Nhà trường linh hoạt dạy học khi mưa lũ: từ chỉ đạo đến thực tế

Dạy học mùa mưa lũ: An toàn phải dẫn đường cho mọi quyết định

Dạy học mùa mưa lũ là cách tổ chức hoạt động giáo dục trong bối cảnh thời tiết cực đoan, ngập úng, bão lốc, khi nhà trường phải linh hoạt điều chỉnh thời gian học, hình thức dạy trực tiếp – học online khi mưa, đồng thời xây dựng kịch bản dự phòng để vừa bảo đảm an toàn học sinh thời tiết, giáo viên, nhân viên, vừa duy trì chất lượng và tiến độ chương trình. Trước diễn biến thời tiết bất thường với mưa lớn gây ngập sâu nhiều tuyến phố, các sở giáo dục đã không còn xem việc ứng phó là giải pháp tình thế, mà là một phần cấu trúc của quản trị rủi ro trong nhà trường. Điểm quan trọng là: an toàn không chỉ là khẩu hiệu, mà đang được cụ thể hóa thành cơ chế linh hoạt hoạt động giáo dục, cho phép điều chỉnh thời gian học, chuyển trạng thái dạy học và tạm dừng thi tập trung khi cần.

Hà Nội: Từ chỉ đạo hành chính đến những ca học trực tuyến ngoài dự kiến

Tại Hà Nội, mưa lớn từ đêm 16 đến sáng 17/9 khiến nhiều tuyến đường ngập sâu, một số khu vực ghi nhận lượng mưa gần 200 mm ở Từ Liêm, khoảng 190 mm tại Hai Bà Trưng và 182 mm ở Cầu Giấy. Đây là cú thúc giục hệ thống giáo dục phải thay đổi thói quen “đến trường bằng mọi giá”. Sở Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các trường chủ động điều chỉnh thời gian, hình thức dạy học, đặt an toàn học sinh thời tiết, giáo viên và nhân viên lên hàng đầu. Điều đáng chú ý là quyền chủ động được trao về tận trường: có nơi cho nghỉ hẳn, có nơi chuyển toàn bộ sang học online khi mưa, có nơi lùi giờ vào lớp hoặc không tính chuyên cần trong tiết đầu để học sinh không phải lao qua đường ngập sâu. Thực tế này cho thấy ứng phó thông minh không phải là đóng cửa trường, mà là thiết kế nhiều kịch bản để từng cơ sở chọn phương án an toàn nhất cho cộng đồng mình.

Ba trạng thái xanh – vàng – đỏ: mô hình đại học gợi ý cho phổ thông

Điểm sáng của dạy học mùa mưa lũ là mô hình ba trạng thái linh hoạt hoạt động giáo dục tại một trường đại học ở Nha Trang. Từ sáng 20/9, trường này triển khai kế hoạch dạy học linh hoạt để chủ động ứng phó mưa lớn, ngập lụt và thời tiết bất thường ở Nha Trang – Khánh Hòa. Hoạt động đào tạo được chia thành ba trạng thái: Xanh – hoạt động bình thường; Vàng – dự phòng, cảnh báo; Đỏ – khẩn cấp, chuyển toàn bộ sang dạy trực tuyến. Ở trạng thái Xanh, giảng viên vẫn dạy trực tiếp nhưng đồng thời chuẩn bị sẵn tài liệu và lớp học trực tuyến trên hệ thống E-learning để sinh viên có thể lập tức chuyển sang học online khi mưa. Trạng thái Vàng kích hoạt khi có cảnh báo thiên tai hoặc dịch bệnh có thể gây gián đoạn dạy học trong 24–48 giờ, buộc cả giảng viên lẫn sinh viên kiểm tra lại thiết bị, đường truyền và tài nguyên số. Còn Đỏ là thời điểm mọi hoạt động được chuyển lên mạng, thi tập trung tạm dừng và được bố trí lại lịch sau khi điều kiện cho phép. Mô hình này không chỉ giảm rủi ro an toàn mà còn biến gián đoạn thành cơ hội củng cố năng lực dạy và học trực tuyến.

Yêu cầu mới với nhà trường: Giám sát thời tiết và quản trị rủi ro như một năng lực bắt buộc

Các chỉ đạo cho thấy trường học không thể tiếp tục ứng xử kiểu “đợi thông báo nghỉ học” rồi mới phản ứng. Cơ sở giáo dục được yêu cầu thường xuyên cập nhật dự báo, theo dõi diễn biến bão, mưa lớn, dông, lốc, sét, ngập lụt và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm, đồng thời thực hiện nghiêm hướng dẫn của các cấp chính quyền. Nhà trường phải rà soát mái, tường, cổng, biển bảng, cửa kính, hệ thống điện, thoát nước, khu vực có nguy cơ ngập, sạt lở và hệ thống cây xanh trong khuôn viên. Những rủi ro chưa xử lý được phải được khoanh vùng cảnh báo và phối hợp với cơ quan chuyên môn để giải quyết. Đồng thời, trường phải duy trì kênh liên lạc liên tục với phụ huynh, tổ chức đón trả học sinh an toàn, không để các em tự đi qua vùng ngập sâu, nước chảy xiết hoặc khu vực đã được cảnh báo nguy hiểm. Nói cách khác, quản trị rủi ro thời tiết giờ là một phần năng lực bắt buộc của lãnh đạo nhà trường, không kém gì năng lực chuyên môn.

Kết luận: Linh hoạt thời gian học và hình thức dạy là điều kiện để giữ an toàn và chất lượng

Nhìn từ Hà Nội tới Nha Trang, dạy học mùa mưa lũ không còn là câu chuyện ứng phó tạm thời, mà là bước chuyển có chủ đích sang mô hình giáo dục linh hoạt. Khi Sở Giáo dục cho phép nhà trường chủ động điều chỉnh thời gian học, thay đổi hình thức dạy, tạm dừng thi tập trung hoặc chuyển sang học online khi mưa, thông điệp rất rõ: không một bài giảng nào đáng để đánh đổi bằng an toàn học sinh thời tiết. Tuy vậy, linh hoạt không đồng nghĩa với tự phát. Các mô hình ba trạng thái xanh – vàng – đỏ, quy trình giám sát hạ tầng, kịch bản dự phòng và kênh liên lạc với phụ huynh cần được chuẩn hóa, nhân rộng. Nếu các địa phương biến những kinh nghiệm này thành quy định rõ ràng, được tập huấn bài bản, hệ thống giáo dục sẽ có sức đề kháng tốt hơn trước thời tiết cực đoan, đảm bảo trẻ em được học trong điều kiện an toàn mà vẫn không bị đứt mạch giáo dục.