Dự thảo siết kiểm tra, nhưng chưa phải quy định đã áp dụng
Kiểm định đèn ô tô là quá trình đánh giá khả năng chiếu sáng và phát tín hiệu của các loại đèn trên xe, nhằm bảo đảm người lái quan sát tốt và phương tiện được nhận biết kịp thời khi lưu thông. Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung và thay thế QCVN 122:2024/BGTVT, trong đó đề xuất thêm tiêu chí kiểm tra hệ thống đèn và nâng mức độ một số lỗi từ không quan trọng lên quan trọng. Đây vẫn là đề xuất, không nên hiểu rằng các tiêu chí mới đã có hiệu lực. Tuy vậy, hướng điều chỉnh cho thấy cách đánh giá sẽ chú trọng hơn đến việc đèn có thực sự giúp nhìn rõ và truyền tín hiệu chính xác hay không, thay vì chỉ xem thiết bị có hoạt động. Đây là bước siết hợp lý: đèn sai chuẩn có thể khiến người khác nhận nhầm tín hiệu hoặc không kịp nhận ra xe.
Lỗi đèn nào có thể khiến xe không đạt kiểm định?
Nhóm lỗi đáng lưu ý không chỉ gồm bóng đèn cháy. Với đèn báo rẽ và đèn báo nguy hiểm, dự thảo đề xuất xếp lỗi nháy ngoài khoảng 60–120 lần mỗi phút vào nhóm quan trọng; đèn báo nguy hiểm không nháy đồng thời cũng có thể khiến xe không đạt kiểm định. Cục Đăng kiểm Việt Nam cảnh báo nhịp nháy quá nhanh hoặc quá chậm làm giảm khả năng nhận biết tín hiệu, tăng nguy cơ người đi đường hiểu sai thời điểm xe rẽ hoặc dừng. Phạm vi kiểm tra đèn sương mù phía trước cũng được mở rộng, bao gồm cả đèn nguyên bản lẫn đèn lắp thêm. Đèn lắp sai số lượng hoặc vị trí, lỏng, vỡ, không sáng, hai bên khác màu, hay có thấu kính hoặc gương phản xạ nứt đều được đề xuất xếp là lỗi quan trọng. Đèn phanh cũng phải đồng màu theo cặp đối xứng và sáng rõ hơn đèn vị trí phía sau.
Đèn cảnh báo ABS: tín hiệu vàng không còn có thể bỏ qua
Thay đổi có tác động trực tiếp đến nhiều chủ xe là đề xuất nâng lỗi đèn cảnh báo ABS từ không quan trọng lên hư hỏng, khiếm khuyết quan trọng (MaD). Theo quy chuẩn hiện hành, đèn cảnh báo lỗi màu vàng trên bảng điều khiển, gồm đèn ABS, vẫn thuộc nhóm không quan trọng; nếu dự thảo được thông qua, xe có lỗi này sẽ không đạt kiểm định và phải sửa chữa trước khi kiểm định lại. Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết đèn ABS màu vàng báo hệ thống chống bó cứng phanh đang trục trặc, vì vậy chủ xe không nên chờ đến sát ngày đăng kiểm mới xử lý. Với lỗi MaD, phương tiện phải được khắc phục rồi kiểm định lại; lỗi nguy hiểm (DD) còn nghiêm trọng hơn, vì xe không được tham gia giao thông cho đến khi sửa chữa. Chủ xe nên kiểm tra đèn, chùm sáng, tín hiệu và cảnh báo trên bảng điều khiển trước lịch hẹn. Dự thảo đồng thời đề xuất mở rộng yêu cầu trang bị ABS cho ô tô nhóm M và N, trừ xe từ năm trục trở lên.
Chủ xe nên chuẩn bị gì trước khi đi đăng kiểm?
Đừng xem việc kiểm tra đèn là bước phụ trong khâu chuẩn bị xe. Chủ xe nên bật lần lượt đèn chiếu xa, chiếu gần, đèn báo rẽ, đèn nguy hiểm, đèn sương mù và đèn phanh; kiểm tra cả độ chắc chắn, màu sắc, độ đồng bộ và tình trạng nứt vỡ. Dự thảo bổ sung kiểm tra độ lệch chùm sáng của đèn chiếu xa ở một số kết cấu, đồng thời đặt ngưỡng cụ thể hơn cho ranh giới sáng–tối của đèn cốt. Nếu bảng điều khiển báo ABS, cần kiểm tra hệ thống thay vì chỉ tìm cách tắt đèn cảnh báo. Các tiêu chí kiểm tra hệ thống đèn được điều chỉnh để cải thiện khả năng quan sát và giúp tín hiệu được nhận biết rõ, đúng lúc. Quy chuẩn kiểm định xe mới vẫn đang trong giai đoạn lấy ý kiến; nhưng việc chủ động sửa lỗi trước khi đưa xe đi kiểm định là lựa chọn an toàn và tránh phải quay lại kiểm định.
