớp học được tổ chức bài bản với giáo trình cơ bản, kết hợp hoạt động nghệ thuật như vẽ, đàn, hát, bệnh viện không chỉ chữa bệnh mà đang chuẩn bị cho hành trình hòa nhập sau khỏi bệnh, giảm nguy cơ trẻ bị “lạc nhịp” với cuộc sống bình thường.
Không gian đọc sách, tham vấn tâm lý: mảnh ghép còn thiếu của chăm sóc toàn diện
Khánh thành Phòng đọc sách – Tham vấn tâm lý ngay tại khoa Ung bướu Nhi trong ngày khai giảng cho thấy hệ thống đang nhìn nhận đầy đủ hơn về nhu cầu tinh thần của bệnh nhi ung thư. Không gian này được Bệnh viện Ung bướu TP.HCM và Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng cải tạo theo hướng thân thiện, an toàn, phục vụ song song nhu cầu đọc sách, học tập, sinh hoạt và hỗ trợ tâm lý – đúng nơi, đúng lúc trẻ cần một chỗ dựa tinh thần. Ở đây, hỗ trợ tâm lý ung thư không còn là cuộc trò chuyện chớp nhoáng ở hành lang, mà là những buổi tham vấn có chủ đích, giúp trẻ bớt sợ hãi và giúp gia đình giảm lo âu, tạo thêm động lực để tiếp tục đồng hành cùng con trong điều trị. Nếu coi thuốc hóa chất là “liều trị bệnh”, thì một buổi đọc sách, một cuộc tham vấn lại là “liều phục hồi nhân phẩm trẻ thơ”. Việc một trường đại học tài trợ toàn bộ kinh phí cải tạo phòng cho thấy mô hình lớp học bệnh viện cần được nhiều lực lượng xã hội nâng đỡ, thay vì chỉ trông chờ vào ngân sách.
Từ lớp học bệnh viện đến chính sách: không để trẻ ung thư bị bỏ quên quyền được học
Sự xuất hiện song song của Lớp học Hoa Hướng Dương và những lớp học khác như Lớp học Vui vẻ ở bệnh viện nhi cho thấy mô hình giáo dục trong bệnh viện đang dần trở thành một mắt xích của hệ thống chăm sóc trẻ mắc bệnh hiểm nghèo. Lớp học Vui vẻ được tổ chức nhằm tạo điều kiện để các em tiếp tục học tập, giao lưu, vui chơi và duy trì tinh thần lạc quan, khẳng định rằng bất kỳ bệnh viện nào có bệnh nhi dài ngày đều cần một không gian học tập đúng nghĩa. Điều tích cực là lãnh đạo thành phố đã công khai coi việc “chăm lo cho một bệnh nhi hôm nay chính là gìn giữ một tương lai, vun đắp một ước mơ” – một phát biểu có thể và nên trở thành kim chỉ nam cho chính sách. Thời gian tới, Ủy ban MTTQ TP.HCM cam kết tiếp tục phối hợp với ngành y tế, giáo dục và các đơn vị liên quan để huy động thêm nguồn lực chăm lo cho trẻ em mắc bệnh, nhất là các trường hợp khó khăn. Nếu những cam kết này đi vào thực thi, lớp học bệnh viện sẽ không còn là điểm sáng đơn lẻ, mà trở thành chuẩn mực bắt buộc trong chăm sóc toàn diện và phục hồi bệnh nhân trẻ trên cả nước.
