Hợp tác AI cần bắt đầu từ nhu cầu triển khai
Hợp tác AI Việt Nhật là việc doanh nghiệp hai nước cùng phát triển, điều chỉnh và đưa các giải pháp trí tuệ nhân tạo vào sử dụng, trong đó công nghệ cần phù hợp với quy trình, dữ liệu và yêu cầu quản lý tại nơi triển khai. Tại Tuần lễ số quốc tế Việt Nam 2026, FPT đề xuất hợp tác với doanh nghiệp Nhật Bản để phát triển và triển khai AI tại Việt Nam, đặc biệt cho khu vực công. Đây là đề xuất đáng chú ý vì cơ quan nhà nước cần nhiều hơn một mô hình AI hiệu quả: giải pháp phải thích ứng với hệ thống hiện có, có người chịu trách nhiệm và được kiểm soát trong quá trình vận hành. FPT cũng muốn làm đối tác tích hợp và triển khai tại Việt Nam cho doanh nghiệp Nhật, qua đó kết nối năng lực công nghệ với hiểu biết thực tế về thị trường trong nước.
Sự kiện do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, diễn ra từ ngày 28 đến 30/10 tại Quảng Ninh, quy tụ khoảng 500 đại biểu trong nước và quốc tế với chủ đề về quản trị và chuyển đổi AI. Trong hai hội thảo ngày 29/10, FPT tham gia phiên Việt Nam – Nhật Bản về Tiến trình AI Hiroshima và phiên về dịch vụ tin cậy xuyên biên giới. Bối cảnh này cho thấy câu hỏi quan trọng không còn là có nên ứng dụng AI hay không, mà là làm sao đưa công nghệ vào các lĩnh vực thiết yếu mà vẫn bảo vệ dữ liệu và duy trì trách nhiệm giải trình.
Quản trị AI là điều kiện để mở rộng ứng dụng
Điểm có giá trị trong đề xuất của FPT là kinh nghiệm quản trị AI được đặt cạnh lời mời hợp tác, thay vì xem công nghệ như một sản phẩm có thể lắp đặt độc lập. Tại hội thảo, đại diện tập đoàn trình bày hệ thống quản trị gồm bốn trụ cột: chính sách và nguyên tắc đạo đức; phân định vai trò, trách nhiệm và đào tạo; quy trình phát triển AI có trách nhiệm; kiểm toán và giám sát liên tục. Cách tiếp cận này nhấn mạnh rằng AI trong cơ quan công quyền cần quy định rõ ai được sử dụng, dữ liệu nào được xử lý, ai kiểm tra kết quả và cách can thiệp khi hệ thống phát sinh rủi ro.
FPT cho biết đã ban hành chính sách nội bộ, tham chiếu nguyên tắc của OECD và đạt chứng nhận ISO/IEC 42001 về hệ thống quản lý AI trong năm 2025. Đây là kinh nghiệm có thể hỗ trợ đối thoại với đối tác Nhật Bản, nhưng không tự động chứng minh rằng mọi giải pháp phù hợp với yêu cầu của từng cơ quan Việt Nam. Mỗi dự án vẫn cần xác định trách nhiệm, bảo vệ dữ liệu và thiết lập giám sát phù hợp. Những điều kiện đó càng quan trọng khi AI xử lý thông tin cá nhân hoặc tham gia vào quy trình ảnh hưởng trực tiếp đến người dân.
CASANOS đặt con người trong vòng kiểm soát
FPT giới thiệu CASANOS, khung vận hành để con người phối hợp với các “nhân sự số” — hệ thống AI được giao nhiệm vụ trong phạm vi và quyền hạn xác định. Theo mô hình này, con người giao việc, kiểm tra kết quả, phê duyệt và can thiệp khi cần. Giá trị của khung vận hành không nằm ở việc thay người bằng máy, mà ở khả năng xác định điểm nào AI được xử lý và điểm nào cần quyết định của con người. Với AI khu vực công, ranh giới ấy cần đặc biệt rõ: một hệ thống có thể hỗ trợ xử lý công việc, nhưng trách nhiệm đối với quyết định và kết quả không thể bị đẩy sang cho thuật toán.
FPT đề xuất kết nối nền tảng và kinh nghiệm của doanh nghiệp Nhật Bản với nhu cầu thực tế của cơ quan nhà nước Việt Nam, hướng tới giải pháp có thể triển khai và được hỗ trợ vận hành lâu dài. Đây là hướng đi thực tế hơn việc nhập nguyên một mô hình công nghệ, bởi việc bản địa hóa, tích hợp với hạ tầng và điều chỉnh theo quy trình địa phương thường quyết định một dự án có dùng được hay không. Tuy nhiên, nguồn đề xuất chưa nêu các ứng dụng cụ thể cho từng lĩnh vực công. Vì vậy, bước tiếp theo cần là xác định bài toán, tiêu chí đánh giá và cơ chế giám sát trước khi mở rộng triển khai.
Dịch vụ tin cậy tạo nền móng cho giao dịch số
AI chỉ có thể được ứng dụng an toàn khi môi trường số có cách xác thực con người, dữ liệu và giao dịch. Trong hội thảo thứ hai, FPT chia sẻ kinh nghiệm với chữ ký số, định danh điện tử, hợp đồng điện tử và hóa đơn điện tử — các dịch vụ giúp xác minh danh tính, bảo đảm tính toàn vẹn dữ liệu và hỗ trợ giao dịch có giá trị pháp lý. Người dân và doanh nghiệp có thể dùng chữ ký số để làm thủ tục hành chính trực tuyến, ký hợp đồng điện tử nhanh hơn hoặc định danh từ xa để mở tài khoản và giao dịch. Những dịch vụ này không thay thế quản trị AI, nhưng tạo lớp tin cậy cần thiết khi quy trình công được số hóa.
FPT cũng nêu các thách thức mới về bảo vệ dữ liệu cá nhân, giả mạo danh tính và xác thực nguồn gốc nội dung số. Do đó, hợp tác AI Việt Nhật sẽ thuyết phục hơn nếu đi cùng tiêu chuẩn kết nối, quy tắc chia sẻ dữ liệu và phương án vận hành sau triển khai. FPT định hướng kết hợp kinh nghiệm trong nước với công nghệ và chuyên môn quốc tế, đồng hành cùng bộ, ngành và địa phương để phát triển giải pháp phục vụ quản lý nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Kết luận, lời đề xuất chỉ tạo ra giá trị khi được chuyển thành dự án có trách nhiệm rõ ràng, lợi ích thực tế và cơ chế giám sát bền vững.
