Mã QR trong dịch vụ công: từ tiện ích nhỏ đến bước ngoặt chuyển đổi số
Mã QR trong dịch vụ công là hình thức cơ quan nhà nước dùng mã hai chiều để người dân quét bằng điện thoại, truy cập trực tiếp vào cổng thông tin hướng dẫn, biểu mẫu và quy trình xử lý hồ sơ, giúp giảm tiếp xúc trực tiếp, rút ngắn thời gian chờ và tăng minh bạch trong toàn bộ quá trình thực hiện thủ tục hành chính. Nhìn bề ngoài chỉ là một ô vuông đen trắng, nhưng mã QR đang trở thành “cửa ngõ” mới để công dân bước vào thế giới dịch vụ công trực tuyến. Thay vì xếp hàng, hỏi han và đi lại nhiều lần, người dân được yêu cầu quét mã, đọc hướng dẫn, chuẩn bị hồ sơ, rồi nộp trực tuyến – một quy trình hiện đại mà vài năm trước còn khó hình dung. Vấn đề không còn là công nghệ có sẵn hay không, mà là chúng ta có sẵn sàng thay đổi thói quen làm việc với chính quyền hay chưa.
Mã QR hộ chiếu ở Cao Bằng: thay đổi cách nộp hồ sơ cấp hộ chiếu
Tại Cao Bằng, Phòng Quản lý Xuất nhập cảnh Công an tỉnh đã triển khai hướng dẫn nộp hồ sơ cấp hộ chiếu phổ thông trong nước qua mã QR. Đây không phải là động thái mang tính thử nghiệm, mà là một bước đi rõ ràng trong cải cách thủ tục và chuyển đổi số hành chính. Người dân chỉ cần dùng camera điện thoại hoặc ứng dụng như Zalo, VNeID quét mã QR dành cho thủ tục cấp tỉnh để truy cập quy trình, giấy tờ cần chuẩn bị và cách khai báo thông tin. Việc nộp hồ sơ cấp hộ chiếu được hoàn tất trên Cổng dịch vụ công trực tuyến, thay vì phải tự lần mò từng biểu mẫu tại trụ sở công an. Lợi ích rất cụ thể: tiết kiệm thời gian, tiếp cận thông tin chính thống, giảm sai sót trong hồ sơ và chủ động xử lý thủ tục mọi lúc, mọi nơi. Nếu coi hộ chiếu là “tấm vé” ra thế giới, thì mã QR hộ chiếu đang là tấm vé để người dân bước vào mô hình làm thủ tục mới – nhanh hơn, rõ ràng hơn và ít căng thẳng hơn.
Thực hiện thông báo lưu trú trên xe khách: QR và phần mềm ASM lên đường
Trong lĩnh vực quản lý lưu trú, phần mềm ASM được Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (Cục C06, Bộ Công an) triển khai từ ngày 27/2/2023, kết nối trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để phát triển ứng dụng của thẻ CCCD gắn chip. Trên các xe khách đường dài có tuyến cố định, cơ sở kinh doanh có thể dùng tài khoản VNeID quét mã cho khách để phục vụ kê khai thông tin tự động, thay cho việc thu và ghi chép giấy tờ thủ công. Thông tin đăng ký được gửi kịp thời đến cơ quan công an, đồng thời giúp doanh nghiệp và nhà nước giảm thời gian, chi phí lưu trữ hồ sơ. Việc ứng dụng khai báo, thông báo lưu trú qua ASM được đánh giá là bước đột phá trong cải cách hành chính và góp phần quan trọng trong chuyển đổi số hành chính nói chung. Nói cách khác, mỗi lần bạn lên xe khách và quét mã, bạn đang tham gia một quy trình quản lý mới: ít giấy hơn, nhưng lại chặt chẽ và rõ ràng hơn.
Người dân cần làm gì để theo kịp làn sóng dịch vụ công trực tuyến?
Điểm chung của cả thủ tục cấp hộ chiếu và thông báo lưu trú là một động tác đơn giản: quét mã QR để truy cập dịch vụ công trực tuyến. Nhưng để làn sóng chuyển đổi số hành chính thực sự phục vụ mình, người dân không thể coi mã QR là chi tiết phụ. Thứ nhất, hãy chỉ quét những mã được đăng tải trên trang, fanpage chính thức của cơ quan xuất nhập cảnh hoặc cơ quan công an để tránh lừa đảo và lộ thông tin cá nhân. Thứ hai, chủ động chuẩn bị ảnh chân dung đúng chuẩn và căn cước công dân gắn chip trước khi thao tác, vì hệ thống yêu cầu dữ liệu rõ ràng để xử lý nhanh. Cuối cùng, hãy xem mã QR như một phần tất yếu của đời sống công dân số: từ bến xe tới trụ sở công an, việc quét mã không còn là lựa chọn, mà đang dần trở thành chuẩn mực mới của thủ tục hành chính.
Kết luận: mã QR không chỉ là công nghệ, mà là lời mời thay đổi thói quen
Việc triển khai mã QR trong nộp hồ sơ cấp hộ chiếu phổ thông ở Cao Bằng và ứng dụng ASM trong thông báo lưu trú trên xe khách đường dài cho thấy chuyển đổi số hành chính ở Việt Nam đang chuyển từ khẩu hiệu sang hành động cụ thể. Mã QR hộ chiếu, quét mã khi khai báo lưu trú hay dùng VNeID trên xe khách đều là những tình huống đời thường, nơi công nghệ trực tiếp chạm vào trải nghiệm của người dân. Nhưng cuộc đổi mới này sẽ không hoàn thành nếu công dân vẫn giữ thói quen “tới tận nơi mới yên tâm”. Khi cơ quan nhà nước cung cấp kênh chính thống, minh bạch và hướng dẫn rõ ràng, việc quét mã QR để thực hiện dịch vụ công trực tuyến không chỉ tiện lợi mà còn là cách chúng ta khẳng định một hình ảnh mới: người dân chủ động, chính quyền số và thủ tục hành chính ít phiền hà hơn.
