Số hóa di sản: lựa chọn chiến lược cho du lịch Thanh Hóa
Số hóa di sản văn hóa là quá trình chuyển các giá trị lịch sử, nghệ thuật, phong tục và không gian sống của cộng đồng vào môi trường số, thông qua kho dữ liệu, công nghệ AR VR, mã QR và nền tảng trực tuyến, nhằm tạo trải nghiệm mới cho du khách, bảo tồn lâu dài và quảng bá du lịch quốc tế theo cách dễ tiếp cận, trực quan và tương tác hơn. UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành kế hoạch tuyên truyền, quảng bá giá trị văn hóa, truyền thống lịch sử, vùng đất, con người và các điểm đến du lịch đặc sắc giai đoạn 2026-2030. Việc lựa chọn chuyển đổi số không phải là trang trí bề mặt cho du lịch Thanh Hóa, mà là một bước rẽ chiến lược: kể câu chuyện xứ Thanh bằng ngôn ngữ công nghệ mà du khách toàn cầu đang sử dụng mỗi ngày.
AR/VR, mã QR và di sản văn hóa số: từ di tích đến trải nghiệm
Điểm đáng nói trong kế hoạch là Thanh Hóa không chỉ số hóa để lưu trữ, mà biến mỗi di sản thành một “sản phẩm số” có thể trải nghiệm. Công nghệ AR VR được dùng để tạo phóng sự, video ngắn, clip, TVC, trailer, podcast và sản phẩm tương tác, giúp Thành nhà Hồ, Lam Kinh hay không gian văn hóa Đông Sơn bước ra khỏi khuôn khổ bảo tàng vật lý. Mã QR sẽ được triển khai tại các di tích, khu, điểm du lịch, gắn với thông tin đa ngôn ngữ phục vụ du khách trong nước và quốc tế; theo lộ trình, đến năm 2030, mã QR mở rộng đến 80 di tích, khu, điểm du lịch. Một phát biểu có thể trích dẫn ở đây là: “Năm đầu tiên sẽ chuẩn hóa tối thiểu 20 hồ sơ và thí điểm mã QR tại 20 di tích, khu, điểm du lịch; sau đó mở rộng lên 40, 60 và 80 điểm”. Với cách tiếp cận này, di sản văn hóa số không còn là thư viện tĩnh, mà là cánh cửa mở ra hành trình khám phá cho người dùng điện thoại thông minh.
Đa ngôn ngữ và nền tảng số: tham vọng quảng bá du lịch quốc tế
Nếu chỉ số hóa bằng tiếng Việt, du lịch Thanh Hóa sẽ vẫn ở trong biên giới. Tỉnh vì thế định hướng xây dựng nội dung đa ngôn ngữ, phát hành trên các kênh thông tin đối ngoại, cơ quan báo chí và nền tảng số nhằm đưa hình ảnh Thanh Hóa đến gần hơn với bạn bè quốc tế. Mã QR tại di tích được gắn với thông tin đa ngôn ngữ để du khách quốc tế có thể tự tra cứu, không phụ thuộc hoàn toàn vào hướng dẫn viên. Đồng thời, hệ thống phóng sự, video ngắn, podcast, talkshow “Người Thanh Hóa kể chuyện Thanh Hóa” được xây dựng theo mô hình truyền thông đa nền tảng, khai thác lịch sử, văn hóa và chân dung con người xứ Thanh. Đây là cách tiếp cận đúng: muốn quảng bá du lịch quốc tế, Thanh Hóa phải hiện diện trên các nền tảng mà người trẻ ở Mỹ, châu Âu, Đông Á đang xem mỗi ngày, với nội dung đủ sinh động và thân thiện để họ lưu lại trong danh sách điểm đến tương lai.
Kết hợp sản phẩm du lịch và chất lượng dịch vụ trong thời đại số
Số hóa sẽ thất bại nếu du khách tới nơi lại gặp dịch vụ nghèo nàn. Điểm hợp lý trong kế hoạch là Thanh Hóa gắn chuyển đổi số với chiến lược phát triển sản phẩm du lịch và nâng cao chất lượng dịch vụ. Tỉnh định hướng quảng bá Thanh Hóa là điểm đến an toàn, thân thiện, hấp dẫn; đồng thời phát triển du lịch di sản, biển, sinh thái, cộng đồng, văn hóa – tâm linh, nghỉ dưỡng và trải nghiệm. Thành nhà Hồ, Lam Kinh, Sầm Sơn, Hải Tiến, Hải Hòa, Bãi Đông, Pù Luông, Bến En, Suối cá thần Cẩm Lương, Hàm Rồng, động Từ Thức, Phủ Na đều được chọn làm điểm đến trọng tâm. Công nghệ số sẽ hỗ trợ xếp hàng, hướng dẫn, mua vé, thuyết minh tự động, nhưng cảm nhận cuối cùng của du khách vẫn nằm ở sự thân thiện, chuyên nghiệp của con người địa phương. Nếu dịch vụ không theo kịp, AR/VR chỉ còn là lớp phông nền đẹp cho một trải nghiệm nửa vời.
Từ kế hoạch đến bản sắc số của xứ Thanh
Điều quan trọng là kế hoạch 2026-2030 không dừng ở khẩu hiệu. Tỉnh dự kiến tổ chức trưng bày, triển lãm trực tiếp và triển lãm số về di sản; cuộc thi ảnh “Thanh Hóa trong góc nhìn của tôi” (2027), cuộc thi tìm hiểu lịch sử, văn hóa “Thanh Hóa trong tim tôi” cho học sinh và hội thảo khoa học về văn hóa, vùng đất, con người Thanh Hóa vào năm 2028. Cùng với việc nâng cấp kho dữ liệu số dùng chung về di sản văn hóa, hợp tác với chuyên gia, nhà nghiên cứu, nghệ nhân, nghệ sĩ và người kể chuyện lịch sử để phát triển mô hình “mỗi di sản là một câu chuyện – một sản phẩm số”, Thanh Hóa đang tự xây một bản sắc số riêng. Kết luận rõ ràng là: nếu kiên trì triển khai và giữ chất lượng nội dung, chuyển đổi số sẽ không làm nhạt bản sắc, mà giúp xứ Thanh kể câu chuyện của mình rõ hơn, xa hơn và thuyết phục hơn với du khách quốc tế.
