Quan hệ Việt Nam – Ấn Độ: từ tăng trưởng nhanh đến nhu cầu “hạ tầng hóa” chiến lược
Việt Nam – Ấn Độ hợp tác trong bối cảnh hai nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới đang dần chuyển từ quan hệ chính trị tốt đẹp sang một giai đoạn mới, nơi kết nối hạ tầng, năng lượng sạch và chuỗi cung ứng trở thành trụ cột quyết định lợi ích chiến lược của cả hai bên. Đây không chỉ là câu chuyện thương mại song phương mà là cách hai nước tự định vị mình trong trật tự đa cực và làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Điểm đáng chú ý là cả Hà Nội và New Delhi đều nhìn thấy tính bổ trợ cao của hai nền kinh tế: Việt Nam là cửa ngõ Đông Nam Á, còn Ấn Độ là trụ cột của khu vực Nam Á và tiếng nói tiêu biểu của "Phương Nam". Chính vì vậy, nếu không nhanh chóng "hạ tầng hóa" mối quan hệ – tức biến đồng thuận chính trị thành các dự án giao thông, năng lượng và số hóa cụ thể – thì cả hai sẽ bỏ lỡ thời cơ vàng mà tăng trưởng và chuyển dịch địa – kinh tế đang mở ra.
BRICS-18 tại New Delhi: Việt Nam bước vào sân chơi Nam bán cầu như một đối tác chủ động
Hội nghị Thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 tại New Delhi ngày 12/9/2026 diễn ra trong bối cảnh hệ thống quốc tế chuyển dịch nhanh, với làn sóng đa cực và sự trỗi dậy của khu vực Nam bán cầu được nhấn mạnh là "không thể ngăn cản". Tham dự hội nghị, Việt Nam không xuất hiện như khách mời bên lề mà như một thành viên chủ động góp phần nâng tầm diễn đàn. Tại cuộc hội đàm bên lề với Thủ tướng Narendra Modi, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Việt Nam sẵn sàng phối hợp với Ấn Độ để đóng góp vào các sáng kiến của BRICS năm 2026 về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng lượng sạch và phát triển bền vững. Câu chuyện ở đây là lựa chọn chiến lược: Việt Nam chọn đi cùng một đối tác có tầm nhìn tương đồng về tiếng nói Phương Nam, thay vì đứng ngoài cuộc chơi định hình luật lệ mới của kinh tế thế giới. Việc New Delhi đánh giá sự tham dự của Việt Nam đã "góp phần nâng tầm hội nghị" cho thấy Hà Nội đã chuyển vai từ người theo dõi sang người đồng kiến tạo trật tự mới.
Định hình hành lang kinh tế và kết nối khu vực: từ đường sắt, cảng biển đến bầu trời
Nếu BRICS là không gian ý tưởng, thì Việt Nam – Ấn Độ đang cố tình biến ý tưởng thành tuyến đường cụ thể. Hai Thủ tướng nhấn mạnh vai trò của kết nối đường bộ, đường sắt, đường không và đường biển; nhất trí nghiên cứu các dự án đường sắt hình thành hành lang Nam Á – Đông Nam Á, đồng thời kết nối cảng biển hai bên gắn với tuyến hàng hải Á – Âu. Đây là bước đi mang nhiều hàm ý: Việt Nam muốn trở thành mắt xích không thể bỏ qua trong mạng lưới logistics mới của khu vực, còn Ấn Độ cần một cửa ngõ đáng tin cậy sang Đông Nam Á. Đáng chú ý, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị thiết lập hành lang kinh tế và chuỗi cung ứng để gia tăng kết nối hai nền kinh tế, đồng thời xem xét khởi động đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do song phương bên cạnh việc thúc đẩy rà soát Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN – Ấn Độ. Nếu những đề xuất này được hiện thực hóa, hạ tầng giao thông sẽ không chỉ phục vụ thương mại hiện tại mà còn đặt nền cho dòng chảy đầu tư, công nghệ và nhân lực giữa hai bên trong nhiều thập kỷ tới.
Năng lượng sạch và công nghệ số: không gian hợp tác mới cho hai nền kinh tế đang lên
Trong các trụ cột Việt Nam Ấn Độ hợp tác, năng lượng sạch khu vực và công nghệ số đang nổi lên như mảng có thể thay đổi cấu trúc tăng trưởng của cả hai nước. Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh Việt Nam sẵn sàng cùng Ấn Độ đóng góp cho các sáng kiến BRICS về năng lượng sạch, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo. Đây không phải lời xã giao; nó phản ánh nhu cầu cấp thiết của Việt Nam trong việc đa dạng hóa nguồn năng lượng, giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch, đồng thời thu hút công nghệ và vốn xanh từ các đối tác trong Phương Nam. Ở chiều công nghệ, Việt Nam đề nghị sớm hình thành chiến lược kết nối công nghệ Việt Nam – Ấn Độ, tập trung vào AI, mạng di động 5G/6G, đào tạo kỹ sư AI, bán dẫn và công nghệ số cho thế hệ trẻ, gắn với kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp hai nước. Trong bối cảnh BRICS bàn mạnh về hợp tác AI và công nghiệp hóa mới dựa trên trí tuệ nhân tạo, việc Việt Nam chọn đi cùng một đối tác đã đầu tư lớn vào số hóa là cách chủ động bảo vệ lợi thế cạnh tranh và tránh bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua công nghệ.
Từ diễn đàn đa phương đến mục tiêu 2027: Việt Nam cần biến tầm nhìn thành công trình cụ thể
Các cuộc trao đổi tại BRICS-18 cho thấy Việt Nam không chỉ muốn một quan hệ song phương êm ấm mà hướng tới cấu trúc hợp tác có chiều sâu, từ hành lang kinh tế, hạ tầng giao thông đến năng lượng sạch và công nghệ số. Hai bên đặt mục tiêu sớm đạt thương mại hai chiều 25 tỷ USD và hướng tới kỷ niệm 55 năm quan hệ ngoại giao vào năm 2027 như một cột mốc để đo "độ thực chất" của hợp tác. Tuy nhiên, thách thức nằm ở chỗ: nếu chỉ dừng ở thông cáo chung, những cơ hội nêu ra tại New Delhi sẽ nhanh chóng bị lấn át bởi các cuộc cạnh tranh ảnh hưởng khác trong khu vực. Việt Nam cần đẩy nhanh các bước cụ thể như đàm phán FTA song phương, phác thảo hành lang Nam Á – Đông Nam Á, nhận diện dự án năng lượng sạch và công nghệ số ưu tiên, đồng thời giữ nhịp phối hợp tại các diễn đàn đa phương – đặc biệt quan trọng khi BRICS chuẩn bị bước sang giai đoạn chủ tịch mới vào năm 2027. Càng sớm biến tầm nhìn hợp tác thành hạ tầng hữu hình, Việt Nam càng củng cố vị thế là đối tác chiến lược có giá trị lâu dài đối với Ấn Độ và cả Phương Nam.
