Độ đèn không chỉ là chuyện thẩm mỹ
Độ đèn xe là việc tự ý thay đổi hệ thống chiếu sáng nguyên bản hoặc lắp thêm thiết bị ngoài thiết kế của nhà sản xuất, có thể làm thay đổi hướng và cường độ chiếu sáng. Đây không chỉ là lựa chọn cá nhân: đèn quá sáng, chiếu sai hướng hay còi tự chế có thể đặt những người cùng lưu thông vào nguy cơ mất an toàn. Tình trạng lắp còi hơi âm lượng lớn và dải đèn LED công suất mạnh trên ô tô được ghi nhận khá phổ biến; tiếng còi có thể làm người khác giật mình, còn ánh sáng không phù hợp có thể khiến người đi ngược chiều lóa mắt, khó xử lý tình huống. Còi lớn còn gây ô nhiễm tiếng ồn trong khu dân cư. Trước thực trạng này, lực lượng cảnh sát giao thông tăng cường tuần tra và xử lý các trường hợp vi phạm theo chỉ đạo của cơ quan chức năng. Lý do cần nhìn nhận nghiêm túc rất rõ: nhu cầu trợ sáng không thể đặt cao hơn tầm nhìn và khả năng phản ứng của người khác.
Đèn lắp thêm phía sau: rủi ro cho xe đi cùng chiều
Đèn LED trợ sáng phía sau thường xuất hiện trên xe bán tải, SUV và xe tải đường dài. Chủ xe có thể lắp để lùi ban đêm ở nơi thiếu sáng, nhưng nếu chùm sáng trắng hoặc vàng cường độ mạnh hướng thẳng ra sau, người đi cùng chiều có thể bị lóa, khó ước lượng khoảng cách và nhận biết chướng ngại vật. Đấu nối đèn vào đèn phanh hoặc bật tùy tiện khi xe đang chạy càng làm tăng nguy cơ. Việc xử lý không còn chỉ dựa vào tuần tra trực tiếp: nhiều địa phương xác minh vi phạm từ tin báo trực tuyến của người dân. Ngày 24/10, Đội CSGT đường bộ số 3 tại Hải Phòng triệu tập, lập biên bản một tài xế xe bán tải sau phản ánh qua VNeTraffic về việc lắp đèn phía sau. Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, ô tô lắp thêm đèn ở phía trước, phía sau, trên nóc, dưới gầm hoặc hai bên thành xe có thể bị phạt từ 1 đến 2 triệu đồng; người vi phạm còn bị buộc tháo thiết bị và trừ 2 điểm giấy phép lái xe. Ngoại lệ nêu trong quy định là đèn sương mù dạng rời được lắp theo quy định.
Đăng kiểm lỗi ABS: đề xuất siết, chưa phải quy định hiện hành
Khác với đèn độ, đèn vàng báo lỗi ABS trên bảng điều khiển không phải dấu hiệu để chủ xe trì hoãn việc kiểm tra. Cảnh báo cho biết hệ thống chống bó cứng phanh có trục trặc; sửa chữa kịp thời là việc cần làm vì an toàn, bất kể tiêu chí đăng kiểm có thay đổi hay không. Hiện quy chuẩn QCVN 122:2024/BGTVT xếp các cảnh báo lỗi màu vàng, trong đó có ABS, vào nhóm khiếm khuyết không quan trọng (MiD), nên xe vẫn có thể đạt kiểm định. Tuy nhiên, Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi quy chuẩn; nếu được thông qua, lỗi ABS sẽ thuộc nhóm khiếm khuyết quan trọng (MaD), khiến xe không đạt kiểm định cho đến khi khắc phục và kiểm định lại. Vì vậy, đăng kiểm lỗi ABS có thể trở thành trở ngại rõ rệt, nhưng cần phân biệt đề xuất đang lấy ý kiến với quy định hiện hành. Dự thảo cũng đề xuất mở rộng nhóm ô tô chở người và chở hàng phải trang bị ABS. Bối cảnh là hạ tầng, tốc độ khai thác và mật độ phương tiện tăng, khiến phạm vi áp dụng hiện nay được cho là không còn phù hợp.
Ưu tiên tháo thiết bị sai quy cách, sửa lỗi cảnh báo
Với người đang cân nhắc độ đèn ô tô hay lắp đèn LED xe, lựa chọn hợp lý không phải là chạy theo công suất lớn nhất mà là giữ đúng thiết kế và yêu cầu kỹ thuật. Đèn trợ sáng phía sau không thể được xem là vô hại chỉ vì chủ xe bật khi cần: người khác có thể bị lóa trước khi người lái kịp tắt. Tương tự, còi lớn không giúp giao thông an toàn hơn nếu nó làm người xung quanh giật mình. Chủ xe đã lắp thiết bị chiếu sáng không đúng quy định nên chủ động tháo bỏ trước khi lưu thông; cơ quan chức năng cũng khuyến cáo như vậy để giảm nguy cơ cho cộng đồng và tránh chế tài. Khi bảng điều khiển báo ABS, cần kiểm tra, sửa chữa thay vì chờ đến kỳ kiểm định. Mức phạt độ đèn là một phần của câu chuyện; hậu quả trực tiếp đến tầm nhìn và khả năng phanh mới là lý do thuyết phục nhất để xử lý sớm. Nếu đề xuất kiểm định được thông qua, xe còn báo lỗi ABS sẽ không đạt kiểm định cho đến khi khắc phục. An toàn không nên phụ thuộc vào việc quy định đã siết đến đâu.
