Hợp tác Việt Nhật bước ra ngoài khuôn khổ sản xuất
Hợp tác Việt Nhật là sự kết nối năng lực công nghệ, sản xuất, vốn và thị trường của hai nước để phát triển các ngành truyền thống lẫn lĩnh vực mới. Làn sóng thỏa thuận gần đây cho thấy quan hệ này đang chuyển từ tìm kiếm cơ hội riêng lẻ sang xây dựng những hệ sinh thái có sự tham gia rõ ràng của doanh nghiệp Việt.
Ngày 12/11, tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư TP HCM năm 2026 do ITPC và Ngân hàng Gunma phối hợp tổ chức, đoàn doanh nghiệp Nhật Bản từ tỉnh Gunma tìm cơ hội trong sản xuất linh kiện ô tô, cơ khí, tự động hóa, môi trường, xử lý chất thải, y tế, thực phẩm và giáo dục. Sự đa dạng này phản ánh sức hút của một thị trường vừa tăng trưởng nhanh, vừa có lực lượng dân số trẻ—những yếu tố được lãnh đạo Yosen Kogyo nêu bật khi lý giải quyết định mở rộng hoạt động.
Quy mô kết nối cũng đáng chú ý: 96 doanh nghiệp TP HCM đăng ký 386 lượt gặp trực tiếp với đối tác Gunma, tập trung vào máy móc, công nghệ chế tạo, ô tô, thương mại, môi trường, nông nghiệp, y tế và nhân lực. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng số lượt kết nối chỉ có ý nghĩa khi chuyển thành dự án, đơn hàng và năng lực sản xuất chung. Phía Việt Nam cần chủ động đưa ra nhu cầu cụ thể, thay vì chỉ đóng vai trò bên tiếp nhận công nghệ.
Hạ tầng đô thị cần đối tác cùng kiến tạo
Biên bản ghi nhớ giữa Vinhomes và Mitsubishi Corporation mở rộng hợp tác từ phát triển nhà ở sang hạ tầng đô thị, hướng tới các khu đô thị hiện đại, đồng bộ và bền vững. Thỏa thuận được ký trong khuôn khổ Diễn đàn Công tư về hợp tác Kinh tế và Khoa học công nghệ Việt Nam - Nhật Bản. Giá trị đáng kể của bước đi này không nằm ở nghi thức ký kết, mà ở khả năng đưa kinh nghiệm và năng lực của hai bên vào các hạng mục thiết yếu của đô thị.
Hai doanh nghiệp dự kiến tiếp tục phát triển khu đô thị, đồng thời nghiên cứu cơ hội trong logistics, khu công nghiệp, trung tâm dữ liệu, AI và công nghệ số; các hướng về công trình xanh, năng lượng tái tạo và vốn xanh cũng được đặt ra. Mitsubishi có mạng lưới 1.200 công ty trực thuộc tại 80 quốc gia, nhưng quy mô ấy không tự bảo đảm hiệu quả tại Việt Nam. Vinhomes và các đối tác trong nước cần tham gia sâu vào thiết kế, triển khai và vận hành để tri thức, tiêu chuẩn và chuỗi cung ứng được chuyển hóa thành năng lực nội địa.

FPT nối công nghệ với kinh tế tầm thấp
Một hướng hợp tác khác đang hình thành quanh kinh tế tầm thấp: Liên minh Kinh tế Tầm thấp Việt Nam và Hiệp hội Xúc tiến Đặc khu Chiến lược Quốc gia Kaga ký biên bản ghi nhớ thúc đẩy ngành này cùng các lĩnh vực vận tải hàng không thế hệ mới; FPT đồng hành kết nối năng lực hai phía. Kaga, tỉnh Ishikawa, được chọn làm điểm khởi đầu trong bối cảnh địa phương phát triển các ứng dụng drone và máy bay điện cất hạ cánh thẳng đứng.
Chương trình tập trung vào phát triển kinh tế tầm thấp tại hai nước, hình thành cơ sở sản xuất và cụm công nghiệp ở Kaga, đồng thời tìm mô hình kinh doanh mới dựa trên AI và dữ liệu. FPT đóng góp năng lực AI, phân tích dữ liệu và công nghệ phần mềm; doanh nghiệp Việt có cơ hội mở rộng hoạt động sang thị trường Nhật Bản thông qua các cụm công nghiệp này. Đây là hướng đi có triển vọng vì đặt doanh nghiệp Việt vào vai trò đồng phát triển công nghệ và hoạt động sản xuất, thay vì chỉ cung cấp dịch vụ phụ trợ.

Từ biên bản ghi nhớ đến năng lực thực chất
Ba câu chuyện—Gunma tìm cơ hội kinh doanh, Vinhomes bắt tay Mitsubishi và FPT kết nối các tổ chức về kinh tế tầm thấp—cho thấy hợp tác đang mở rộng cả về ngành nghề lẫn cách thức. Điểm chung là doanh nghiệp Việt đã có vị trí trong các liên kết: từ kết nối thị trường, phát triển hạ tầng đến cung cấp AI, dữ liệu và mở đường cho sản xuất.
Tuy vậy, biên bản ghi nhớ mới là điểm xuất phát. Thành công phụ thuộc vào việc xác định dự án cụ thể, phân chia trách nhiệm, đào tạo nhân lực và tạo điều kiện để nhà cung ứng Việt tham gia lâu dài. Nếu những điều kiện ấy được đáp ứng, dòng hợp tác từ sản xuất và hạ tầng đô thị đến kinh tế tầm thấp có thể tạo thêm năng lực trong nước, chứ không chỉ mở rộng hiện diện của doanh nghiệp Nhật Bản. Đó mới là thước đo thuyết phục cho một quan hệ đối tác bền vững.






