Quy mô kỷ lục là tín hiệu, không phải đích đến
Samsung Solve for Tomorrow là cuộc thi thúc đẩy học sinh dùng kiến thức STEM và công nghệ để xây dựng giải pháp cho những vấn đề thực tế trong đời sống cộng đồng. Năm 2026, cuộc thi nhận hơn 2.900 bài dự thi từ 34 tỉnh, thành phố, mức cao nhất kể từ khi được triển khai tại Việt Nam năm 2019. Hơn 1.800 trường THCS và THPT có học sinh tham gia, cho thấy sức lan tỏa không còn giới hạn ở một nhóm nhỏ trường có điều kiện tiếp cận công nghệ. Cuối tháng 10, 17 đội xuất sắc vào vòng chung kết, trình bày giải pháp về giáo dục, sức khỏe, môi trường và phát triển bền vững. Con số kỷ lục đáng chú ý, nhưng giá trị của cuộc thi sẽ được đo lâu dài bằng việc các ý tưởng có được thử nghiệm, cải tiến và đáp ứng nhu cầu ngoài đời hay không.
STEM có ý nghĩa khi học sinh được làm và thử
Điểm mạnh của giáo dục STEM không nằm ở việc đưa thêm thuật ngữ khoa học hay thiết bị vào lớp học, mà ở cơ hội để học sinh nhận diện vấn đề, thiết kế giải pháp và kiểm tra xem giải pháp có hữu ích không. Samsung Solve for Tomorrow tạo một khuôn khổ để những bước ấy diễn ra qua dự án, thay vì dừng ở bài tập lý thuyết. Quy mô cuộc thi được mở rộng nhờ hợp tác giữa Samsung Việt Nam và Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), kết nối nguồn lực công nghệ, kinh nghiệm giáo dục với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Mô hình này phân chia vai trò khá rõ: cơ quan nhà nước kết nối hệ sinh thái, doanh nghiệp đóng góp chuyên môn và công nghệ, còn trường học hướng dẫn học sinh. Nếu được duy trì, sự phối hợp có thể giúp ý tưởng công nghệ học sinh đi xa hơn một lần trình bày trước ban giám khảo.
Hai dự án cho thấy công nghệ có thể chạm đến nhu cầu thật
Ở bảng THCS, đội NOVARISE từ Đà Nẵng giành giải Nhất với Rehab Play Arm, nẹp cánh tay robot kết hợp trò chơi tương tác và hệ thống quản lý trực tuyến, hướng tới hỗ trợ trẻ gặp khó khăn vận động tay. Nền tảng trực tuyến được thiết kế để kết nối bệnh nhân với bác sĩ và theo dõi quá trình tập luyện từ xa; nhóm đặt mục tiêu phát triển sản phẩm phù hợp điều kiện trong nước. Ở bảng THPT, đội CDTD từ Cần Thơ đoạt giải Nhất với CDGuard, hệ thống AI-IoT theo dõi môi trường canh tác và cảnh báo nguy cơ cadimi khả dụng trong đất trồng sầu riêng. Dự án hướng tới hỗ trợ nông dân quản lý vườn cây và sản xuất bền vững. Đây là những dự án cộng đồng học sinh có điểm chung đáng kể: bắt đầu từ nhóm người dùng hoặc vấn đề cụ thể, thay vì công nghệ chỉ để gây ấn tượng.
Thử thách tiếp theo là đưa ý tưởng ra khỏi cuộc thi
Một cuộc thi có thể khơi nguồn hứng thú, nhưng tác động chỉ bền vững khi học sinh tiếp tục được hướng dẫn sau vòng chung kết. Theo kế hoạch được công bố, Samsung sẽ tiếp tục đồng hành với NIC, giáo viên và các trường; hai bên dự kiến mở rộng đào tạo STEM, trí tuệ nhân tạo và các khóa chuyên sâu đến nhiều trường hơn. NIC cũng định hướng kết nối chuyên gia để giúp những dự án nổi bật hoàn thiện sản phẩm, tăng khả năng ứng dụng và tiến tới thương mại hóa nếu phù hợp. Riêng NOVARISE dự kiến hoàn thiện tính năng, thực hiện thủ tục pháp lý và thử nghiệm thực tế trước khi hướng tới thị trường. Những bước này quan trọng hơn danh hiệu: chúng kiểm chứng độ an toàn, tính hữu dụng và khả năng vận hành của giải pháp. Kỷ lục hơn 2.900 bài là khởi đầu đáng mừng; thước đo thuyết phục hơn sẽ là số ý tưởng trưởng thành thành sản phẩm có ích.
