“Không Một Mình”: Khi an toàn số học đường trở thành nhiệm vụ của chính học sinh
Chiến dịch “Không Một Mình” về an toàn số học đường là chương trình huy động học sinh, sinh viên tham gia nhận diện, phòng tránh xâm hại trực tuyến, được tổ chức đồng loạt trong các cơ sở giáo dục, kết hợp thi trực tuyến, hoạt động tại trường và chuỗi workshop để xây dựng mạng lưới bạn trẻ có kỹ năng an toàn mạng, biết hỗ trợ, kết nối bạn bè với gia đình, nhà trường và cơ quan chức năng khi gặp nguy cơ trên không gian mạng. Điểm đáng chú ý của chiến dịch là cách đặt học sinh vào vị trí trung tâm: các em không chỉ là người được bảo vệ mà còn được xem như lực lượng nòng cốt trong việc phòng chống bắt nạt mạng, lừa đảo, dụ dỗ và xâm phạm quyền riêng tư. Với thông điệp “Kết nối không tổn thương”, chương trình khởi động ngày 19.10 do Công an tỉnh phối hợp Sở GD-ĐT và Câu lạc bộ Niềm tin số triển khai, hướng tới trẻ em, thanh thiếu niên trên không gian mạng. Quan điểm của người viết rất rõ ràng: nếu an toàn số vẫn chỉ là khẩu hiệu từ người lớn, học sinh sẽ tiếp tục đơn độc trước xâm hại trực tuyến; chỉ khi các em được trao vai trò và tiếng nói, kỹ năng an toàn mạng mới thực sự đi vào đời sống học đường.
Tuyển chọn đại sứ an toàn số: Cuộc thi nhưng mục tiêu là xây mạng lưới bảo vệ bạn bè
Tiểu ban Chỉ đạo An ninh mạng tỉnh đã ban hành kế hoạch tổ chức cuộc thi tìm kiếm “Đại sứ An toàn số học đường”, dành cho học sinh, sinh viên từ THCS đến đại học, triển khai trong khuôn khổ chiến dịch “Không Một Mình”. Hành trình tìm kiếm đại sứ gồm nhiều vòng thi kết hợp trực tuyến và hoạt động tại trường, từ video giới thiệu bản thân, góc nhìn an toàn số đến phần thi “Đại sứ học đường” nơi thí sinh trực tiếp truyền tải thông điệp qua diễn thuyết, trò chơi, sân khấu hóa hay phát thanh. Cách tổ chức này thể hiện một lựa chọn mang tính chiến lược: thay vì để an toàn số nằm trong các buổi nói chuyện một chiều, chương trình buộc học sinh phải tự diễn giải khái niệm xâm hại trực tuyến, lừa đảo, bảo vệ dữ liệu cá nhân bằng ngôn ngữ của chính mình. Sau ba vòng, mỗi trường chọn một gương mặt tiêu biểu tham gia cấp tỉnh, từ đó hình thành mạng lưới đại sứ an toàn số học đường lan tỏa kỹ năng an toàn mạng đến bạn bè. Người viết đánh giá đây là cách tiếp cận thông minh: biến cuộc thi thành quá trình huấn luyện, nơi mỗi thí sinh dù có đạt danh hiệu hay không đều trở thành “hạt nhân” có khả năng phòng chống bắt nạt mạng và nhận diện tín hiệu bất thường trên không gian mạng.
Đào tạo và trao quyền: Đại sứ là cầu nối, không phải “người hùng” tự xử lý xâm hại trực tuyến
Sau các vòng thi tại trường, thí sinh được tập huấn để bước vào vòng “Sáng kiến Đại sứ số”, xây dựng kịch bản truyền thông, workshop và sản phẩm sáng tạo phục vụ chiến dịch. Ban tổ chức dự kiến chọn 8 “Đại sứ An toàn số Lâm Đồng năm 2026” và tiếp tục đưa các em vào vòng “Đại sứ hành động”, trực tiếp triển khai sáng kiến tại chuỗi workshop ở trường học và địa phương; hiệu quả thực tế sẽ là căn cứ chọn đại sứ xuất sắc nhất đại diện tham gia chương trình cấp Trung ương. Điểm quan trọng là vai trò đại sứ được định nghĩa rất rõ: “Mỗi Đại sứ là một cầu nối, một điểm chạm để phối hợp cùng gia đình, nhà trường, cơ quan chức năng hướng dẫn, giúp đỡ các bạn học sinh, sinh viên khi gặp nguy cơ xâm hại trực tuyến trên mạng.” Các em không phải người tự điều tra, đối đầu với đối tượng xâm hại, mà là người nhận diện tín hiệu bất thường, biết cách lắng nghe và kết nối bạn bè với địa chỉ hỗ trợ tin cậy. Theo người viết, việc nhấn mạnh ranh giới trách nhiệm là cần thiết: nếu kỳ vọng đại sứ “giải quyết mọi việc”, chúng ta vô tình đặt gánh nặng người lớn lên vai trẻ; còn khi coi các em là cầu nối, chúng ta vừa trao quyền, vừa bảo vệ.
Gần 5.000 học sinh hưởng ứng: An toàn số chỉ hiệu quả khi gia đình và nhà trường cùng bước vào cuộc
Ngày 19.10, chiến dịch “Không Một Mình” được khởi động đồng loạt tại 4 điểm trường gồm một trường đại học và ba trường phổ thông, thu hút gần 5.000 học sinh, sinh viên, phụ huynh, cán bộ, giáo viên và các đơn vị đồng hành tham gia. Đây không chỉ là con số ấn tượng, mà là bằng chứng cho thấy an toàn số học đường đang dần trở thành mối quan tâm chung, không còn bị xem là chuyện riêng của “dân công nghệ”. Chiến dịch diễn ra từ ngày 10.10 đến 10.12 với các hoạt động thi trắc nghiệm trực tuyến về phòng, chống xâm hại trực tuyến, đào tạo đội ngũ chuyên gia và lực lượng nòng cốt an toàn số tại địa phương, cùng các buổi chuyên đề bảo vệ trẻ em trên không gian mạng tại cơ sở giáo dục. Phong trào “5 phút cùng em” nhấn mạnh việc người lớn dành thời gian trò chuyện, lắng nghe để nhận biết khó khăn, rủi ro trẻ có thể gặp khi dùng internet. Người viết cho rằng nếu gia đình vẫn phán xét, đổ lỗi khi trẻ bị tổn thương trên mạng, mọi nỗ lực xây dựng đại sứ an toàn số sẽ bị triệt tiêu. Không có sự đồng hành của người lớn, khẩu hiệu “Không Một Mình” sẽ chỉ dừng lại ở sân khấu khai mạc.
Kết luận: Từ danh hiệu đến văn hóa an toàn số học đường
Nhìn vào cách Lâm Đồng triển khai cuộc thi “Đại sứ An toàn số học đường” và chiến dịch “Không Một Mình”, có thể thấy một sự dịch chuyển quan trọng: an toàn số không còn là nội dung ngoại khóa rời rạc, mà đang trở thành văn hóa chung của học đường. Việc triển khai đồng loạt ở nhiều cấp học nhằm đưa kỹ năng an toàn mạng đến với học sinh từ sớm, tránh tình trạng tuyên truyền chỉ tập trung ở một vài trường hoặc dừng lại ở những buổi phổ biến kiến thức đơn lẻ. Từ góc nhìn người viết, mô hình đại sứ an toàn số là bước đi đúng hướng, nhưng chỉ bền vững khi đi kèm ba điều kiện: một là chương trình tập huấn liên tục, không chỉ trong mùa thi; hai là cơ chế tiếp nhận, xử lý thông tin xâm hại trực tuyến rõ ràng, nhanh chóng; ba là thái độ không phán xét từ gia đình và nhà trường. Khi học sinh được tin tưởng, được trang bị và được bảo vệ, thông điệp “Kết nối không tổn thương” mới có cơ hội trở thành hiện thực trong từng lớp học, từng cuộc trò chuyện trên mạng.
