Không thể sửa từng con ngõ để chữa bài toán toàn khu
Tái thiết đô thị Vĩnh Hưng là việc tổ chức lại đồng bộ đất đai, giao thông và không gian công cộng để thay thế mạng lưới phát triển manh mún bằng một cấu trúc đô thị an toàn, kết nối tốt hơn. Đây là hướng đi cần thiết, không phải lựa chọn trang trí cho một khu vực đã quá tải. Trên tổng diện tích 447 ha, Vĩnh Hưng dự kiến dành 206,1 ha tái thiết thành đô thị nén hiện đại, còn 240,9 ha là khu dân cư hiện hữu được cải tạo, chỉnh trang. Khu vực chỉ cách hồ Gươm vài kilômét nhưng nhiều ngõ rộng 3–4 m, thiếu vỉa hè; diện tích cây xanh và thể thao hiện chưa đầy 2 ha. Nhà ở xen với cơ sở sản xuất làm áp lực đi lại và hạ tầng tăng lên, trong khi xe cứu hỏa, cứu thương khó tiếp cận khi khẩn cấp. Chỉnh trang từng đoạn trong bối cảnh thiếu quy hoạch tổng thể có nguy cơ khiến nút thắt cũ ngày càng nặng.
Tokyo, Thượng Hải và Hồng Kông cho thấy phải tái cấu trúc cả khu
Bài học đáng giá từ Tokyo, Thượng Hải và Hồng Kông không nằm ở việc sao chép hình thức nhà cao tầng, mà ở cách xử lý đồng thời quyền sử dụng đất, giao thông và nguồn lực thực hiện. Các đô thị này từng đối mặt với ngõ hẹp, hạ tầng quá tải; thay vì sửa từng tuyến nhỏ, họ tổ chức lại toàn khu vực. Tại Roppongi Hills, cơ chế hoán đổi quyền giúp người dân nhận diện tích sàn trong khu mới thay vì chỉ nhận tiền rồi rời đi. Ở Taipingqiao, Thượng Hải giữ lại cấu trúc khu nhà Thạch Khố Môn, kết hợp chỉnh trang với phát triển mới. Hồng Kông gắn phát triển bất động sản với đường sắt đô thị, tạo thêm động lực cho giao thông công cộng. Mẫu số chung là nén công trình để dành mặt đất cho không gian công cộng, kết nối mật độ cao với giao thông công cộng và chia sẻ lợi ích. Hà Nội nên học nguyên tắc, không bê nguyên mô hình.
Đại lộ 60 m và cầu Cự Khối phải tạo thay đổi trong đời sống
Dự thảo quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 đang được lấy ý kiến cộng đồng, với mạng lưới đường phân cấp từ ngõ nội bộ đến các trục lớn. Ngõ hiện hữu dự kiến mở rộng từ 3–4 m lên 7–13,5 m để xe chữa cháy có thể tiếp cận. Điểm nhấn là đại lộ rộng 60 m, quy mô 4–10 làn xe; trục Bắc–Nam và Đông–Tây được định hướng lần lượt rộng 60 m và 40 m. Cầu Cự Khối nối sang Long Biên được quy hoạch nhằm giảm tải cho cầu Vĩnh Tuy và Thanh Trì, đồng thời tăng kết nối qua sông Hồng. Không nên đánh giá thành công chỉ bằng số làn xe. Giá trị thực tế phải là thời gian đi lại hợp lý hơn, lối tiếp cận an toàn cho cứu hộ và không gian công cộng đủ chất lượng. Diện tích cây xanh, mặt nước và thể thao dự kiến tăng lên 42,5 ha, gấp 22 lần hiện trạng.
Chọn nhà đầu tư bằng năng lực phối hợp, không chỉ quy mô vốn
Quy hoạch tốt vẫn có thể thất bại nếu chọn nhà đầu tư chỉ dựa trên khả năng xây dựng. Với một dự án tái thiết phức tạp, tiêu chí nên là năng lực phối hợp giải phóng và sắp xếp đất đai, tổ chức giao thông công cộng, bảo đảm tiện ích xã hội và chia sẻ lợi ích minh bạch với cư dân. Đó là cách chuyển bài học từ các đô thị châu Á thành điều kiện thực thi, thay vì xem đại lộ hay nhà cao tầng như đích đến. Quy hoạch Vĩnh Hưng đang được lấy ý kiến trên cơ sở Luật Thủ đô 2026 và Nghị quyết số 66/2026/NQ-HĐND. Mục tiêu là hoàn tất tái cấu trúc 447 ha trong giai đoạn 2026–2030; khung giao thông và tiện ích xã hội được định hướng hoàn thiện trước khi bàn giao nhà ở. Đây là cam kết đúng hướng, nhưng cần được kiểm chứng bằng tiến độ và chất lượng thực tế. Quy hoạch hạ tầng Hà Nội chỉ tạo ra đô thị lõi hiện đại khi người dân được an toàn hơn, đi lại thuận tiện hơn và nhận phần lợi ích xứng đáng.
